Ο εικαστικός Αύγουστος {LF}των Σπετσών

Μια εικαστική συνάντηση δύο φιλενάδων που εκκρεμούσε για χρόνια – της βραβευμένης με Χρυσό Φάρο στη Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας Λίζης Καλλιγά και της πρωτοπόρου της περφόρμανς στην Ελλάδα, Λήδας Παπακωνσταντίνου – γίνεται φέτος σε ένα παλιό μοναστήρι των Σπετσών, την ώρα που σε μια άλλη γωνιά του νησιού, στον κήπο της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής Σπετσών, ο με έδρα τη Σαουδική Αραβία γλύπτης Νικόλας οδηγείται από τον νόστο και εκθέτει για πρώτη φορά τα έργα του στην Ελλάδα.

Μέχρι πρόσφατα μια οξειδωμένη αλυσίδα και ένα λουκέτο στην πόρτα δεν επέτρεπε ούτε καν στον περαστικό να υποθέσει ότι μπορεί να διαβεί το κατώφλι τής άλλοτε ακμάζουσας Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής, στην οποία ο Ελευθέριος Βενιζέλος οραματίστηκε να φοιτήσουν οι μελλοντικοί ηγέτες του έθνους. Το μισογκρεμισμένο ελαιοτριβείο στον περιβάλλοντα χώρο μόνο εικόνα εγκατάλειψης έδινε, χωρίς να αφήνει καμία υποψία ότι εκεί οι νομπελίστες Tζέιμς Γουότσον και Φράνσις Φρικ παρουσίασαν τη διπλή έλικα του DNA ή ότι από τα θρανία της πέρασαν οι αδελφοί Ξενάκη – ο συνθέτης Ιάννης, ο αρχιτέκτων και εικαστικός Κοσμάς και ο φιλόσοφος Ιάσων – και ο πρώην πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης, ή ακόμη ότι λειτουργεί ως συνεδριακό κέντρο. Φέτος όμως ο 120 στρεμμάτων ελαιώνας (το λάδι διανέμεται σε άπορες οικογένειες) με το σε κλίμακα αντίγραφο των αρχαίων ελληνικών θεάτρων άνοιξε για το κοινό. Το καφέ που δημιουργήθηκε μετατράπηκε μεμιάς σε στέκι μέσα σε μόλις δύο μήνες – σύμφωνα με τον πρόεδρο της Σχολής Πέτρο Πετρακόπουλο – καθώς βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα. Κι εκεί, στον υπέροχο αυτό κήπο, που συνδέει τα κτίρια της Σχολής (από το 1986 δεν λειτουργεί ως σχολείο, καθώς έχει μετατραπεί σε πολιτιστικό, αθλητικό και συνεδριακό κέντρο) βρήκαν καταφύγιο τα μπρούντζινα γλυπτά του Νικόλα, ενός εικαστικού που συστήνεται ως ένας «μεγάλος σε ηλικία νέος γλύπτης» καθώς την τελευταία δεκαετία μοιράζει τον χρόνο του ανάμεσα στη γλυπτική και στα οικονομικά. Μόνιμος κάτοικος Σαουδικής Αραβίας συνθέτει τα εμπνευσμένα από τον προϊστορικό κόσμο έργα του στην Τζέντα και εν συνεχεία τα στέλνει για χύτευση στην Ελλάδα, αλλά είναι η πρώτη φορά που παρουσιάζει τις μεγάλων διαστάσεων δημιουργίες του – φιλοτεχνημένες την τελευταία τριετία, ορισμένες μάλιστα εκ των οποίων μεταφέρθηκαν μόλις είχαν ολοκληρωθεί από το χυτήριο στις Σπέτσες – στα καθ’ ημάς. «Μοιάζουν όλες οι μορφές να κινούνται σαν να κάνουν έναν φιλοσοφικό περίπατο γύρω από μια σκεπτόμενη μορφή που βρίσκεται στο κέντρο» μάς λέει ο καλλιτέχνης για την έκθεση των 12 έργων του υπό τον τίτλο «Σκέψεις» που επιμελούνται οι ιστορικοί τέχνης Αννίτα Αποστολάκη και Αναστασία Μανιουδάκη.

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ. Σε μια άλλη γωνιά των Σπετσών, στο Παλιό Λιμάνι, στο μοναστήρι του Αγίου Νικολάου με το χαρακτηριστικό καμπαναριό, δημιούργημα τηνιακών μαστόρων, δύο καταξιωμένες εικαστικοί και φίλες εδώ και δεκαετίες – η Λήδα Παπακωνσταντίνου και η Λίζη Καλλιγά – συναντώνται εκθεσιακά στο νησί, με το οποίο διατηρούν ιδιαίτερους δεσμούς. Και αφήνουν την επιμέλεια της συνύπαρξής τους αυτής σε έναν άλλο καλό τους φίλο, τον διεθνώς αναγνωρισμένο ιστορικό τέχνης Ντένη Ζαχαρόπουλο.

Μια καρέκλα «ντυμένη» με τάματα και κλωστές, έργα πάνω σε εικόνες κατεστραμμένες από τη θάλασσα όπου είχαν καταλήξει στο πλαίσιο μιας ειδικής τελετής, κι ένα «Κουτί» που επιτέλους «σφραγίζεται» – η ιστορία δηλαδή ενός σημαντικού και εν εξελίξει σε τέσσερις δεκαετίες έργο της Λήδας Παπακωνστανίνου που αφορά τις ιστορίες των εργατριών στο υφαντήριο Δασκαλάκη στις Σπέτσες (όπου σήμερα στεγάζεται το ξενοδοχείο «Τα νησιά») και το οποίο ολοκληρώνεται με την αφήγηση που παρουσιάζεται τώρα από τη δημιουργό του – συνδιαλέγονται με δημιουργίες της Λίζης Καλλιγά από το 2000 έως όσα την απασχόλησαν την περίοδο του εγκλεισμού: φωτογραφίες – οι δημοφιλείς «Κολυμβητές» της μεταξύ αυτών -, ακουαρέλες και κατασκευές με αντικείμενα που συλλέγει από τις παραλίες. «Με δυο λόγια και χωρίς μεγάλες θεωρίες, γνωρίζουμε πως η Λίζη Καλλιγά κι η Λήδα Παπακωνσταντίνου, η καθεμία με τον τρόπο της, είναι Σπετσιώτισσες, από την ιστορία τους όσο κι από επιλογή τους, είναι παλιές κι αγαπημένες φίλες, είναι σημαντικοί εικαστικοί καλλιτέχνες και μοιράζονται με τις πολύπλευρες προσωπικότητές τους, τις διαφορές τους και τις πολλαπλές εκφάνσεις της τέχνης τους, της ζωής τους, του νησιού, της κοινωνίας και της θέσης τους στον κόσμο» επισημαίνει ο Ντένης Ζαχαρόπουλος στο κείμενο που συνοδεύει την έκθεση υπό τον τίτλο «Δύο Πόρτες – Δύο Παράθυρα». «Οπως στην αίθουσα του μοναστηριού του Αγίου Νικόλα, όπου συνευρίσκονται σ’ αυτή την έκθεση, τυχαίνει να υπάρχουν από τη μια μεριά δύο πόρτες κι από την άλλη, δύ παράθυρα, η συγκυρία αυτή εκφράζει με ακρίβεια τόσο τη συμπληρωματικότητα ανάμεσα στις δύο όσο και πιο ουσιαστικά τούς τρόπους που η καθεμία έχει επιλέξει να δρα και να πράττει στο έργο της όσο και να βιώνει τη θέση της στον κόσμο».

INFO{CR}* H έκθεση «Δύο Πόρτες – Δύο Παράθυρα», με έργα της Λίζης Καλλιγά και της Λήδας Παπακωνσταντίνου, στο Εκκλησιαστικό Μουσείο Σπετσών – Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (Παλιό Λιμάνι, Σπέτσες) έως τις 14 Σεπτεμβρίου.{LF}* Η έκθεση «Σκέψεις» του Νικόλα στην Αναργύρειο και Κοργιαλένειο Σχολή έως τις 10 Σεπτεμβρίου.