Για πρώτη φορά γυναίκα στο «τιμόνι»

«Επιτέλους, ένα ευχάριστο, αισιόδοξο νέο από τη Μεγάλη Βρετανία που εδώ και καιρό απασχολεί την ειδησεογραφία σχεδόν αποκλειστικά με το αίνιγμα του Brexit και τις κορόνες του Μπόρις Τζόνσον» σκέφθηκα όταν άκουσα ότι η Ρούλα Κάλαφ είναι η πρώτη γυναίκα διευθυντής στα 131 χρόνια κυκλοφορίας των «Financial Times». Γιατί όμως να μου προκαλεί εντύπωση; Πρώτα απ’ όλα η Μ. Βρετανία είναι η μόνη χώρα της Ευρώπης που είχε, τις τελευταίες δεκαετίες, δύο γυναίκες πρωθυπουργούς, εκ των οποίων η Μάργκαρετ Θάτσερ, η μακροβιότερη, μεταπολεμικά. Στη μακραίωνη ιστορία της βασιλείας στη χώρα υπήρξαν πολλές βασίλισσες, δύο από αυτές μάλιστα, πρώτη η Βικτώρια και μετά η Ελισάβετ, έσπασαν τα ρεκόρ παραμονής στον θρόνο. Ακόμη και οι «σουφραζέτες» – όπως υποτιμητικά τις αποκάλεσαν – που ξεκίνησαν τον αγώνα για την ψήφο των γυναικών, Βρετανίδες ήταν. Το «για πρώτη φορά γυναίκα επικεφαλής των Financial Times» λοιπόν μπορεί μεν να έχει ειδησεογραφικό ενδιαφέρον, δεν θα πρέπει όμως να μας εκπλήσσει όταν συμβαίνει στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οπου ακόμη μία εφημερίδα μεγάλης κυκλοφορίας, η «Guardian», έχει γυναίκα επικεφαλής, την Κάθριν Βάινερ.

Σε όλες τις θέσεις. Οι «Financial Times», με ιστορία 131 ετών (ξεκίνησε το 1888 ως ένα τετρασέλιδο φυλλάδιο για να γίνει όχι μόνο εκδοτικός κολοσσός αλλά και ρυθμιστής των οικονομικών ειδήσεων) είναι βέβαια μια εμβληματική εφημερίδα όχι μόνο συμβολικά αλλά και ουσιαστικά. Το επιβεβαιώνουν οι συνδρομητές της που ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο, εκ των οποίων οι 750.000 είναι ψηφιακοί. Η «πρώτη γυναίκα» που κάθεται στο διευθυντικό γραφείο προσελήφθη το 1995 – προηγουμένως δούλευε στο αμερικανικό οικονομικό περιοδικό «Forbes». Μέσα σε αυτό το διάστημα έχει διαπρέψει ως επικεφαλής του τμήματος εξωτερικών ειδήσεων, του ιδιαίτερα κρίσιμου για τη Μέση Ανατολή, και τα τελευταία χρόνια ως υποδιευθύντρια της εφημερίδας. Παράλληλα με αυτό καθαυτό το αντικείμενο της δουλειάς της προσπαθούσε συστηματικά από όλες τις θέσεις της να αυξήσει τόσο τον αριθμό των γυναικών δημοσιογράφων στην εφημερίδα αλλά και των αναγνωστριών της. Και οι αριθμοί δείχνουν ότι τα κατάφερε.

Εως τώρα ήταν διευθυντής ο 64χρονος Λάιονελ Μπάρμπερ που είναι σήμερα ο παλαιότερος οικονομικός συντάκτης της Μεγάλης Βρετανίας. Δούλεψε στην εφημερίδα, ξεκινώντας από ρεπόρτερ, συνολικά 34 χρόνια, εκ των οποίων τα 14 στη διευθυντική θέση, ενώ το σημαντικότερο εκδοτικό γεγονός της θητείας του ήταν ότι το 2015, σε ένα πολύ κρίσιμο σημείο για τον Τύπο, με το Διαδίκτυο να σαρώνει το «χαρτί», πούλησε τον τίτλο στον ιαπωνικό όμιλο Nikkei, πετυχαίνοντας μια θεαματική ανάκαμψη. Χθες ανακοίνωσε με ένα μέιλ στο προσωπικό των «FT» ότι τον Ιανουάριο θα αποχωρήσει «από την ωραιότερη δουλειά που θα μπορούσα να είχα κάνει στη δημοσιογραφία». Και συγχρόνως έκανε γνωστό το όνομα της διαδόχου του.

Στήριξη. Τη σκυτάλη των ανακοινώσεων πήρε ο Τσουνέο Κίτα, πρόεδρος του ομίλου Nikkei, που έκανε ιδιαίτερη μνεία στη σωστή κρίση και ακεραιότητα της Κάλαφ, τονίζοντας ότι σε αυτά ακριβώς τα χαρακτηριστικά της βασίστηκε η επιλογή της ανάμεσα σε πολλούς βετεράνους της εφημερίδας. «Ανυπομονώ να συνεργαστώ στενά μαζί της» είπε. «Εχω τεράστια εμπιστοσύνη σε αυτήν και πιστεύω ότι θα συνεχίσει την παράδοση των “FT” ως προς την αμερόληπτη και χωρίς φόβο δημοσιογραφία. Και ακόμη ότι θα ηγηθεί με επιτυχία αυτής της ομάδας που την απαρτίζουν οι καλύτεροι δημοσιογράφοι αλλά και ότι θα καταφέρει να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο για την εφημερίδα όσον αφορά τις παγκόσμιες επιχειρηματικές, χρηματοπιστωτικές και οικονομικές υποθέσεις». Ο Κίτα αναφέρθηκε επίσης στην προσωπικότητα του Μπάρμπερ και στην πολύ καλή μεταξύ τους σχέση, τονίζοντας ιδιαίτερα τον χειρουργικό τρόπο με τον οποίον πέρασε τους «FT» στην ψηφιακή εποχή, κατέληξε όμως στην ανάγκη που επιτάσσουν οι εποχές για να ανοίξει ένα καινούργιο κεφάλαιο.

Η ίδια η Ρούλα Κάλαφ, σαφώς συγκινημένη, κάτι που δεν προσπάθησε άλλωστε να κρύψει από τους συναδέλφους της, αναφέρθηκε στην τιμή που της έγινε να επιλεχθεί επικεφαλής του «σπουδαιότερου δημοσιογραφικού οργανισμού στον κόσμο» και μίλησε για την εξαιρετική, μέχρι τώρα, συνεργασία της με τον Λάιονελ Μπάρμπερ, για όσα έμαθε υπό την καθοδήγησή του και για την πρόθεσή της να συνεχίσει το έργο του.

Η Κάλαφ γεννήθηκε στη Βηρυτό και έκανε το μεταπτυχιακό της στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια. Στη δημοσιογραφία ωστόσο οι τίτλοι σπουδών δεν έχουν πάντα τόση σημασία όσο η προσωπικότητα. Παρακολουθώντας στο Διαδίκτυο μια παλαιότερη συζήτησή της στο Πανεπιστήμιο Ενωμένων Εθνών, παρατήρησα την κομψή, χωρίς υπερβολές, εμφάνισή της, το σπινθηροβόλο βλέμμα της και εκείνη την έκφραση της πολύ έξυπνης γυναίκας που όμως, αντί να απομακρύνει, δημιουργεί γέφυρες με τον συνομιλητή της – απαραίτητο προσόν ενός δημοσιογράφου ακόμη και όταν «συνομιλεί», στον γραπτό λόγο, με τον «αόρατο» αναγνώστη. Αυτό το επικοινωνιακό της χάρισμα ήταν φαίνεται που έκανε τον Σκορσέζε να βασισθεί και σε δικά της κείμενα όταν εμπνεύσθηκε την προσωπικότητα του Τζόρνταν Μπέλφορτ στον «Λύκο της Wall Street» που ερμήνευσε ο Λεονάρντο ντι Κάπριο.