Οταν «η πλατεία ήταν γεμάτη»

Παρότι πλέον η εστίαση προγραμματισμένα ανοίγει με απόφαση της κυβέρνησης, καταγράφηκε στο πανδημικό πολιτικό σκηνικό μια ακόμη έκφραση των πλατειών. Με σύνθετα χαρακτηριστικά βέβαια και με τεράστιες διαφορές από άλλες πλατείες της νεότερης πολιτικής Ιστορίας, η Πλατεία Βαρνάβα στο Παγκράτι και αυτή του Αγίου Γεωργίου στην Κυψέλη έλαβαν την θέση τους σε μια παράλογη πολιτική αντιπαράθεση, που πάντως καμία δύναμη ή κόμμα δεν έλαβε την ευθύνη. Οι πιο πολέμιοι του νέου φαινομένου, τις είπαν και τις λένε κορωνοπλατείες. Τα περιοριστικά μέτρα για αυτούς, ήταν η αιτία που οι 20άρηδες ή 30άρηδες έμεναν ή μένουν στις πλατείες ως αργά, διοργάνωναν πάρτι με DJ (ένας εξ αυτών έχει κληθεί για απολογία μάλιστα) σε μια λογική ακόμη και no mask. Πάρτι που από την άλλη ξόρκισαν οι πολιτικές δυνάμεις, ακόμη και ο ΣΥΡΙΖΑ μίλησε για αντικοινωνική συμπεριφορά και παρότι η εν λόγω νεολαία ανήκει στα target group όλων για εκλογές κτλ. Γρήγορα πάντως τα εν λόγω μαζέματα-συγκεντρώσεις έγιναν μέρος της αντιπαράθεσης, κάποιοι μίλησαν για υποκινούμενες στάσεις, για ρεσιτάλ ανευθυνότητας. Από την άλλη και η παραδοσιακή Αριστερά, πλην ΣΥΡΙΖΑ, δεν τα προσμέτρησε ως κινηματικές εκφράσεις. Οπως έλεγε πολύπειρος παράγοντας του ΣΥΡΙΖΑ, «θα ήταν ανεύθυνο να μιλάμε για αγώνα του ΕΣΥ και από την άλλη να στέλνουμε κόσμο να κολλάει στις πλατείες».

ΤΑ ΟΡΟΣΗΜΑ. Οι πλατείες της πανδημίας, ως έμπρακτη αντίθεση με τα μέτρα κατά του κορωνοϊού, ήταν πολύ διαφορετικές από άλλες πλατείες των νεότερων χρόνων που άναψαν την πολιτική αντιπαράθεση. Με όριο το πρώτο Μνημόνιο και πηγαίνοντας προς τα πίσω, συναντάμε το 2018 τις πλατείες κατά της Συμφωνίας των Πρεσπών ή για το Μακεδονικό όπως τις λέμε. Πλατείες που για πολλούς στοίχισαν στην τότε κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, είχαν ένα ετερόκλητο γαλάζιο πλήθος και όχι μόνον, ενώ κυρίως μένουν δύο από αυτές: εκείνη της Θεσσαλονίκης (21 Ιανουαρίου 2018) με την τεράστια συμμετοχή αλλά και αυτή των Αθηνών (4 Φεβρουαρίου 2018), με κλασική φωτογραφία του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά στα σκαλιά του ξενοδοχείου της Μεγάλης Βρεταννίας αλλά και τον χαιρετισμό του Μίκη Θεοδωράκη. Πιο πριν, ως πλατείες μπορούν να περιγραφούν τα κινήματα των Παραιτηθείτε στο Σύνταγμα και εκείνο των Μένουμε Ευρώπη. Το Παραιτηθείτε, ήταν ένα αμιγώς αντισυριζαϊκό κίνημα ετερόκλητων δυνάμεων που επιδίωκε να εκφράσει μια συνολική αντίθεση με την τότε κυβέρνηση για μέτρα και πρακτικές της. Αποτύπωνε υπό μία έννοια μια πρώτη μεγάλη ρήξη που είχε ο ΣΥΡΙΖΑ με μέρος κοινωνικών δυνάμεων λόγω Ασφαλιστικού, φορολογίας ή επιδοματικής πολιτικής. Βραχύβιο μα έντονο το εν λόγω κίνημα, αποτύπωνε και υπό μία έννοια μια πιο ριζοσπαστική εκδοχή του λεγόμενου αντι-ΣΥΡΙΖΑ ρεύματος, που πάντως ήταν οριζόντιο και τελικά καθοριστικό για να περάσει ο ΣΥΡΙΖΑ στα έδρανα της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ακόμη και σήμερα, στις εσωτερικές μετρήσεις τους στην Κουμουνδούρου οι επιτελείς του Αλέξη Τσίπρα συναντούν ως τάση αυτό το ρεύμα. Και παρότι έχουν σχεδόν δύο χρόνια που δεν είναι στο Μέγαρο Μαξίμου. Λίγο πριν από αυτό και κατά τους πρώτους μήνες της Πρώτη Φορά Αριστεράς – υπενθυμίζουμε πως πάμε γραμμικά προς τα πίσω από το 2021 στο 2010 – καταγράφηκε το λεγόμενο Μένουμε Ευρώπη. Η διαπραγμάτευση της τότε κυβέρνησης Τσίπρα με τους εταίρους μας και το σπιράλ της, ενεργοποίησε ένα μαχητικό κομμάτι κυρίως μεσαίων, που έβλεπαν στους όλους χειρισμούς των Τσίπρα – Βαρουφάκη να διακυβεύεται η ίδια η ευρωπαϊκή υπόσταση της χώρας αλλά και η θέση της στον σκληρό πυρήνα του ευρώ και της ευρωκανονικότητας. Το Σύνταγμα ήταν και εδώ το σκηνικό, οι διαδηλώσεις μαζικές και το πρόπλασμα όσων είπαν Ναι στο Δημοψήφισμα που ακολούθησε. Εμβληματική θεωρείται ακόμη και σήμερα η παρουσία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη στο Σύνταγμα στις 22 Ιουνίου του 2015. «Οταν η πατρίδα βρίσκεται σε κίνδυνο κανείς δεν επιτρέπεται να εφησυχάζει. Η σημερινή μεγάλη συγκέντρωση δεν είναι κομματική δεν είναι διχαστική, είναι ενωτική και στέλνει σε διάφορες κατευθύνσεις ένα βαρύ μήνυμα, η Ελλάδα είναι Ευρώπη και θα μείνει Ευρώπη. Αυτό είναι το θέλημα του ελληνικού λαού», είχε δηλώσει ο επίτιμος της αστικής παράταξης. Πιο πίσω από όλα αυτά, οι πλατείες των αγανακτισμένων από τον Μάιο μέχρι τον Νοέμβριο του 2011 ήταν ο πολιτικός πυροκροτητής εξελίξεων σε μια φάση που μετά το πρώτο Μνημόνιο είχε αρχίσει να ρευστοποιεί όλο το πολιτικό σκηνικό. Εντονο αντιμνημονιακό πρόσημο, λαϊκές συνελεύσεις, χωρισμός σε πάνω και κάτω πλατεία, προπηλακισμός αστών πολιτικών, αυτοδιαχείριση των μετεχόντων.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Για τους τότε συμμετέχοντες, ανάμεσά τους και ο ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ αλλά και μεγάλο μέρος της Αριστεράς, οι πλατείες μετακίνησαν τον συσχετισμό δύναμης και ήταν μεγάλες εστίες αντίστασης στο Μνημόνιο και το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα. Για τους αντιπάλους τους – και ανάμεσά τους και 32 διανοούμενους που υπέγραψαν φιλοευρωπαϊκό και αντιλαϊκιστικό κείμενο με τον τίτλο «Τολμήστε» – ήταν πλατείες όπου συγχρωτίστηκε η Ακρα Αριστερά με την Ακρα Δεξιά και επισημοποιήθηκαν ο λαϊκισμός και ο «ψεκασμός», αλλά και το πρόπλασμα της ανόδου του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία. Το βέβαιο είναι πως ανά τακτά χρονικά διαστήματα οι πλατείες εισβάλλουν ως παράγοντας της πολιτικής, με διαφορετικό χρώμα κάθε φορά, και επιδρούν στην ίδια την πολιτική και κομματική αντιπαράθεση.