Η ανατομία μιας φωτογραφίας

Ενας παραδοσιακός φωτογράφος σπάνια ενδιαφέρεται για το στήσιμο του «κλικ» του. Αυτό που ψάχνει πραγματικά, αυτό που κάνει τη φωτογραφία του ξεχωριστή, είναι το μικροσκοπικό τμήμα της πραγματικότητας που αντικατοπτρίζει. Καμιά φορά, όμως, και το στήσιμο δεν βλάπτει.

Οταν κάποιος είναι ιστορικό στέλεχος του πιο ιστορικού κόμματος της Μεταπολίτευσης, δεν έχει ανάγκη από το φλας των φωτογράφων για να νιώσει σημαντικός. Ηταν, όμως, ο Κώστας Λαλιώτης που τράβηξε τους τωρινούς παίκτες στο ίδιο κάδρο. Και κάπως έτσι, σχεδόν τυχαία αλλά όχι ακριβώς, γεννήθηκε το πιο συζητημένο στιγμιότυπο του 11ου συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ. Εξω από την αίθουσα «Μελίνα Μερκούρη», δίπλα σε μια ταμπέλα που έγραφε πως απαγορεύεται το κάπνισμα, η Φώφη Γεννηματά και ο Νίκος Ανδρουλάκης χαμογέλασαν στον φακό. Στη μέση ο Λαλιώτης. Λίγα λεπτά μετά, η φωτογραφία έγινε, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, σημείο αναφοράς για όλες τις πράσινες φυλές. Ενδεικτικό, ίσως, της επικοινωνιακής δεινότητας του εμπνευστή της.

Το προηγούμενο ήταν ένα διαφορετικό Σαββατοκύριακο για το κεντροαριστερό σύμπαν. Και αν το πουλόβερ – ζιβάγκο και το ζεστό μπουφάν της Γεννηματά έδειχνε πως μπήκε επιτέλους το κρύο στην Αθήνα, στην πραγματικότητα αυτή η πρώτη πτώση της θερμοκρασίας έφερε το κλείσιμο μιας εκκρεμότητας που αφορούσε, εκτός από το κόμμα, και την ίδια – τώρα πια, αν δεν συμβεί κάτι απρόοπτο, έχει ανοικτό πεδίο δράσης έως το 2021. Και το κοστούμι του Νίκου Ανδρουλάκη, όμως, απέπνεε ευρωπαϊκό αέρα. Τον ίδιο αέρα που προσπάθησε να βάλει στην ομιλία του λίγο πριν τραβηχτεί η φωτογραφία, θέτοντας το στίγμα που, κατά τη γνώμη του, πρέπει να έχει η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία. Πριν από περίπου τρία χρόνια, οι δυο βρέθηκαν αντιμέτωποι για την ηγεσία του Κινήματος Αλλαγής. Και πριν από μία εβδομάδα, βρέθηκαν στο ΣΕΦ με διαφορετικές απόψεις για τον τρόπο που εφάπτεται το ΠΑΣΟΚ και το Κίνημα Αλλαγής. Με μια, όμως, κοινή παραδοχή: το ένα δεν μπορεί χωρίς το άλλο, τα δυο τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένα. Η Γεννηματά την υποστήριξε ανοιχτά και ο Ανδρουλάκης, με την παρουσία του στο ΣΕΦ, επί της ουσίας συναίνεσε, ακόμα κι αν διαφωνούσε σε όλα τα υπόλοιπα. Κι αν τελικά υπάρξει επόμενη αναμέτρηση ανάμεσά τους, δεν θα έχει φόντο τον πράσινο ήλιο, αλλά το λουλούδι του Κινήματος Αλλαγής.

Με το βλέμμα στο μέλλον

Και μόνο αυτή η αλλαγή γεμίζει ερωτήματα. Σημαίνει, άραγε, ότι το ΠΑΣΟΚ έβαλε λουκέτο; Να, θα έλεγε κάποιος δύσπιστος, ακόμα και το λογότυπο απουσιάζει από τη φωτογραφία των τριών. Μήπως, τελικά, για το κόμμα που κάποτε ήταν συνώνυμο της εξουσίας δεν υπάρχει επιστροφή; Αλλωστε διάφορα στελέχη που το έχουν εγκαταλείψει από χρόνια εμφανίστηκαν την περασμένη Πέμπτη, να ψάχνουν ένα νέο ΠΑΣΟΚ μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ. Ομως, ο μετρ της επικοινωνίας ξέρει. Το ΠΑΣΟΚ, το παλιό το ορθόδοξο, με τα καλά και τα κακά του, δεν πεθαίνει ποτέ. Οχι μόνο γιατί υπάρχουν άνθρωποι να το θυμούνται, να το χλευάζουν και να το υπερασπίζονται, αλλά γιατί το ίδιο διαχέεται στον χρόνο, στη νοοτροπία των πολιτών, προοδευτικών και συντηρητικών. Βρίσκεται αυτό το ΠΑΣΟΚ στο Κίνημα Αλλαγής; Και ναι και όχι. Επισήμως, το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει να υπάρχει μέσα από τον κεντροαριστερό φορέα. Ακόμα κι αν δεν κατάφερε να αφήσει όλα τα κομμάτια του κακού εαυτού του στο γνωστό χρονοντούλαπο, αυτή η παρουσία του, και μαζί η απόφασή του να κοιτάξει περισσότερο προς το μέλλον και λιγότερο προς το ένδοξο παρελθόν, είναι το μοναδικό εμπόδιο ανάμεσα στον ΣΥΡΙΖΑ και τη ΝΔ. Η μόνη κεντροαριστερή φωνή εντός της Βουλής δεν λέγεται ΠΑΣΟΚ, είναι όμως και ΠΑΣΟΚ. Και το Σαββατοκύριακο που πέρασε της δόθηκε, ακόμα κι αν δεν την ήθελε, μια ακόμη ευκαιρία. Σπάνιο πράγμα οι τόσες ευκαιρίες.

Την ώρα που τραβήχτηκε η φωτογραφία, οι ομιλητές που περίμεναν να ανέβουν στο βήμα μετριούνταν πια στα δάχτυλα του ενός χεριού. Οι αποφάσεις λήφθηκαν σχετικά γρήγορα, με τις κάρτες να σηκώνονται και να κατεβαίνουν, εγκρίνοντας τον «συγχρονισμό» του ευρύτερου κεντροαριστερού δικτύου. Η Γεννηματά έμεινε μέσα στην αίθουσα, ο Ανδρουλάκης έφυγε προτού τελειώσει η διαδικασία. Ο Κώστας Λαλιώτης παρακολούθησε το κλείσιμο των εργασιών από το γραφείο Τύπου, καθώς από τότε που επισήμως αποχώρησε από την πολιτική, δεν ψηφίζει στις διαδικασίες.

Οι ψηφοφορίες τέλειωσαν αναίμακτα, οι σύνεδροι αποχώρησαν, τα φώτα έκλεισαν. Την επόμενη μέρα η πολιτική ζωή συνεχίστηκε κανονικά. Το μόνο που απέμεινε από το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ ήταν τα ενθύμια: τα βίντεο, οι ομιλίες, τα τιτιβίσματα, τα ρεπορτάζ της επόμενης μέρας. Δεν υπήρξε, όμως, κανείς στο κεντροαριστερό σύμπαν που δεν αναρωτήθηκε πώς τραβήχτηκε αυτή η φωτογραφία. Δεν υπήρξε κανείς που να μην προσπάθησε να την ερμηνεύσει. Και, τελικά, δεν υπήρξε κανείς που να το κατάφερε.