Η αληθινή ιστορία πίσω από τον «Μαυριτανό»

Οταν πρότειναν στον Γαλλοαλγερινό Ταχάρ Ραχίμ να πρωταγωνιστήσει στον «Μαυριτανό», τη βιογραφική ταινία του Κέβιν ΜακΝτόναλντ για τον 14χρονο εγκλεισμό του Μοχάμεντου Ουλντ Σλάχι στις φυλακές του Γκουαντάναμο χωρίς καμία κατηγορία, ο ηθοποιός ήξερε για το περίφημο σωφρονιστικό κατάστημα ό,τι περίπου και ο μέσος δυτικός θεατής. Είχε ακούσει ιστορίες σχετικά με την άσχημη αντιμετώπιση που είχαν όσοι περνούσαν τις πόρτες της φυλακής αλλά δεν μπορούσε να φανταστεί πως «μια χώρα σαν την Αμερική θα άφηνε στρατιώτες να συμπεριφέρονται σε ανθρώπινα όντα με τέτοιον τρόπο», παραδέχθηκε ο ίδιος μιλώντας στο BBC.

Η ιστορία του «Μαυριτανού» ήταν συνταρακτική. Και αυτή που έκανε κριτικούς και κοινό να μιλούν μετά την ειδική προβολή της στην 71η Berlinare και όχι τόσο η ταινία αυτή καθαυτή. Βασισμένη στα απομνημονεύματα του Ουλντ Σλάχι που κυκλοφόρησαν το 2015 με τον τίτλο «Guantanamo Diary», διατρέχει την περιπέτεια του κρατουμένου από τη Μαυριτανία στις φυλακές της Κούβας. Ολα ξεκίνησαν δύο μήνες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2011 οπότε ο Μοχάμεντου συνελήφθη στην πατρίδα του κατηγορούμενος για συνεργασία με την Αλ Κάιντα. Ως Νο 1 ύποπτος για την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους οδηγήθηκε στο Γκουαντάναμο όπου πέρασε 14 χρόνια χωρίς ποτέ να του απαγγελθεί καμία κατηγορία.

Ο Σλάχι συνδέθηκε με την Αλ Κάιντα και κατηγορήθηκε για τρομοκρατία γιατί την υποστήριξε μία φορά, στη δεκαετία του 1980 κατά τη διάρκεια της εξέγερσης στο Αφγανιστάν. Υστερα από πολλά χρόνια ψυχολογικής και σωματικής βίας που άσκησαν εναντίον του οι δεσμοφύλακες του Γκουαντάναμο, η δικηγόρος Νάνσι Χόλαντερ και η βοηθός της Τέρι Ντάνκαν που ανέλαβαν την υπεράσπισή του του έδωσαν το δικαίωμα στην ελπίδα. Στην ιστορική δίκη που ακολούθησε έφεραν στο φως την έλλειψη σοβαρών στοιχείων για την κράτησή του ενώ απέδειξαν ότι η ομολογία για τη συμμετοχή του στην Αλ Κάιντα ήρθε μετά από αποτρόπαια βασανιστήρια, τα οποία είχαν την έγκριση της αμερικανικής κυβέρνησης. Παρά τα εμπόδια, πέτυχαν τελικώς την απελευθέρωσή του το 2016.

ΦΟΣΤΕΡ ΚΑΙ ΚΑΜΠΕΡΜΠΑΤΣ. Στη μεγάλη οθόνη τον ρόλο της Χόλαντερ ανέλαβε να υποδυθεί η Τζόντι Φόστερ, ενώ τον υπολοχαγό συνταγματάρχη Στιούαρτ Κάουτς που πάλεψε να επιβάλει τη θανατική ποινή στον Σλάχι υποδύθηκε ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς. Αν και συνήθως οι ηθοποιοί μπροστά στον φακό προσπαθούν να μεγεθύνουν τη συμμετοχή τους στην όποια ταινία, οι δύο τους στον «Μαυριτανό» ακολούθησαν την αντίθετη πορεία ώστε να μην επισκιάσουν καθόλου τον πρωταγωνιστή.

Ο πρώην κρατούμενος εμπιστεύθηκε τον ΜακΝτόναλντ εξαιτίας της εμπειρίας του στον κινηματογράφο αλλά κυρίως γιατί έδειχνε να γνωρίζει καλά την Αφρική μετά την ταινία του «Ο τελευταίος βασιλιάς της Σκωτίας» (2006) με τον Φόρεστ Γουίτακερ ως τον διαβόητο πρόεδρο της Ουγκάντα Ιντι Αμίν. Τα απομνημονεύματα του Σλάχι λειτούργησαν ως η βάση για το σενάριο πάνω στο οποίο χτίστηκε η εξέλιξή του με λεπτομέρειες που παρείχε ο ίδιος. Χρησιμοποιώντας το σώμα του τους έδινε ακριβείς μετρήσεις για τα μικροσκοπικά κελιά στα οποία κρατήθηκε, βοηθώντας τους έτσι στη ρεαλιστική απεικόνιση στο σετ που στήθηκε από μηχανικούς του στρατού στο Κέιπ Τάουν της Νότιας Αφρικής. Σκοπός του ΜακΝτόναλντ ήταν να αποφύγει το προφίλ του τρομοκράτη, ένα λάθος στο οποίο πέφτουν συχνά οι ταινίες για το Γκουαντάναμο και τους μουσουλμάνους φυλακισμένους του. Γι’ αυτό, στον «Μαυριτανό» η αφήγηση γίνεται σε δύο χρόνους, το παρόν και το παρελθόν της κράτησης του Σλάχι.

Στο κάδρο της ταινίας μπαίνουν εξάλλου κάποιες ενδιαφέρουσες αλήθειες για τη λειτουργία του σωφρονιστικού συστήματος, την κατασκευή ενόχων αλλά και τη χειραγώγηση της αλήθειας. Για τον πρωταγωνιστή της Ταχάρ Ραχίμ όμως είναι ένα σημαντικό μήνυμα «ελπίδας και συγχώρησης έναντι του θυμού». Αν φτάσει να ασκήσει επιπλέον πίεση στην αμερικανική κυβέρνηση για το οριστικό κλείσιμο του Γκουαντάναμο, όπως έχει υποσχεθεί ο Τζο Μπάιντεν, θα έχει εξυπηρετήσει κι έναν ανώτερο σκοπό.