Το «Ψωμί» το επιούσιο σε 7 γλώσσες

Τι έρχεται στο μυαλό όταν σκεφτόμαστε το ψωμί; Μια αχνιστή φρατζόλα που μόλις βγήκε από τον φούρνο; Ενα κομμάτι τροφής που βοήθησε διαχρονικά στην επιβίωση της ανθρωπότητας; Ή μήπως τη βάση οποιασδήποτε κοινότητας, εθνικής ή τοπικής; Κάνοντας διάφορες τέτοιες σκέψεις γύρω από τον άρτον ημών, τον επιούσιον, η εικαστικός Πάκυ Βλασσοπούλου σχηματοποίησε τις ιδέες της σε μια εφημερίδα. Αντιλαμβανόμενη τόσο το ψωμί όσο και το έντυπο ως δύο μέσα που εκπληρώνουν τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα της τροφής και της γνώσης και θέλοντας να αποτυπώσει καλλιτεχνικά τη σημασία τους, προχώρησε στη δημιουργία ενός έργου που θα ενώνει αυτές τις διαστάσεις. Κάπως έτσι, γεννήθηκε η εφημερίδα «Ψωμί», η οποία διανέμεται δωρεάν σε φούρνους του Ταύρου.

Συλλογική δράση. Σε συνεργασία με την αρτοποιό Ελισάβετ Κουλούρη, την αρχιτεκτονική ομάδα A Whale’s Architect και τους συνεργάτες του χώρου τέχνης Tavros Locus Athens, ετοίμασαν μια εφημερίδα όπου το κείμενο είναι η φόρμα της και το ψωμί το περιεχόμενό της. «Αυτό που κάνει το ψωμί ξεχωριστό είναι η ιδιότητά του να μοιράζεται χέρι χέρι, ψίχουλο ψίχουλο, με τον ίδιο τρόπο που οι εφημερίδες διανέμονται και διαμορφώνουν κοινό και δημόσια γνώμη. Την Πάκυ Βλασσοπούλου την ενδιαφέρει η ανάγκη για ανταλλαγή, η επιθυμία για επαφή και μοίρασμα. Τη νοιάζει η αποκτημένη – μέσα από εμπειρίες – γνώση που μας ενδυναμώνει, που ενισχύει τη συλλογική δράση και τελικά τη μάχη για τα ανθρώπινα δικαιώματα», αναφέρεται στο επιμελητικό σημείωμα του έργου.

Στις σελίδες της εφημερίδας, μπορεί να διαβάσει κάποιος σκέψεις για τη ζύμωση και τους τρόπους με τους οποίους η διαδικασία παρασκευής του ψωμιού δεν είναι παρά μεταφορά της πολυπλοκότητας ή των αλληλεπιδράσεων ενός ζωντανού πολιτικού σώματος που πάλλεται κι απαιτεί. Προβληματισμοί σχετικά με την τροφή, τη βιωσιμότητα αλλά και τον πολιτισμό εμπλουτίζουν τα κείμενα, τα οποία δημοσιεύονται στις γλώσσες σχεδόν όλων των κοινοτήτων της περιοχής του Ταύρου: ελληνικά, ινδικά, ρωσικά, αλβανικά, αρμενικά, αραβικά και γαλλικά. «Η γλώσσα, οι γραμματοσειρές και το μελάνι διαμορφώνουν ένα τοπίο πιθανών νοημάτων, μια ολόκληρη κοιλάδα επικοινωνίας», τονίζεται στο σημείωμα. «Η σπορά και η καλλιέργεια γεννήθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα με τον θεσμό της πόλης-κράτους και τον γραπτό λόγο. Η πολυπλοκότητα της βιολογικής και πολιτικής υπόστασης διερευνώνται από την καλλιτέχνιδα με τη βοήθεια των λέξεων, μέσα από το ψωμί», συνεχίζει.

Επαφή. Το «Ψωμί» τυπώθηκε στο Ανάγραμμα, στα Εξάρχεια, τον περασμένο Δεκέμβριο, στην καρδιά του δεύτερου lockdown. Σε μια περίοδο όπου όλοι οι καλλιτεχνικοί χώροι ήταν κλειστοί, οι φούρνοι στον Ταύρο έδωσαν φιλόξενη στέγη σ’ ένα εναλλακτικό πολιτιστικό προϊόν και παράλληλα μια ανάσα δημιουργίας. «Η εφημερίδα “Ψωμί” είναι η απάντηση σε μια κοινή ανάγκη ή επιθυμία να είμαστε σε επαφή, να αγγίζουμε και να μας αγγίζουν. Οι αισθήσεις μας έχοντας πρόσφατα στερηθεί μία άμεση και ελεύθερη επαφή με την ύλη, μπορούν και πάλι να επιστρέψουν στην απτική σχέση, μέσω του στόματος, της γλώσσας, των λέξεων. Μια παύση κοινή για όλους. Αν δεν μπορούμε να καθίσουμε στο ίδιο τραπέζι, πώς μπορούμε να μοιραστούμε;» σημειώνει με νόημα η καλλιτεχνική ομάδα της εφημερίδας. Αλλωστε, όπως υποστηρίζουν και οι ίδιοι, «με άδειο στομάχι ατονεί και η φωνή. Χωρίς γνώση, τι έχει στ’ αλήθεια κανείς να πει;».

Για να φτάσει μέχρι τους πάγκους των τοπικών φούρνων, η εφημερίδα έπρεπε πρώτα να περάσει από τα γραφεία της ενωμένης Ευρώπης. Γιατί το στήσιμό της έγινε με συγχρηματοδότηση του προγράμματος Creative Europe της Ευρωπαϊκής Ενωσης, στο πλαίσιο του The Table and the Territory, ενός επίσης ευρωπαϊκού και διεπιστημονικού προγράμματος. Πρόκειται ουσιαστικά για μια δράση που συνδέει και ενεργοποιεί πολιτιστικούς φορείς, στηρίζοντας έμπρακτα λύσεις που προέρχονται από το πεδίο του πολιτισμού κι αφορούν τις οικολογικές μετατοπίσεις και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.