«Ευθύς ως η ιδέα {LF}του Κατακλυσμού εκόπασε…»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… προσφάτως, όταν διάβασα ξανά τον πλατωνικό «Φαίδωνα». Εργο που μου δημιουργεί, πέραν της συγκίνησης, και δέος. Το υπερβατικό στοιχείο εντάσσεται τόσο πειστικά σε μια λογική ακολουθία συνομιλίας και ιδεών, και όλα τούτα λειτουργούν ως παλίμψηστο «τόπων» γνώσης. Ο «Φαίδων» αποτελεί ένα κέντρο, όπου ο Πλάτων εντάσσει: το φιλοσοφικό και ποιητικό του όραμα, την πορεία της ψυχής προς την πλήρωση, τη διδαγμένη στα αρχαία ιερά, Μύθους, Ορφικές και Πυθαγόρειες δοξασίες, τη σωκρατική ιδιοφυΐα, και πολλά ανεξήγητα ρεύματα Λόγου, δημιουργώντας μια κορύφωση του ανθρωπίνου πνεύματος.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… κατά τις διαθέσεις της στιγμής: Μότσαρτ (λ.χ. το «Eine kleine Nachtmusik»), κάποιες φορές τη «Ρυθμολογία» ή τους «Δεκαπέντε Εσπερινούς» του Μ. Χατζιδάκι, σε άλλες ώρες μελωδικά αριστουργήματα των Rolling Stones («Back Street Girl», «Sittin’On A Fence», «Lady Jane», «Wild Horses» κ.ά.) – οι επιλογές μου μάλλον δεν θα είχαν όρια, καθώς η μουσική έχει διαρκή παρουσία στη ζωή μου.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… είναι πάντα η ασταμάτητη προσδοκία συνάντησης με την καίρια «λέξη». Τη «λέξη» η οποία περιέχει φλόγα, και ρίζες για να συνδεθεί με την αμέσως προηγούμενη και την επόμενη, σε μια προσπάθεια (πιθανότητα), ως σύνολο, να γίνουν κοινός Λόγος, που θα «σημαίνει» στον χρόνο, κατά την ηρακλείτεια σημασία.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντσου Κορνάρου (στην έκδοση του Στυλιανού Αλεξίου – το έργο που, μαζί με το αρχοντικό ήθος αιώνων ελληνικής ζωής, τα πολύτιμα στοιχεία της ευρωπαϊκής γραμματείας που μετουσίωσε ο Κορνάρος, περιέχει και τους γλωσσικούς «αρμούς» της ποίησης του Σολωμού, του Σικελιανού, και του Σεφέρη), οι «Γάμοι» του Αλμπέρ Καμύ (το θαύμα της ζωής επικρατώντας σε κάθε αντιξοότητα), ο «Ματωμένος γάμος» του Φ. Γκ. Λόρκα (στη μετάφραση του Ν. Γκάτσου: το φως και το σκοτάδι του ανθρώπινου τοπίου της Μεσογείου – η συχνή θεατρική παράστασή του και η απαράμιλλη μουσική του Μ. Χατζιδάκι για το έργο, συμβάλλουν στην πληρέστερη κατανόησή του).

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… στην απροκατάληπτη ανάγνωση ενός βιβλίου μου, από την – αναπόφευκτα – υποκειμενική ματιά του κριτικού. Δεν είναι δύσκολο πάντως να εντοπίσω, αν η κατάθεση της γνώμης του, έχει τον ορίζοντα των γραμμάτων ή τον ορίζοντα των… φίλων του.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… την επισήμανση των σημείων που παρέμειναν αδρανή στο κείμενό μου και τα οποία, πιθανώς, εμποδίζουν τη «δραστικότητα» και άλλων σημείων. Κάτι που αποτελεί προτροπή για μεγαλύτερη προσοχή στο επόμενο βιβλίο μου.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… «Ευθύς ως η ιδέα του Κατακλυσμού εκόπασε, / Ενας λαγός σταμάτησε στις ονοβρυχίδες και στις κινούμενες καμπανούλες και είπε την προσευχή του στο ουράνιο τόξο μέσ’ απ’ τον ιστό της αράχνης. / Ω! οι πολύτιμοι λίθοι που κρύβονταν, – τα άνθη που ήδη κοιτούσαν /…». (Από τις «Εκλάμψεις» του Ρεμπώ, έργο που αποτελεί αφετηρία της σύγχρονης δυτικής ποίησης, σε μετάφραση: Ν. Α. Ασλάνογλου).

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέπτομαι ότι… αναζητούνται πάλι στερεότυπα για κατατάξεις έργων, εποχών, και δημιουργών. Το ουσιώδες αποτέλεσμα έρχεται – και θα έρχεται πάντα – απροσδόκητα, από τη μοναχική διαδρομή ενός ανθρώπου, που καταθέτει σε λόγο, το φως που έχει μέσα του.

Ο Κώστας Μπουρναζάκης, ποιητής, μεταφραστής, μελετητής, και φιλολογικός εκδότης, γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του είναι η ποιητική συλλογή «Μέσα σε ήλιους και φεγγάρια», εκδόσεις Ικαρος (2020).