Η συρρίκνωση {LF}της εκπαίδευσης {LF}σε «πυρήνες κανονικότητας»

Η πρόσφατη έκθεση της ΑΔΙΠΠΔΕ, σύμφωνα με την οποίας πολλοί μαθητές του Λυκείου έχουν αυξημένες πιθανότητες να είναι ως ενήλικοι λειτουργικά αναλφάβητοι, επιβεβαιώνει τα αποτελέσματα του διεθνούς διαγωνισμού PISA για το 2015. Τότε οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες κατέταξαν την Ελλάδα στην 43η θέση μεταξύ 70 χωρών (29η μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, μπροστά μόνον από τη Βουλγαρία, την Κύπρο και τη Ρουμανία). Η επιτροπή για τη διερεύνηση της αποτυχίας την απέδωσε, σύμφωνα με όσα διέρρευσαν στον Τύπο, στο σχολείο, που δεν καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, τη σύνθεση και την κριτική σκέψη των μαθητών, στους εκπαιδευτικούς και στις μεθόδους διδασκαλίας και αξιολόγησης.

Οσο για τα ΑΕΙ, το ποσοστό των φοιτητών που εισάγονται με βαθμό κάτω και γύρω από τη βάση είναι τόσο υψηλό, ώστε το μέλλον τους διαγράφεται ζοφερό. Οι ελπίδες για το μέλλον της εκπαίδευσης εναποτίθενται πλέον σε «πυρήνες» όχι «αριστείας» αλλά «κανονικότητας», όπου η εκπαίδευση εκπληρώνει την εξ ορισμού αποστολή της, να παράγει δηλαδή εγγράμματους και καταρτισμένους αποφοίτους. Στις δύο πρώτες βαθμίδες της εκπαίδευσης  είναι τα πρότυπα και τα πειραματικά σχολεία, και ορισμένα καλά ιδιωτικά. Σε πολλά ΑΕΙ είναι ένας περιορισμένος αριθμός προπτυχιακών φοιτητών και ορισμένα μεταπτυχιακά.

Λογικά η αρμόδια υπουργός θα έπρεπε να έχει ήδη σημάνει συναγερμό για ριζικές τομές στο εκπαιδευτικό σύστημα των δύο πρώτων βαθμίδων, ακολουθώντας π.χ. το παράδειγμα της Εσθονίας, που πρώτευσε στον ως άνω διαγωνισμό μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Εικάζω όμως ότι δεν έχει την πρόθεση να αναλάβει αυτό το εγχείρημα, αλλιώς θα μας είχε προϊδεάσει αναδεικνύοντας το πρόβλημα και την κρισιμότητά του. Πολύ θετικό είναι πάντως ότι δεσμεύτηκε για την αναβάθμιση του επιπέδου των πανεπιστημιακών σπουδών μέσω της επιλογής των κατά τεκμήριο ικανότερων φοιτητών, δηλαδή καθιερώνοντας μια γενική βάση εισαγωγής και αναθέτοντας στα Τμήματα την ευθύνη να ορίζουν τη δική τους βάση ή / και τον αριθμό των εισακτέων – ελπίζω χωρίς όρους και προϋποθέσεις.

Ο Μιχαήλ Πασχάλης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης