Βαθιά υπόκλιση σε Χάντερ, Τσακίρογλου

Oρθιοι στη συντριπτική τους πλειονότητα και δακρυσμένοι χειροκροτούσαν από το κατάμεστο κοίλο οι θεατές (συνολικά και στις δύο παραστάσεις – Παρασκευής και Σαββάτου – έφτασαν τις 17.000) για περισσότερο από πέντε λεπτά την Κάθριν Χάντερ, η οποία δεν μπορούσε να κρύψει τη συγκίνησή της στο μέσο της ορχήστρας του θεάτρου της Αρχαίας Επιδαύρου. Εκεί που το βράδυ της Παρασκευής αναμετρήθηκε για πρώτη φορά με τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου, στην παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας σε σκηνοθεσία του καλλιτεχνικού του διευθυντή, Σταύρου Τσακίρη, στην τελευταία παράσταση του Φεστιβάλ Επιδαύρου για φέτος και σε μια από τις πιο επιτυχημένες από πλευράς προσέλευσης κοινού. Τον πρώτο ρόλο που ερμήνευσε στα ελληνικά στην πολύχρονη και επιτυχημένη καριέρα της η διεθνώς διακεκριμένη ηθοποιός, με καταγωγή από τις Οινούσσες, Αικατερίνη Χατζηπατέρα.

Το ζήτημα είναι για ποιο λόγο τη χειροκροτούσαν. Για το γεγονός ότι αν και δεν διαβάζει πλέον στην ελληνική γλώσσα – όπως είχε παραδεχτεί σε συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» – κατάφερε να αποστηθίσει χωρίς να χάσει ούτε μια λέξη από την άκρως επιτηδευμένη μετάφραση του Δημήτρη Δημητριάδη; Για τη σκηνική της παρουσία, καθώς χάρη στην υποκριτική της δεινότητα κατάφερε να μεταμορφωθεί από μια μικροκαμωμένη γυναίκα σε έναν γίγαντα, έναν αεικίνητο Προμηθέα, που αγνόησε τα δεσμά του και κατάφερε να καταλάβει ολόκληρη την ορχήστρα; Ή μήπως επειδή συνειδητοποίησαν πόσο αδικήθηκε από τη συγκεκριμένη ερμηνεία της στα ελληνικά, δεδομένου ότι το ταλέντο της επισκιάστηκε από τη δυσκολία της στην εκφορά του λόγου, με αποτέλεσμα να χάνεται σχεδόν εντελώς η στίξη στα λόγια της (ακόμη και το ελληνόφωνο κοινό χρειαζόταν να προστρέχει στους υπέρτιτλους για να παρακολουθεί τη ροή του έτσι κι αλλιώς εξεζητημένου κειμένου) και να δίνεται η εντύπωση πως σε αρκετές στιγμές δεν είχε συναισθηματική σύνδεση με όσα έλεγε;

Οπου κι αν οφειλόταν το δυνατό και παρατεταμένο χειροκρότημα η αλήθεια είναι πως επρόκειτο για μια χαμένη ευκαιρία για το κοινό να απολαύσει το υποκριτικό μεγαλείο μιας ελληνικής καταγωγής ηθοποιού, η οποία έχει διακριθεί σε πολλούς ανδρικούς, σαιξπηρικούς και όχι μόνο ρόλους. Κι εδώ θα πρέπει να πούμε πως το χειροκρότημα σε ένα μεγάλο βαθμό το μοιράστηκε με τον Νικήτα Τσακίρογλου, που υποδύθηκε τον αφηγητή, ο οποίος παρά την προχωρημένη ηλικία του απέδειξε για ακόμη μία φορά το υποκριτικό του μέγεθος, που ταιριάζει ιδιαιτέρως στον τραγικό λόγο.

ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ. Κι ήταν δικά του τα πρώτα λόγια που ακούστηκαν ζωντανά δίπλα στη θυμέλη το βράδυ της πρεμιέρας, πλάι στον 9 μ. ύψους κατακόκκινο κώνο που έμοιαζε με καρφί προς τον ουρανό και ο οποίος δέσποζε στην ορχήστρα μπροστά από το επτά βαθμίδων γυάλινο φωτισμένο αμφιθεατράκι, σκηνικό με την υπογραφή του Κώστα Βαρώτσου. Λίγο πριν ακουστεί η φωνή του αφηγητή ωστόσο στο αργολικό θέατρο και την ώρα που έξι άνδρες άφηναν στην κορυφή του αμφιθεάτρου ένα σακί – στο οποίο αργότερα θα αποδεικνυόταν ότι ήταν κλεισμένος ο Προμηθέας – στο κοίλο έφταναν ακατάληπτοι ψίθυροι, που δεν ήταν παρά αποσπάσματα από την αιγυπτιακή Βίβλο των Νεκρών, την οποία υποκρίνεται πως διαβάζει και ο Χορός στα διάσπαρτα μεγάλων διαστάσεων βιβλία που εν συνεχεία μετατράπηκαν σε πουλιά, κύματα, οφθαλμούς, σελίδες αίματος.

Το Κράτος (Αλέξανδρος Μπουρδούμης) ως φορέας πρόσκαιρης εξουσίας πότε έδινε αυστηρές εντολές στον Ηφαιστο (Δημήτρης Πιατάς) φορώντας μια αντίστοιχη μάσκα (οι μάσκες και τα κοστούμια είχαν την υπογραφή του Γιάννη Μετζικώφ) και πότε αποκάλυπτε την αδυναμία του αποκαλύπτοντας το πρόσωπό του, χρησιμοποιώντας μια φωνή που παρέπεμπε σε καρτούν προκαλώντας θυμηδία στο ακροατήριο. Η Βία (Δημήτρης Παγώνης, Περικλής Σκορδίλης, Νίκος Μπακάλης, Αντώνης Βλάσσης) σιωπηλή μετέτρεπε τα δόρατά της σε τόξα, και στις απειλές της  υπέκυπτε ο εξαιρετικά τρωτός για θεός Ηφαιστος, που είχε αναλάβει το βαρύ φορτίο να αλυσοδέσει τον Προμηθέα.  Εναν Προμηθέα ετοιμοπόλεμο – ντυμένο σαν στρατιώτη – ασυμβίβαστο και πάνω από όλα αεικίνητο παρά τα δεσμά του. Σχεδόν λεπτό δεν έμεινε στη θέση του. Συστρεφόταν στις αλυσίδες, προφήτευε στην ταλαιπωρημένη από τις περιπλανήσεις της Ιώ (Πέγκυ Τρικαλιώτη) τα μελλούμενα, πάλευε για να πιει μια σταγόνα νερό ακόμη κι αν έπεφτε στο χώμα και γινόταν λάσπη, αλλά δεν παραδόθηκε στις απειλές του τρισυπόστατου κι ερμαφρόδιτου Ερμή (Αντιγόνη Φρυδά, Κώστας Νικούλι, Ηλιάνα Μαυρομάτη) και δεν ακολούθησε τις νουθεσίες του Ωκεανού (Γεράσιμος Γεννατάς).

Στο φινάλε ο Προμηθέας κατακεραυνώνεται από τον Δία για την ανυπακοή του να αποκαλύψει το πρόσωπο που θα τον εκθρονίσει και βυθίζεται ανάμεσα στα μέλη του Χορού που στο μεταξύ έχουν γυμνωθεί. Αποκαλύπτεται χωρίς τα δεσμά του να προχωρά μακριά από τον στύλο – υπόμνηση του Καυκάσου. Και με χέρια ελεύθερα, όπως η συνείδησή του, αφήνεται να αποθεωθεί από το κοινό έχοντας βαδίσει σε έναν δρόμο βαμμένο στο κόκκινο του πυρός και του αίματος, υπό τους ήχους ενός ριζίτικου τραγουδιού, που τραγουδούσε ένα παιδί, σε μια ηχογράφηση της Δόμνας Σαμίου τη δεκαετία του ’50, στο πιο ξεκάθαρο μέρος του ηχητικού περιβάλλοντος με το οποίο είχε ντύσει ο σκηνοθέτης την παράσταση: μία σύνθεση από μελωδίες καυκασιανές και ιαπωνικές κι αποσπάσματα έργων του Βιβάλντι και τραγουδιών αβορίγινων, η οποία δεν έμοιαζε συμβατή με το κλίμα της παράστασης. Μιας παράστασης της οποίας οι περισσότερες από τις «πρώτες ύλες» ήταν άριστης ποιότητας, αλλά αποδείχτηκε εντέλει ότι επικράτησαν οι αστοχίες κατά την εκτέλεση της συνταγής.