Η καστροπολιτεία με τις εκκλησίες

Υπήρξε μια από τις σημαντικότερες υστεροβυζαντινές πόλεις. Στα χώματά της έζησαν σημαντικές προσωπικότητες του Μεσαίωνα, όπως ο Πλήθων Γεμιστός και ο Βησσαρίων, που έπαιξαν ρόλο καταλυτικό στην ανανέωση των ελληνικών σπουδών στη Δύση συμβάλλοντας στη ραγδαία ανάπτυξη των επιστημών, της φιλοσοφίας και της τέχνης στην Ευρώπη λίγο πριν από την Αλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Πρόκειται για τον φυσικά οχυρό και στρατηγικής σημασίας λόφο του βυζαντινού Μυζηθρά, βόρεια του Ταΰγετου, που αποτελείται από το μεσαιωνικό κάστρο και τον οχυρωμένο οικισμό, ο οποίος κλείνει μέσα στα τείχη του μονές, εκκλησίες, παρεκκλήσια, οικίες και παλάτια, διαχρονικά από τα μέσα του 13ου αιώνα έως και το 1953. Οι περισσότεροι τον γνωρίζουμε ως Μυστρά και είναι εκείνος που θα αποκαλύψει τα μυστικά του στην ειδική έκδοση που θα κυκλοφορήσει με τα «ΝΕΑ-Σαββατοκύριακο» και φέρει την υπογραφή του σπουδαίου βυζαντινολόγου, πρώην διευθυντή των Μουσείων Μπενάκη και Βυζαντινού και Χριστιανικού, Μανόλη Χατζηδάκη, και τη σφραγίδα της Εκδοτικής Αθηνών.

Ο Μυστράς φημίζεται για τις υστεροβυζαντινές εκκλησίες, που βρίσκονται διάσπαρτες στον αρχαιολογικό χώρο. Στην Πάνω Χώρα η Αγία Σοφία, η βυζαντινή Μονή του Ζωοδότου Χριστού και εκκλησία των παλατιών. Στην Κάτω Χώρα η μητρόπολη (Αγιος Δημήτριος), οι Αγιοι Θεόδωροι και η Οδηγήτρια που αποτελούσαν τη Μονή Βροντοχίου, η Περίβλεπτος ,η Ευαγγελίστρια και η Μονή της Παντάνασσας, η οποία φιλοξενεί έως σήμερα μοναχές. Τις περισσότερες εκκλησίες κοσμούν τοιχογραφίες υψηλής τέχνης των παλαιολόγειων χρόνων, άμεσα συνδεδεμένες με την πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη, τοιχογραφίες του 17ου-18ου αιώνα, καθώς και γλυπτό διάκοσμο με δυτικές επιρροές, γεγονός που καθιστά τον αρχαιολογικό χώρο του Μυστρά ως ένα από τα λίγα τόσο καλά διατηρημένα βυζαντινά οικιστικά σύνολα που επιτρέπει τη μελέτη και την κατανόηση τόσο της βυζαντινής αρχιτεκτονικής όσο και της κοσμικής και εκκλησιαστικής τέχνης. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το μουσείο του χώρου με σημαντικά εκθέματα. Στη συλλογή του περιλαμβάνονται γλυπτά, χειρόγραφα, κοσμήματα, αντικείμενα που σχετίζονται με τον καλλωπισμό, την ένδυση και την υπόδυση, καθώς και ένα εξαιρετικά σπάνιο σύνολο: τμήματα του μεταξωτού ενδύματος και η πλεξούδα μιας πριγκίπισσας, ευρήματα που προέρχονται από τάφο εντός της καστροπολιτείας.