Η αισιοδοξία και οι προκλήσεις μπροστά μας

Η πανδημία σε όλο τον κόσμο και κατ’ επέκταση στην Ελλάδα βρίσκεται σε μια σημαντική καμπή. Από τη μια πλευρά τα επιδημιολογικά στοιχεία είναι ανησυχητικά καθώς ο αριθμός των κρουσμάτων αλλά και των νοσηλειών και θανάτων είναι υψηλός. Αλλά από την άλλη ο εμβολιασμός προχωράει με γρήγορα βήματα, δεδομένου του αριθμού των διαθεσίμων εμβολίων, και μαζί με αυτούς που έχουν νοσήσει χτίζεται σταδιακά ένα τείχος ανοσίας στη χώρα.

Ουσιαστικά επομένως μιλάμε για μάχη στον χρόνο όπου πάντα υπάρχει και ο θεωρητικός φόβος να προκύψει κάποια μετάλλαξη του ιού που θα τον κάνει να ξεφεύγει από την ανοσία εμβολίων ή αντισωμάτων φυσικής νόσησης.

Παρ’ όλα αυτά τα δεδομένα για τους επόμενους μήνες πρέπει να μας δίνουν κάποια επίπεδα αισιοδοξίας. Η μεταδοτικότητα το καλοκαίρι είναι σημαντικά μικρότερη λόγω θερμοκρασίας και ηλιοφάνειας και όπως έχουν δείξει μελέτες η μεταδοτικότητα σε εξωτερικούς χώρους είναι 18,7 φορές μικρότερη από αυτή σε εσωτερικούς χώρους με τις ίδιες παραμέτρους συνεύρεσης, αποστάσεων και άλλων στοιχείων. Ειδικά η Ελλάδα με σχεδόν 100% ηλιοφάνεια για μήνες γύρω από το καλοκαίρι και την κουλτούρα των δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους έχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει το επιδημικό κύμα αποτελεσματικά ακόμα και από το σημείο που βρισκόμαστε τώρα. Επίσης έχουμε μια σειρά από όπλα που δεν είχαμε πέρυσι όπως περισσότερες μάσκες, καλύτερη γνώση χρήσης τους, τα self tests και καλύτερη γνώση συμπεριφορών για την αποφυγή μετάδοσης. Ολα αυτά μαζί με την αυξανόμενη ανοσία λόγω των εμβολιασμών, που θα φτάσει σε επίπεδα 40%-50% μέχρι τέλος Ιουνίου, και τον έλεγχο των τουριστών με πιστοποιητικό εμβολιασμού, νόσησης ή αρνητικού τεστ, μας δίνουν ένα δυνατό τείχος προστασίας τουλάχιστον για μέσα στο καλοκαίρι. Θεωρώ λοιπόν ότι με προσοχή μέσα στον Μάιο και συνέχιση του επιτυχημένου εμβολιαστικού προγράμματος θα είμαστε σε θέση να κάνουμε ένα καλοκαίρι καλύτερο και χαλαρότερο από το 2020.

Η πρόκληση όμως είναι μπροστά μας καθώς 40%-50% ανοσίας δεν φτάνει για να αντιμετωπιστεί η πανδημία τον χειμώνα. Εχει εκτιμηθεί ότι θα χρειαστούμε ένα ποσοστό ανοσίας περίπου στο 75%-80% του συνολικού πληθυσμού για να μπλοκάρουμε τον ιό. Αυτό για να επιτευχθεί πρέπει να εμβολιαστεί ένα 25%-30% του πληθυσμού επιπλέον, μεγάλο μέρος του οποίου είχε ήδη την ευκαιρία με εμβολιαστεί και αρνήθηκε. Επίσης ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, τα παιδιά, δεν μπορούν να εμβολιαστούν με τα υπάρχοντα πρωτόκολλα, οπότε αυτό αφήνει ένα μέρος του πληθυσμού δυνητικά διαθέσιμο κυρίως για μετάδοση αλλά πολύ σπάνια και για νόσηση. Τα επόμενα λοιπόν βήματα που πρέπει να τρέξουν με μεγάλη ένταση, όσο οι υπόλοιποι θα βρισκόμαστε στις παραλίες και τα χωριά μας το καλοκαίρι, είναι μια έντονη στρατηγική ευαισθητοποίησης των πολιτών που διστάζουν να κάνουν το εμβόλιο και συγχρόνως η υιοθέτηση των πρωτοκόλλων εμβολιασμού παιδιών από 12 και άνω με βάση τις κλινικές μελέτες στις ΗΠΑ και αλλού. Είναι απαραίτητο μέχρι το τέλος Οκτωβρίου του 2021 να έχει εμβολιαστεί ένα 25%-30% επιπλέον από ό,τι στο τέλος Ιουνίου ώστε να έχουμε δυνατή ασπίδα προστασίας για τον χειμώνα με ανοιχτά σχολεία, εστίαση, κοινωνική ζωή αλλά και ταξίδια. Φυσικά θα έρθουν και οι «τρίτες δόσεις» των εμβολίων κάποια στιγμή σχεδιασμένες να αντιμετωπίσουν τα μεταλλαγμένα στελέχη που κατά ένα ποσοστό ξεφεύγουν από την ανοσία των υπαρχόντων εμβολίων, αλλά μέχρι τότε πρέπει να έχουμε στήσει τη βασική κάλυψη με τα υπάρχοντα εμβόλια.

Ολα τα παραπάνω είναι ρεαλιστικά αρκεί η πολιτεία αλλά και οι πολίτες, ενώ απολαμβάνουν τους καρπούς της εξόδου από τη δύσκολη περίοδο της κρίσης, να παραμείνουν σε εγρήγορση ώστε να αποτελειώσουμε το έργο της εξόδου με μια σειρά από «χαριστικές βολές» στον ιό ώστε ακόμα και η διακριτική παρουσία του τα επόμενα χρόνια να μην αποτελεί εμπόδιο στη ζωή μας και την καθημερινότητά μας.

Ο Μανώλης Δερμιτζάκης είναι καθηγητής Γενετικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γενεύης