Πώς ηρέμησε το εκκρεμές του πολιτικού χρόνου

Η συμπύκνωση του πολιτικού χρόνου υπήρξε ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της εποχής της χρεοκοπίας. Δύο υπήρξαν οι κύριες εκφάνσεις της: οι δραματικά επιταχυνόμενες απρόβλεπτες εξελίξεις κάθε φορά που φούσκωνε η κρίση και οι συγκριτικά βραχύβιες κυβερνήσεις της πρώτης περιόδου της πτώχευσης, από το 2009 μέχρι το 2012. Οχι, το 2009 δεν είναι λάθος: μπορεί η Ελλάδα να τέθηκε υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο με τις συμφωνίες της κυβέρνησης Παπανδρέου με τους δανειστές το 2010, όμως η κρίση «κατάπιε» την πρώτη από τις κυβερνήσεις πριν καν ξεσπάσει: οι πρόωρες εκλογές του 2009 έγιναν από την κυβέρνηση Καραμανλή ακριβώς ενόψει της επερχόμενης οικονομικής κατάρρευσης. Η τότε κυβέρνηση πρότεινε την ανάγκη κάποιων πολύ ελαφρών, συγκριτικά, μέτρων που άπαντες γνώριζαν ότι δεν θα μπορούσαν έτσι κι αλλιώς να αναχαιτίσουν εκείνο που ερχόταν. Εξίσου άπαντες γνώριζαν, πολλοί δε με ανακούφιση που δεν είχε ακόμα «σκάσει» η καταστροφή, ότι οι εκλογές ήταν χαμένες για την κυβέρνηση ήδη από τη στιγμή που προκηρύχθηκαν. Η κλεψύδρα του πολιτικού χρόνου είχε αρχίσει να συμπιέζεται με τρόπο που η Ελλάδα είχε να δει από τα μετεμφυλιακά χρόνια αλλά, κυρίως, από την εποχή της προηγούμενης πτώχευσης 1932-1936. Και, παρά τις πρόδηλες διαφορές, όποιος είχε μελετήσει εκείνη την περίοδο και τις εξελίξεις της, ήταν σε θέση να αντιληφθεί από πολύ νωρίς τι θα επακολουθούσε…

Η δεύτερη κυβέρνηση Καραμανλή έμεινε στην εξουσία δύο χρόνια και λίγες εβδομάδες. Η κυβέρνηση Παπανδρέου το ίδιο. Παρά τα γνωστά σε όλους δεδομένα τουλάχιστον από το καλοκαίρι του 2009, ο Γιώργος Παπανδρέου ήρθε στην εξουσία με παροχές, με άρνηση να δανειστεί από τις αγορές και με το διαβόητο «λεφτά υπάρχουν», που αργότερα επιχείρησε ανεπιτυχώς να ανασκευάσει. Τώρα πώς από όλα αυτά βρέθηκε ένα πρωί στο Καστελλόριζο, είναι ένα αναπάντητο ερώτημα… Πάντως, το πολιτικό σύστημα είχε πλέον μπει για τα καλά πια στο μπλέντερ: κόμματα σχηματίζονταν και διαλύονταν με πρωτοφανείς ταχύτητες και «ακατανόητες», εξωπραγματικές έως τότε μετακινήσεις. Η έννοια της δημοσιονομικής εθνικής κυριαρχίας σείστηκε συθέμελα. Η κοινωνία βρέθηκε σε περιδίνηση άγνωστη στις νεότερες γενιές. Η διακομματικής στήριξης κυβέρνηση «ειδικού σκοπού» του Λουκά Παπαδήμου είχε διάρκεια έξι μήνες. Η κυβέρνηση Σαμαρά κράτησε δυόμισι χρόνια και αυτό καθώς αντιμετώπισε την εν πολλοίς αναιτιολόγητη άρνηση των δανειστών να δώσουν την τότε τελευταία αξιολόγηση επικαλούμενοι κατά τις διαπραγματεύσεις αμιγώς πολιτικά και όχι τεχνικά επιχειρήματα: κράδαιναν τον ΣΥΡΙΖΑ… Ακολούθως βρέθηκε μπροστά στην εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας που οδήγησε στις κάλπες, μέσα από διεργασίες που δεν έχουν ακόμα καταγραφεί πλήρως και οριστικά. Ομως η αντιστροφή του χάους είχε πλέον επέλθει.

Ο Τσίπρας. Το φαινόμενο της σύντμησης του πολιτικού χρόνου ανατάχθηκε de facto με την κυβέρνηση Τσίπρα: παρά την πρώτη δραματική περίοδο, από την ώρα που ο τότε πρωθυπουργός υπέκυψε πλήρως στις επιταγές των δανειστών, άλλαξαν όλα. Ακύρωσε το ίδιο του το δημοψήφισμα, έκανε τις δεύτερες εκλογές εξπρές όπου και ξαναπήρε την εξουσία (φυσικά με το μπόνους των 50 εδρών που στη συνέχεια, όταν δεν θα ήταν πλέον δικό του, φρόντισε να το καταργήσει…) και εφάρμοσε χωρίς αντίρρηση και πλέον χωρίς κοινωνική αναταραχή το δικό του νέο υπερμνημόνιο. Η πίεση είχε φύγει. Ο πολιτικός χρόνος σταμάτησε να συμπιέζεται. Ο Τσίπρας όχι μόνον ξεπέρασε τα τέσσερα χρόνια στην εξουσία, αλλά, από τη στιγμή που προσαρμόστηκε και μάλιστα με τέτοιο επιπλέον κόστος, υποχώρησαν και μία σειρά από εργαλεία, όπως οι δραματικές κοινοβουλευτικές κατεπείγουσες ψηφοφορίες επί ακραία δυσνόητων τεχνοοικονομικά κειμένων πολλών εκατοντάδων σελίδων, που οι βουλευτές είχαν μπροστά τους συνήθως δύο 24ωρα για να τα… μελετήσουν! Και αυτού του είδους η σύντμηση είχε πλέον μπει σε φθίνουσα πορεία.

Οι εκλογές της 7ης Ιουλίου έδωσαν αποτελέσματα που, για πρώτη φορά από το 2009, δημιουργούν σήμερα εκ νέου τις προϋποθέσεις όχι μόνον του τέλους αυτού του φαινομένου της πτώχευσης, αλλά ακόμα και το ενδεχόμενο μακροπερίοδης πολιτικής σταθερότητας όπως τη γνωρίζαμε πριν από την κρίση: με οδηγό τις δύο θητείες. Βέβαια, κάτι τέτοιο θα μπορέσει να ισχύσει μόνον αν απενεργοποιηθεί η νάρκη που φύτεψε η κυβέρνηση Τσίπρα για τους διαδόχους της, αφού πρώτα η ίδια έδρεψε για τα καλά τους καρπούς της υπερενισχυμένης: η απλή αναλογική. Το σύστημα που, πολλοί ξεχνούν, ότι ήταν εκείνο που τον Απρίλιο του 1936, οδήγησε τον Ιωάννη Μεταξά ως ισχυρότατο κοινοβουλευτικό πρωθυπουργό στην εξουσία με 241 ψήφους, για να διαχειριστεί τι; Μα τις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές που δεν είχαν καταλήξει επιτυχώς τέσσερα χρόνια μετά την έναρξή τους το 1932!

Πλέον, δραματικές ώρες όπως τόσες και τόσες που έζησε η Ελλάδα επί χρόνια από το 2009 και μετά, δεν αναμένονται. Τουλάχιστον όσον αφορά τα δημοσιονομικά ζητήματα και τις σχέσεις με τους δανειστές. Γιατί, σήμερα, ουδείς μπορεί με ασφάλεια να πει το αν και πότε ενδέχεται να προκύψουν άλλου είδους μείζονες κρίσεις λόγω της διαρκώς κλιμακούμενης, ανεξέλεγκτης πλέον, τουρκικής επιθετικότητας και όσων μπορεί να φέρει.