Γραβάτες, ορφανό {LF}νερό κι ένα κόκκινο σακάκι

Η πρώτη συνεδρίαση ενός Υπουργικού Συμβουλίου, ειδικά όταν προκύπτει όχι από ανασχηματισμό αλλά από εκλογές, οι οποίες έχουν μάλιστα αλλάξει τους πολιτικούς συσχετισμούς, διαχειρίζεται κυρίως τους συμβολισμούς και λιγότερο την ουσία. Πολύ περισσότερο στην εποχή της εικόνας που ζούμε. Και δεν αναφέρομαι στη γνωστή ρήση περί του ότι η πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων. Σε πολλές περιπτώσεις, όπως στην προκειμένη, τα σύμβολα και οι συμβολισμοί περιέχουν και μέρος της ουσίας. Ετσι, η πρώτη συνεδρίαση των υπουργών και υφυπουργών της νέας κυβέρνησης είχε την ίδια επικοινωνιακή δύναμη με την κατάθεση στεφάνου στην Καισαριανή από τον Αλέξη Τσίπρα τον Ιανουάριο του 2015.

Στη γωνία περίμεναν αυτό το πρώτο Υπουργικό. Ιδιαίτερα στις λεωφόρους των σόσιαλ μίντια, αφού εκεί μέσα μπορεί να μη δημιουργούνται αυτές καθαυτές οι ειδήσεις, αλλά οπωσδήποτε καταγράφεται το αποτύπωμά τους. Το περίμεναν και οι «φίλοι» και οι «εχθροί» της κυβέρνησης. Με αιχμή του δόρατος το ίδιο ακριβώς στοιχείο. Το ανδρικό αξεσουάρ που έγινε ιδέα. Τη γραβάτα που οι πολιτικοί του ΣΥΡΙΖΑ (ειδικά οι της πρώτης περιόδου, πριν ανοίξουν οι πόρτες στη νέα γραβατωμένη γενιά του Δημήτρη Τζανακόπουλου), αντί να τη φορέσουν, την έκαναν ιδεολογική παντιέρα. Και να πω εδώ ότι δεν είναι, βεβαίως, μεμπτό το να μη φοράει ένας υπουργός γραβάτα. Είναι όμως κορόνα λαϊκισμού το να υπονοεί ότι, επειδή δεν φοράει γραβάτα, είναι προοδευτικός, μη διαπλεκόμενος, τολμηρός και προστάτης των συμφερόντων του λαού.

Σε αυτό το πρώτο συμβούλιο του υπουργικού σχήματος της Νέας Δημοκρατίας δόθηκε λοιπόν η επικοινωνιακή μάχη της γραβάτας. «Επιτέλους κανονικοί άνθρωποι. Πλυμένοι, χτενισμένοι, ντυμένοι όπως θα έπρεπε» αναφωνούν οι μεν. Και οι δε, στον ρυθμό τού «σας γαμώ το Χάρβαρντ», όπως έγραφε η «Αυγή» πριν από τρία χρόνια, χλεύαζαν τον ενδυματολογικό καθωσπρεπισμό και αναζητούσαν αποδείξεις ρατσισμού στη λέξη «κανονικός». Με μια αναζήτηση στο Google θα έβλεπαν, αν δεν το θυμούνται από το σχολείο, ότι κανονικό είναι αυτό που διέπεται από κανόνες και ουδεμία σχέση έχει με το «άρτιο», το αντίθετο του οποίου θα ήταν το «ελλειμματικό».

Μια παρέλαση γραβατών λοιπόν στο χθεσινό συμβούλιο που υποβάλλει στον θεατή τη διαφορά από την κάπως φρι στάιλ, κάζουαλ σικ, σίτι σπορ ή όπως αλλιώς θέλετε να την πείτε, ενδυματολογική προσέγγιση των υπουργών και υφυπουργών της προηγούμενης κυβέρνησης. Σχεδόν 120 χρόνια μετά τον θάνατό του, δικαιώνεται ο Οσκαρ Ουάιλντ που έλεγε πόσο μεγάλο λάθος είναι να μη λαμβάνουμε υπόψη την εξωτερική εμφάνιση και το ντύσιμο του άλλου καθώς το προφανές είναι και το αληθινό.

Μια άλλη σημειολογική διαφορά από τους προηγούμενους ανακάλυψα πάνω στο δρύινο, καρυδένιο, μπουά ντε ροζ (;) τραπέζι, γύρω από το οποίο κάθονταν οι υπουργοί. Ούτε φραπέ ούτε εσπρέσο ούτε μπισκοτοκουλουράκια. Μόνο ένα ποτήρι νερό καλυμμένο με χάρτινο καπάκι, σαν τα πετσετάκια που έβαζαν οι παλιές νοικοκυρές πάνω από την κανάτα. Τίποτε από όλα αυτά που, σε συνδυασμό με το «περιπατητικό» λουκ των Υπουργικών Συμβουλίων της προηγούμενης κυβέρνησης, έδιναν την εντύπωση πως, όταν έκλειναν οι πόρτες, μπορεί να συμπλήρωναν και κανένα ΛΟΤΤΟ. Και να ξαναπώ εδώ ότι σε ένα Υπουργικό Συμβούλιο, σε ένα οποιοδήποτε συμβούλιο, οι συμμετέχοντες και καφέ θα πιουν, και πορτοκαλάδα, και ένα κουλουράκι θα το μασήσουν καθώς το άγχος της ευθύνης προκαλεί πεταλούδες στο στομάχι. Ωστόσο η εικόνα του τραπεζιού με τα φρέντο στα επί ΣΥΡΙΖΑ συμβούλια διακινήθηκε και τρολαρίστηκε (για να το πούμε στα σύγχρονα διαδικτυακά) τόσο πολύ, ενίοτε και άδικα, ώστε αυτή η «ορφανό νερό» επιφάνεια δεν νομίζω ότι ήταν εντελώς τυχαία. Αλλωστε, ο τόνος του τραταρίσματος στα Υπουργικά Συμβούλια δίνεται από τον εκάστοτε πρωθυπουργό. Για παράδειγμα, στα Υπουργικά Συμβούλια του Γιώργου Παπανδρέου η τάση ήταν το πράσινο τσάι. Και κάτι μου λέει ότι επί πρωθυπουργίας Κυριάκου Μητσοτάκη δεν θα δούμε ποτέ καλαμάκι πάνω σε αυτό το τραπέζι.

Αλλωστε δεν θα ξαναδούμε γενικώς αυτό το τραπέζι αφού το χθεσινό Υπουργικό Συμβούλιο ήταν το τελευταίο που έγινε στη Βουλή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σπάζοντας την παράδοση, θα κάνει από δω και πέρα τα συμβούλια των υπουργών του στο Μαξίμου. Ο λόγος μοιάζει προφανής. Να αποσυνδεθεί το κοινοβουλευτικό έργο από το κυβερνητικό. Η νομοθετική από την εκτελεστική εξουσία, όπως τουλάχιστον τις όρισε ο Μοντεσκιέ.

Τι άλλο σηματοδότησε σημειολογικά το Υπουργικό Συμβούλιο; Μια κυβέρνηση τεχνοκρατών, αυτό δηλαδή που εξαρχής εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός. Τα 18 μπλε ντοσιέ που παρέλαβαν οι υπουργοί με τους στόχους που θα πρέπει να υλοποιήσουν στο πρώτο εξάμηνο παραπέμπουν στην οργάνωση. Η λέξη αξιολόγηση που φαίνεται να επαναλήφθηκε αρκετές φορές φωτογραφίζει την απόσταση από τη νοοτροπία του ΣΥΡΙΖΑ, όπου οι ικανότητες ταυτίζονταν με την κομματική και κινηματική δραστηριότητα. Και η έμφαση στο «τώρα δουλεύουμε και ούτε να το σκεφτείτε για διακοπές» διαμηνύει ότι δεν γίναμε υπουργοί για να περνάμε καλά. «Το δις εξαμαρτείν ουκ ανδρός σοφού» αφομοιώνει και τις αμαρτίες των άλλων.

Το χαρακτηριστικό αυτού του κυβερνητικού σχήματος είναι το ότι υπάρχουν λίγες γυναίκες. Από τις οποίες μόνο η Νίκη Κεραμέως με το κόκκινο σακάκι της «έσπασε» τη χρωματική ηπιότητα του μπλε, άσπρου, μαύρου και λίγο γκρι. Υπάρχει όμως και μία ταύτιση. Ενα ατού της πρώην κυβέρνησης αποδείχθηκε η Εφη Αχτσιόγλου. Μια νέα γυναίκα, με attitude κοριτσιού, σε ένα δύσκολο υπουργείο, το υπουργείο Εργασίας. Το αντίστοιχό της στη νέα, η Δόμνα Μιχαηλίδου. Χαμογελαστή, συμπαθής και… ξεμπράτσωτη. Μακάρι να είναι και, όσο λένε, ικανή.