Η Κίκι Σμιθ στα Σφαγεία της Υδρας

Η Κίκι Σμιθ είναι η φετινή προσκεκλημένη του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ στην Υδρα. Ειδικά για την περίσταση, λοιπόν, η αμερικανίδα καλλιτέχνις δούλεψε το έργο της «Memory», το οποίο παρουσίασε στον χώρο των Σφαγείων σε σύνδεση με τον τόπο και σε σχέση με το σώμα ως πεδίο μνήμης. Η τελευταία λέξη σημαίνει και «αναγέννηση» στα σερβικά – τη γλώσσα του συζύγου της. Αυτή λοιπόν τη διαδικασία αναζήτησης παρουσίασε με μια εγκατάσταση γλυπτών και σχεδίων, τα οποία ήταν δεμένα μεταξύ τους, αλλά και με τα γνωρίσματα του νησιού. Τόσο ώστε η βραδιά των εγκαινίων του «Memory» ήταν δύσκολη για να νιώσουν οι εκατοντάδες επισκέπτες και καλεσμένοι την ομορφιά του έργου της Κίκι Σμιθ. Η ίδια το περιέγραψε σαν ναό την περασμένη Δευτέρα το μεσημέρι στους πρώτους επισκέπτες της: τον συλλέκτη και ιδρυτή του ΔΕΣΤΕ Δάκη Ιωάννου και τον διεθνή καλλιτέχνη Τζεφ Κουνς, ο οποίος πέρα από το να θεωρείται ο εν ζωή σύγχρονος καλλιτέχνης με τα πιο ακριβά δημοπρατημένα έργα τέχνης, είναι και ο καλλιτέχνης που θα δημιουργήσει ένα έργο το 2020 για το πρόγραμμα ΔΕΣΤΕ της Υδρας. «Ολα αρχίζουν από το νερό και ανεβαίνουν προς τα βουνά» είπε η Κίκι Σμιθ καθώς τους έδειχνε το πρώτο ζευγάρι των γλυπτών της από μπρούντζο με τις αρχετυπικές μορφές από δύο γοργόνες στα δύο εξωτερικά δωμάτια των Σφαγείων. Καθώς και το παράξενο μυθικό πλάσμα στην οροφή του κτίσματος με κεφάλι κατσίκας από μπρούντζο και υφασμάτινο σώμα ψαριού ζωγραφισμένο από την ίδια. Ιδιαίτερη επίσης σημασία δίνει η καλλιτέχνις της «Μνήμης» στο βιτρό που δημιούργησε αξιοποιώντας τα μικρά τετράγωνα παράθυρα με το σιδερένιο πλαίσιο στην άνω πλευρά των τοίχων. Η Σμιθ τα αντικατέστησε με ροζ κρύσταλλο Γερμανίας, πάνω στο οποίο έρρανε φύλλα χρυσού, τα οποία σταθεροποίησε με υγρή κόλλα. Το αποτέλεσμα είναι ότι το πρωινό φως αλλά και οι σκιές του δειλινού διαθλώνται μέσα στον χώρο που χάρη στη μενεξεδένια απόχρωση μοιάζει να εξαγνίζει τις βαριές μνήμες από την εποχή που λειτουργούσαν τα Σφαγεία.

Και στον μεγαλύτερο χώρο, ο ναός της Κίκι Σμιθ παρουσίαζε τις εγκαταστάσεις των γλυπτών της. Δύο μάζες από μπρούντζο που θύμιζαν σπλάγχνα βγαλμένα από την κοιλιά κατσίκας, τα οποία, κατά την καλλιτέχνιδα, φτιάχτηκαν σε σχήμα κυκλικό «για να μοιάζουν με προστατευτικές ασπίδες, καθώς από παλιά οι άνθρωποι αναζητούσαν στα σπλάγχνα των ζώων ή σε άλλα ζωτικά τους όργανα κάποιον οιωνό για να καταλάβουν το μέλλον και ανάλογα να προστατευτούν από αυτό». Στον ίδιο χώρο τα σύμβολα του νησιού, παρόντα σε διαφορετικές κλίμακες: γάτες, γάιδαροι, κουκουβάγιες.

ΑΡΧΗ ΤΟ 1996. Η σχέση της Κίκι Σμιθ με τον Δάκη Ιωάννου ξεκίνησε το 1996. Οταν το ΔΕΣΤΕ παρουσίασε την έκθεση «Everything that’s interesting is new». Το έργο της εκείνο το διάστημα υπογράμμιζε μια δυσλειτουργική επιδερμίδα, που αποτυγχάνει να προστατεύσει το εσωτερικό της ελέγχοντας τις λειτουργίες του επιδερμικού ιστού. Τα διάσπαρτα εσωτερικά όργανα, τα μεμονωμένα μέλη σωμάτων απλωμένα σε επιφάνειες τοίχων γκαλερί έδειχναν αυτό που προηγήθηκε του σημερινού της έργου στην Υδρα. Ο Δάκης Ιωάννου δηλώνει ότι βλέπει «όχι απλά μια εγκατάσταση στον χώρο, αλλά ένα έργο αισθαντικό, μυστικιστικό, που δείχνει ταυτόχρονα την αφοσίωση της Σμιθ ως προς το μέρος όπου βρίσκεται. Στην προκειμένη περίπτωση, στη γεωγραφία και την ανθρωπολογία της Υδρας».

Ενώ η Κίκι Σμιθ με παρουσιαστικό σύγχρονης ιέρειας προβάλλει με μακριά λευκά μαλλιά, με σειρές τατουάζ από μπλε βούλες – στίγματα στα άκρα της να θυμίζουν τα σύμβολα νομαδικών φυλών της Σαχάρας, εξηγεί τις σκέψεις της. «Το δέρμα είναι μια πορώδης μεμβράνη, οπότε αν το δεις κάτω από το μικροσκόπιο αναρωτιέσαι τι υπάρχει έξω ή μέσα σε αυτό. Υπάρχουν πράγματα που διαρκώς περνάνε μέσα σου. Στην επιφάνειά του το δέρμα είναι διαπερατό και έχεις την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει ένας τοίχος ανάμεσα στα εσωτερικά σου μέρη και στον εξωτερικό κόσμο». Η «Μνήμη» της Κίκι Σμιθ στην Υδρα αφήνει το σώμα να κινηθεί αναζητώντας στην κίνηση και την ενεργοποίηση των αισθήσεων την τελετουργία κάθαρσης και αναγέννησής του. Η ολότητα κάθε μορφής ζωής είναι η πεποίθησή της. Πως όλοι γινόμαστε ένα και το αυτό. Οι γοργόνες με μεικτά χαρακτηριστικά άντρα και γυναίκας. Οι ασπίδες σε σχήμα σπλάγχνων. Η νησίδα του νερού στη μέση του ναού, πάνω στην οποία αντικατοπτρίζονται τα βιτρό. Το λεπτό άρωμα θυμιάματος από χλωρό φασκόμηλο. Το γλυπτό – φάρος με τη μορφή κουκουβάγιας. Σε αυτό το περιβάλλον το σώμα εξαϋλώνεται, μεταμορφώνεται, κινείται εκστασιασμένο προς τα πάνω. Ο αέρας που αργά το βράδυ των εγκαινίων σηκώθηκε ελαφρά, μετέδωσε την αμυδρή κίνηση στις ζωγραφισμένες σημαίες της. Ξεδιπλώθηκαν σαν μια έναστρη θάλασσα που αναδευόταν απαλά πάνω από τα κεφάλια του πλήθους των καλεσμένων. Οι περισσότερο μυημένοι στη λατρεία της Κίκι Σμιθ επέστρεψαν το επόμενο πρωί στα Σφαγεία για να βιώσουν μοναχικά την εμπειρία της δικής τους «Μνήμης».

INFO

Η έκθεση της Κίκι Σμιθ «Memory» στα Σφαγεία της Υδρας έως τις 30 Σεπτεμβρίου