Οταν ο Λακάν διάβαζε για την Ιρλανδία του Τζόις

Ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ δανείστηκε περισσότερα από 90 βιβλία – από την αυτοβιογραφία του Φ.Τ. Μπάρνουμ μέχρι τον «Εραστή της λαίδης Τσάτερλι» – από το βιβλιοπωλείο του Παρισιού Shakespeare and Company, ενώ αγόρασε κι ένα αντίγραφο του δικού του μυθιστορήματος «Αποχαιρετισμός στα όπλα». H Γερτρούδη Στάιν προτιμούσε τα μυθιστορήματα φαντασίας. Ο Ζακ Λακάν δανείστηκε ένα σκοτεινό βιβλίο για την ιστορία της Ιρλανδίας επειδή εκείνη την εποχή διάβαζε τον «Οδυσσέα» του Τζέιμς Τζόις. Και λίγο πριν αυτοκτονήσει ο Βάλτερ Μπένγιαμιν δανείστηκε δύο βιβλία: ένα γερμανοαγγλικό λεξικό και τα Φυσικά και Μεταφυσικά Εργα του λόρδου Μπέικον.

Τα στοιχεία έρχονται στο φως συγκεντρωμένα για πρώτη φορά από τότε που η Αμερικανίδα Σίλβια Μπιτς άνοιξε το βιβλιοπωλείο της – το οποίο λειτουργούσε και ως δανειστική βιβλιοθήκη – στο Παρίσι, το 1919, σε μια εποχή που τα αγγλόφωνα βιβλία ήταν δυσεύρετα και πανάκριβα. Προέρχονται από το εκτενές αρχείο που κρατούσε για τους πελάτες της και το οποίο αποκτήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον το 1964. Από το 2014 το περιεχόμενο των 180 κουτιών ψηφιοποιείται σταδιακά ώστε να είναι προσβάσιμο μέσω του Διαδικτύου στους ερευνητές. Η Μπιτς κατέβασε ρολά στην επιχείρησή της, η οποία λειτουργούσε ως στέκι για τους διανοούμενους της εποχής, το 1941, όταν αρνήθηκε να πουλήσει σε έναν αξιωματικό των Ναζί το τελευταίο αντίτυπο του βιβλίου του Τζέιμς Τζόις «Η αγρύπνια των Φίνεγκαν». «Η Μπιτς ήταν σχολαστική, σχεδόν εμμονική με τη διατήρηση του αρχείου», εξηγεί ο αναπληρωτής καθηγητής Αγγλικής Φιλολογίας στο Πρίνστον και υπεύθυνος του προγράμματος ψηφιοποίησης του υλικού από το Shakespeare and Company, Τζόσουα Κότιν. «Απομένουν πολλοί θησαυροί για να ανακαλυφθούν. Εάν στοιβάζατε όλα τα χαρτιά του αρχείου, θα φτιάχνατε έναν πύργο 23,7 μέτρων», υποστηρίζει.

Οι ΑΛΛΟΙ ΒΙΒΛΙΟΦΙΛΟΙ. Στις χειρόγραφες κάρτες μελών, για παράδειγμα, φαίνεται πως το 1925, δεκαετίες πριν γράψει το βιβλίο του «Ο γέρος και η θάλασσα», ο Ερνεστ Χέμινγουεϊ είχε δανειστεί τα απομνημονεύματα του Τζόσουα Σλόκουμ «Ο πρώτος μοναχικός περίπλους της Γης». Το 1926 δανείστηκε από το Shakespeare and Company ένα αντίτυπο της «Ταυρομαχίας» του Τομ Τζόουνς, θέμα που έπαιξε κεντρικό ρόλο στο έργο που έγραψε τον ίδιο χρόνο «Ο ήλιος ανατέλλει ξανά». Ο ποιητής Εμέ Σεζέρ δανειζόταν επανειλημμένως ποιήματα δημιουργών που ανήκαν στο κίνημα της Αναγέννησης του Χάρλεμ. Το αρχείο ρίχνει επίσης φως σε λιγότερο γνωστά μέλη της βιβλιοθήκης, προσθέτει ο Τζόσουα Κότιν, ο οποίος επισημαίνει ότι αριθμούσε χιλιάδες συνδρομητές. «Λατρεύω την Αλίς Κίλεν. Ηταν το πιο ενεργό μέλος της βιβλιοθήκης. Δανείστηκε εκατοντάδες βιβλία σε περισσότερα από 18 χρόνια», συνεχίζει και προσθέτει ότι το εγχείρημα της ψηφιοποίησης του πλούσιου αυτού υλικού μάς επιτρέπει να μάθουμε και να θυμόμαστε ανθρώπους σαν αυτούς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αμερικανικός Σύνδεσμος Βιβλιοθηκών απαιτεί από τις βιβλιοθήκες να καταστρέφουν τα αρχεία τους στο πλαίσιο της εξασφάλισης προστασίας του απορρήτου. Η ιδιοκτήτρια του Shakespeare and Company, ωστόσο, δεν συνεργάστηκε με τον Σύνδεσμο και διατήρησε τα αρχεία της. «Πιθανότατα θα έπρεπε να είχε καταστρέψει τα αρχεία της», καταλήγει ο Κότιν, «αλλά είμαι χαρούμενος που δεν το έκανε».