Μια τραγωδία με άρωμα όπερας

Την ώρα που ο λευκός καπνός έβγαινε από την καμινάδα του μικρού σπιτιού που λειτουργεί ως σταθερό σκηνικό πίσω από την ορχήστρα του μικρού θεάτρου στην Επίδαυρο, ο Λυγκέας (Αρης Μπαλής) στεκόταν στην είσοδο και ψιθύριζε στίχους εν είδει καλωσορίσματος στους θεατές, που περίμεναν υπομονετικά με τις βεντάλιες στα χέρια να περάσουν από τον έλεγχο των εισιτηρίων. Κάτω από ένα λευκό πανί, το οποίο ξεχυνόταν από το παράθυρο του σπιτιού και έφτανε ως την ορχήστρα, η σύζυγός του Υπερμνήστρα (Λένα Παπαληγούρα) πάλευε με τη μοίρα της, χωρίς να αποκαλύπτει το πρόσωπό της.

Ολα αυτά μέχρι και 20 λεπτά μετά τις 9.30 το βράδυ του Σαββάτου οπότε τα φώτα έσβησαν και οι πρώτοι στίχοι από τη μοναδική τραγωδία που εξέδωσε ο ποιητής των Ωδών Ανδρέας Κάλβος (αν και είχε γράψει συνολικά τρεις), τις «Δαναΐδες», ακούστηκαν στον αέρα. «Υπήρξαμε πολύ δυστυχισμένες» τραγούδησε στα ιταλικά, τη γλώσσα του πρωτοτύπου και με μουσική που παρέπεμπε σε όπερα (με την υπογραφή της Μόνικα) η μεσόφωνος Αρτεμις Μπόγρη, η οποία με το λευκό της φόρεμα είχε επωμιστεί τον ρόλο του χορού.

Θλιμμένη η Υπερμνήστρα δεν μπορεί να χαρεί τον γάμο της με τον πρώτο της ξάδελφο Λυγκέα καθώς θα πρέπει να εγκαταλείψει το πατρικό της σπίτι και τον πατέρα της Δαναό. Απαρηγόρητη – καθώς είναι η πιο αγαπημένη από τις 50 κόρες του βασιλιά – αναζητά μια λύση μέσα από τα λόγια της στρωτής μετάφρασης του ιστορικού και υπεύθυνου των εκδόσεων του Μουσείου Μπενάκη, Δημήτρη Αρβανιτάκη και της μεταφράστριας του Ουμπέρτο Εκο, Εφης Καλλιφατίδη. Η απόγνωσή της όμως υπονομεύεται κάποιες φορές από το κοριτσίστικο μπαλούν και με λίγο γκλίτερ φορεματάκι της, αλλά και από τις στιλιζαρισμένες κινήσεις της που επιχειρούσαν να εικονογραφήσουν το δράμα της.

Ο Δαναός – ο πατέρας της και βασιλιάς του Αργους (Λάζαρος Γεωργακόπουλος) – θα εμφανιστεί στην ορχήστρα ως ένας σεβάσμιος, ασκητικός γέροντας που μοιάζει να έχει ξεπηδήσει από βυζαντινό χειρόγραφο. Και θα αποδειχθεί ως ένας άνθρωπος που βασανίζεται από εμμονές. Χάνει τον ύπνο του από την επίσκεψη των Ερινυών και δεν μπορεί να ξεπεράσει την αδικία που του έγινε από τον αδελφό του Αίγυπτο. Γι’ αυτό και όταν οι 50 γιοι του αδελφού του ζητούν σε γάμο τις 50 κόρες του εκείνος – και βάσει ενός χρησμού που θέλει να χάνει ζωή και θρόνο από έναν από τους γαμπρούς του – ζητά από τις κόρες του να θανατώσουν τους συζύγους τους.

Η παράνοια που έχει κυριεύσει τον Δαναό αποδίδεται εξαιρετικά και είναι τόσο δυνατή που τον καθιστά κωφό σε οποιοδήποτε κέλευσμα λογικής, όπως οι προτάσεις του Λυγκέα. Και όταν η Υπερμνήστρα αποφασίζει να μην υπακούσει την πατρική εντολή, ύστερα από μια αναμέτρηση πατέρα – κόρης με διαχωριστικό μεταξύ τους ένα ξίφος στο έδαφος, ο πατέρας σε μια απρόσμενη απόφαση επιλέγει να σκοτώσει την απείθαρχη κόρη μπροστά στον κίνδυνο να χάσει το στέμμα του.

Την ιδιορρυθμία του κειμένου – που θύμιζε κάποιες φορές περισσότερο λιμπρέτο όπερας παρά τραγωδία σαν εκείνες που έχουν παραδοθεί από τους τραγικούς ποιητές της αρχαιότητας – σε συνδυασμό με το πρώτο ανέβασμά του στη σκηνή, δεν κατάφερε να διαχειριστεί πλήρως η σκηνοθέτις Νατάσα Τριανταφύλλη. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παρά τις όποιες αμήχανες επιλογές η προσπάθειά της δεν εκτιμήθηκε, εξού και το δυνατό χειροκρότημα από το κατάμεστο κοίλο, μέρος του οποίου παραδεχόταν κατά την έξοδο ότι είχε φτάσει στο θέατρο με υψηλότερες προσδοκίες.