«Η μετάφραση έχει σημασία {LF}για τις μικρές γλώσσες»

Είναι μια ακόμη είδηση που έρχεται από την παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας στο εξωτερικό, μετά την πρόσφατη βράβευση της Ρέας Γαλανάκη («Tαπείνωση») με το Balkan Prize, αλλά και τη μετάφραση του «Τι μένει από τη νύχτα» (Πατάκη) της Ερσης Σωτηροπούλου, για την οποία η Κάρεν Εμεριχ απέσπασε το Εθνικό Βραβείο της Ενωσης Κριτικών στις ΗΠΑ (ALTA). Πριν από λίγες ημέρες, λοιπόν, η «Γυναίκα του Θεού» της Αμάντας Μιχαλοπούλου (εκδ. Καστανιώτη) κυκλοφόρησε από τον αμερικανικό εκδοτικό οίκο Dalkey Archive Press από την Πατρίσια Φελίσα Μπαρμπέιτο. Και για την περίσταση το έγκριτο λογοτεχνικό περιοδικό «Paris Review» φιλοξενεί συνέντευξη της ελληνίδας συγγραφέως, μυθιστορήματα και διηγήματα της οποίας έχουν μεταφραστεί σε είκοσι γλώσσες και την τοποθετούν στην κοσμοπολίτικη ομάδα των ελληνίδων συγγραφέων.

«Η μετάφραση έχει μεγάλη σημασία για τις μικρές γλωσσικές κοινότητες» λέει η Αμάντα Μιχαλοπούλου στη συνέντευξη στον Κρίστοφερ Μέριλ. «Νομίζω ότι η έννοια της διεθνούς λογοτεχνίας αφορά περισσότερο την πολιτική της ταυτότητας, έναν τρόπο να συμπεριληφθεί η μη-αμερικανική λογοτεχνία στις ΗΠΑ απλώς και μόνο για λόγους πολιτικής ορθότητας. Είναι σαν να ζούμε σε δύο ξεχωριστές πραγματικότητες, τις ΗΠΑ και τον κόσμο. Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι είμαστε ακόμα κάτι το εξωτικό και οι ξένοι εκδότες αναμένουν να μιλήσουμε ως έλληνες ιερείς ή έλληνες ψαράδες. Θέλουν να μυρίσουν ρίγανη και πορτοκαλιές στα βιβλία μας».

Η «Γυναίκα του Θεού» είναι το τρίτο μυθιστόρημά της που μεταφράζεται στα αγγλικά. «Ενα μυθιστόρημα ενηλικίωσης με μια πρωταγωνίστρια η οποία άλλαξε τις απόψεις της για τη ζωή και τον έρωτα χάρη στα βιβλία που διάβασε. Αυτό το βιβλίο αποτελεί τη ρομαντική μου άποψη για την εκπαίδευση» εξηγεί. Η ίδια άλλωστε ξεκίνησε να διαβάζει από το 2012 φιλοσοφικά και θεολογικά κείμενα σε μια απόπειρα να συνθέσει την ιστορία της γύρω από το ερώτημα «σε τι έχει πρόσβαση ένα κορίτσι παντρεμένο με τον Θεό;».

Από την πλευρά της, η μεταφράστρια Πατρίσια Φελίσα Μπαρμπέιτο σχολιάζει στην ίδια συνέντευξη ότι αν και γράφτηκε σε μια εποχή σκληρών μέτρων λιτότητας και ανθρωπιστικής κρίσης, κατά την οποία χιλιάδες πρόσφυγες από τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία και αλλού βρήκαν καταφύγιο στα ελληνικά νησιά, η συγγραφέας σκόπιμα εστιάζει σε ένα παράλληλο σύστημα. Γι’ αυτή την επιλογή της η Αμάντα Μιχαλοπούλου σημειώνει: «Στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης όλοι ήθελαν να διαβάσουν λογοτεχνία για την κρίση, σαν να είχαν πάρει οι συγγραφείς τον ρόλο των δημοσιογράφων. Αναμενόταν να γράψουμε μια έκθεση αναφοράς σχετικά με αυτό που είδαμε να συμβαίνει μπροστά στα μάτια μας. Με αυτή την έννοια, μπορεί να φανεί σαν να είμαι πεισματικά εκτός πλαισίου. Ωστόσο, η πολιτική βρίσκεται μακριά από τον στενό ορισμό της. Αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τους ανθρώπους, τον τρόπο με τον οποίο διεκδικούμε τα δικαιώματά μας. Η τρέχουσα κρίση στην Ελλάδα είναι κάτι περισσότερο από οικονομική. Είναι υπαρξιακή. Η “Γυναίκα του Θεού” ξεπήδησε από ένα αίσθημα απογοήτευσης. Μια απογοήτευση για την κοροϊδία που κατέληξε η πολιτική μας ζωή στην Ελλάδα. Πρώτα με τις οικονομικές αποκαλύψεις, στη συνέχεια με το ψευδο-δημοψήφισμα από αριστερό κόμμα που γελοιοποίησε την ιδέα μας για την πολιτική Αριστερά και τώρα με ένα συντηρητικό δεξιό κόμμα που αποκρύπτει τον χαρακτήρα του πίσω από τη νεοφιλελεύθερη εικόνα του. Παρόλο που ίσως να μην υπάρχουν αναφορές για την οικονομική κρίση στο μυθιστόρημά μου, ελπίζω ότι ένας έλληνας αναγνώστης θα αναγνωρίσει τον τόνο της δυσπιστίας, την ανάγκη για λύτρωση. Ο τρόπος μου να καταπολεμήσω την αδόκιμη πολιτική είναι να επιστρέψω στη φιλοσοφία και να τη χρησιμοποιήσω ως προσευχή».