Η χαμένη ατζέντα της Ντόρα Μάαρ

Θα μπορούσε να είναι το σενάριο μιας αστυνομικής ταινίας με φόντο τα μεγαλύτερα ονόματα της εικαστικής σκηνής του 20ού αιώνα: ένα δερμάτινο καρνέ 20 σελίδων του οίκου Hermès πωλείται σε μια δημοπρασία στο eBay. Ενας άνδρας το αγοράζει για να αντικαταστήσει εκείνο που έχασε. Οταν όμως η σύζυγός του ανοίγει το δερμάτινο κάλυμμα κι αρχίζει να το ξεφυλλίζει, δεν αργεί να διαπιστώσει πως γνωρίζει αρκετά από τα ονόματα που αναγράφονται στην ατζέντα του 1951: Αντρέ Μπρετόν, Πολ Ελιάρ, Ζαν Κοκτό, Μπαλτίς, Λακάν… Γρήγορα η Μπριζίτ Μένκενουμ καταλαβαίνει ότι το καρνέ ανήκει σε κάποιο πρόσωπο που είχε σχέση με προσωπικότητες του καλλιτεχνικού κόσμου. Οσα ονόματα δεν γνωρίζει αρχίζει να τα αναζητά στο Διαδίκτυο για να αξιοποιήσει οποιαδήποτε πληροφορία θα τη φέρει πιο κοντά στην ταυτότητα του ιδιοκτήτη. Ενα από τα ισχυρά κλειδιά αποδείχθηκε η διεύθυνση ενός συντηρητή καμβάδων. Αρα ήταν ζωγράφος ο κάτοχος της ατζέντας. Το γεγονός όμως ότι είχε καταγεγραμμένα και τα στοιχεία επικοινωνίας ενός υδραυλικού, ενός κτηνιάτρου, αλλά και μιας κομμώτριας έδειχνε πως επρόκειτο για κάποιον που είχε καλά οργανωμένη τη ζωή του και πιθανότατα ήταν γυναίκα.

Ποια όμως ζωγράφος είχε σχέση με τους σουρεαλιστές και είχε καθίσει στην καρέκλα του Λακάν για να ψυχαναλυθεί; Την απάντηση έδωσε η καταχώριση «Αρχιτέκτονας Μενέμπρ». Η γυναίκα αυτή είχε σπίτι στο χωριό Μενέμπρ των Γαλλικών Αλπεων και η έρευνα έδειξε ότι εκεί έμενε η Ντόρα Μάαρ, μούσα του Πάμπλο Πικάσο. Την άποψη της Μπριζίτ Μένκενουμ – η οποία μπήκε στη διαδικασία να αντιπαραβάλει πολλές από τις διευθύνσεις με έναν ογκώδη τηλεφωνικό κατάλογο της εποχής – επιβεβαίωσε η απουσία του ονόματος του Πικάσο από την ατζέντα. Κι αυτό διότι είχε συνταχθεί έξι χρόνια μετά τον χωρισμό τους. Ο τρόπος γραφής δείχνει ότι το περιεχόμενο ήταν αντιγραμμένο με προσοχή από παλαιότερο καρνέ, ενώ στο κάτω μέρος των σελίδων είχαν γίνει νεότερες, βιαστικά γραμμένες προσθήκες. Το όνομα του Πικάσο δεν είχε πια θέση στην ατζέντα της. Η ενδιαφέρουσα ιστορία της ατζέντας της Ντόρα Μάαρ καταγράφεται στο βιβλίο «Ντόρα Μάαρ: μια καλλιτέχνις, μια ατζέντα, μια ζωή» που κυκλοφoρεί από χθες (Getty).