«Στον 15χρονο εαυτό μου θα έλεγα να αφήσει το όνειρο της μουσικής»

Το εύκολο στην περίπτωσή τους είναι να ξεκινήσουν οι αναφορές μιας συγκεκριμένης γενιάς – εκείνης των nineties – με τη μουσική τους, για να πιάσει το νήμα η επόμενη που τους ανακάλυψε στα χρόνια της ελληνικής ευμάρειας. Το δύσκολο είναι να κατηγοριοποιήσεις τη μουσική αυτής της μπάντας από το Νότιγχαμ της Αγγλίας κάπου μεταξύ των γραμμών της ροκ, ποπ, τζαζ και σόουλ. Το θίγει άλλωστε και ο frontman Στιούαρτ Στέιπλς στη συνέντευξή στα «Πρόσωπα», με αφορμή την επικείμενη συναυλία τους στο Ηρώδειο, στις 13 Ιουλίου: «Μας έβαζαν κάτω από την ομπρέλα της τζαζ, επειδή αυτή είναι η ετικέτα που χωράει οτιδήποτε άλλο δεν ορίζεται!». Στην πραγματικότητα, και αυτό το δημοφιλές εν Ελλάδι συγκρότημα – έχει εμφανιστεί στη χώρα μας περίπου 15 φορές – εξελίχθηκε και εξέλιξε τον ήχο του μέσα από απανωτούς πειραματισμούς, οι οποίοι άλλοτε άρεσαν κι άλλοτε όχι (και ίσως αυτό εξηγεί εν μέρει το γεγονός ότι έφτασαν ώς το όριο της «μπάντας γηπέδων» χωρίς να γίνουν). Από την πρώτη «κατοχύρωση» στις αρχές του 1992 πέρασαν σε έναν ήχο περισσότερο μινιμαλιστικό (σόουλ), για να ξεκινήσουν αργότερα οι σόλο καριέρες διαφορετικών μελών (ο Στέιπλς το 2005). Η πρώτη μπάντα επανενώθηκε το 2007, ενώ από το 2012 τα μέλη της είναι, εκτός από τον Στέιπλς, οι David Boulter, Neil Fraser, Dan McKinna και Earl Harvin. Στους πειραματισμούς τους, όπως λένε οι ίδιοι, στην ένωση δυνάμεων με την ποπ κουλτούρα, όπως λένε άλλοι, περιλαμβάνονται και τα επτά σάουντρακ που έχουν υπογράψει για ταινίες της Κλερ Ντενί (ανάμεσά τους το «Intruder» και το «Les salauds). Τελευταία και πλέον πρόσφατη το «High life», η πρώτη ταινία επιστημονικής φαντασίας της γαλλίδας σκηνοθέτριας, που αποτελεί ταυτόχρονα και το αγγλόφωνο ντεμπούτο της. Οι κριτικές την έχουν περιγράψει ως αταξινόμητη, μια αναφορά στο εσωτερικό sci-fi σινεμά του ’60 και του ’70. Πρωταγωνιστής ο Ρόμπερτ Πάτινσον, ο οποίος αντικατέστησε τον Στέιπλς στο τραγούδι «Willow».

Αυτή την περίοδο δουλεύω για το νέο άλμπουμ του συγκροτήματος, το οποίο ήθελα να είναι κάτι ιδιαίτερο. Τα τελευταία δύο χρόνια ξόδεψα αρκετό χρόνο σε πειραματική μουσική για κινηματογράφο χρησιμοποιώντας υπολογιστές, οπότε ήθελα να επιστρέψω στον παλιό καλό τρόπο να γράφεις μουσική, να κάνεις πρόβες με τους συνεργάτες, να συναντιέσαι τακτικά με την μπάντα. Πριν από τρεις εβδομάδες μπήκαμε όλοι μαζί στο στούντιο και ηχογραφούσαμε live για επτά ημέρες. Ηταν μια ξεχωριστή στιγμή στη διαδρομή όλων. Ο ήχος του άλμπουμ «κλείνει» μέσα του την αλληλεξάρτηση και την ενέργεια που μοιραζόμαστε τα πέντε μέλη της μπάντας. Πάντοτε το είχαμε πάνω στη σκηνή – κάτι σαν επικοινωνία με «τηλεπάθεια» -, αλλά δεν το βάλαμε ποτέ σε άλμπουμ.

Για την πολιτική ενδιαφέρομαι περισσότερο σήμερα παρά όταν ξεκινούσαμε, οπότε μιλάμε για την εποχή του Μάαστριχτ. Ενα πράγμα που έχω καταλάβει στο πέρασμα του χρόνου είναι ότι ως Αγγλοι ανήκουμε στο Νησί, γεγονός που συνεπάγεται έναν διαρκή αγώνα να γίνουμε και μέρος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δεν λέω κάτι καινούργιο. Αλλά για μένα προσωπικά είναι πολύ φυσιολογικό να αισθάνομαι Ευρωπαίος. Τα τελευταία 25 χρόνια της ζωής μου περνάω πολύ χρόνο στην Ευρώπη, μένω στη Γαλλία για μια δεκαετία, έρχομαι σε επαφή με διαφορετικές εθνικότητες. Στη Γαλλία αισθάνομαι ένα είδος ανακούφισης που δεν το βρίσκεις στην Αγγλία. Εκεί ακόμη και οι άνθρωποι ανοιχτών οριζόντων παλεύουν μέσα τους να νιώσουν Ευρωπαίοι.

Νομίζω ότι η φυγή από την Αγγλία καθόρισε και το ποιος είμαι από ένα σημείο κι έπειτα. Οπως και η κοινωνική προέλευσή μου, βέβαια. Με τον Ντέιβιντ και τον Νιλ μεγαλώσαμε σε εργατικές οικογένειες στο Νότιγχαμ, στο κέντρο της Αγγλίας. Μεγαλώσαμε με την έγνοια να κατανοήσουμε τον έξω κόσμο. Οταν έφτασα στο Λονδίνο στην ηλικία των 25 ετών ήταν για μένα το μεγαλύτερο πράγμα που είχα καταφέρει στη ζωή μου – ακόμη και σήμερα αισθάνομαι ότι ήταν «βαρύτερο» από τον ερχομό στη Γαλλία. Μπορεί να είναι μιάμιση ώρα με το τρένο, αλλά, πιστέψτε με, πρόκειται για μεγάλο ταξίδι. Ολα αυτά έχουν να κάνουν με την προσωπική συνείδηση του καθενός. Ακόμη κι όταν έφτασα κοντά στους προνομιούχους του Λονδίνου – και δεν εννοώ απαραίτητα μόνο πλούσιους – δεν είχα ποτέ την αίσθηση ότι πρέπει να μετανιώσω για την ταυτότητά μου.

Ευτυχώς οι ταμπέλες στη σύγχρονη μουσική έχουν ολοένα και μικρότερη σημασία. Αν ακούσεις τον Κέντρικ Λαμάρ, αναρωτιέσαι αν είναι ποπ, τζαζ, υβρίδιο, τι απ’ όλα αυτά; Κάποιες στιγμές, λοιπόν, σκέφτομαι ότι ευτυχώς που όλα είναι ανοιχτά στην ερμηνεία του καθενός και ο καλλιτέχνης μπορεί να βρει τη «φωνή» του μέσα στον ωκεανό. Προσωπικά γνωρίζω πώς ξεκίνησα και ποιος είναι ο ήχος που με καθόρισε μουσικά. Επιστρέφω, δηλαδή, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, στο Νότιγχαμ, όταν η σόουλ συναντούσε την πανκ και όταν μαγεύτηκα από τους Joy Division, για παράδειγμα. Οταν επιστρέφουμε εκεί δεν σημαίνει ότι η μουσική αυτή μάς έκανε συγκρότημα, αλλά ότι άνοιξε τον δρόμο για να ανακαλύψουμε τη μουσική μας έκφραση.

Ηταν οι γιοι μου που μού έμαθαν τον Κέντρικ Λαμάρ πριν από 4-5 χρόνια, όταν έβγαζε το δεύτερο άλμπουμ του. Ανακάλυψα κατευθείαν ένα άκουσμα με το οποίο μπορούσα να συνδεθώ ακόμη κι αν προερχόταν από διαφορετικό είδος. Ειδικά το «Money trees» περιείχε το είδος ποιητικότητας που με συνεπαίρνει. Αυτό που δεν περίμενα από αυτόν τον τυπάκο – το ομολογώ – είναι να γίνεται καλύτερος σε κάθε του βήμα – και μάλιστα με τόση σεμνότητα. Θα έλεγα ότι είναι ο Στίβι Γουόντερ ή ο Κέρτις Μέιφιλντ της εποχής μας.

Υπάρχει στο «In a silent way» του Μάιλς Ντέιβις κάτι μοναδικό για τον τρόπο που γράφει κανείς μουσική. Κι αυτό το ανακάλυψα όταν ηχογραφούσα το προσωπικό μου άλμπουμ «Arrythmia». Εψαχνα και πειραματιζόμουν με ιδέες έχοντας στο μυαλό μου αυτή την υπέροχη μουσική, που υπόσχεται την πλήρη ελευθερία σε έναν καλλιτέχνη. Με έβαλε σε ένα μονοπάτι για να καταλάβω τη μουσικότητα κατά τη διάρκεια της εξερεύνησης. Και τον «διάλογο» που μπορούν να έχουν μεταξύ τους μουσικοί διαφορετικών εποχών και ειδών.

Παρακολουθώντας την κινηματογραφική δουλειά της Κλερ Ντενί ανακάλυψα ένα διαφορετικό μεγαλείο: την τέχνη να συνδυάσεις διαφορετικά ερεθίσματα φαντασίας σε μια αφήγηση. Καμιά φορά ο κινηματογράφος μού φαίνεται τόσο συγκλονιστικός όσο και τρομακτικός. Θυμάμαι ακόμη πώς ήμουν όταν βγήκα από την προβολή του «Μπλε βελούδου» του Ντέιβιντ Λιντς, που ήταν ένα ορόσημο για τη γενιά μου. Το αντίστοιχο των Joy Division στη μουσική.

Ολα τα τραγούδια μου είναι υπό μία έννοια αυτοβιογραφικά, ακόμη και τα πιο «αφαιρετικά». Ολα προέρχονται από εμπειρίες που «κοιμούνται» μέσα στον χρόνο. Δεν λέω ότι ο τύπος, για παράδειγμα, στο «How he entered» (σ.σ.: «The broken hearts left behind/ They were just material to him/ And how they would come to pursue him/ How they would eventually come to drag him back in») είμαι εγώ, αλλά σίγουρα κάτι από εμένα επιβιώνει και σ’ αυτόν.

Πριν καν ηχογραφήσουμε το τραγούδι «Willow» με τον Ρόμπερτ Πάτινσον για το «High life» της Κλερ Ντενί ήταν κάτι που ξέραμε και δοκιμάζαμε μόνο οι δυο μας. Ο Ρόμπερτ έδειξε ενδιαφέρον πολύ νωρίς για τον ήχο και τη μουσική της ταινίας, οπότε συναντηθήκαμε αρκετές φορές. Του πρότεινα, λοιπόν, να το ηχογραφήσουμε μαζί σε ένα στούντιο και, αν άρεσε και στον ίδιο, να το δείξουμε στους υπόλοιπους συντελεστές. Ετσι κι έγινε. Με το που άνοιξε το στόμα του και είπε τις πρώτες συλλαβές, ήξερα ότι θα ήταν κάτι υπέροχο.

Εάν είχα τη δυνατότητα να συναντήσω τον εαυτό μου στην ηλικία των 15, θα του έλεγα να πάει στο κολέγιο για να μάθει καμιά επιστήμη και να αφήσει για λίγο τα όνειρα της μουσικής.

INFO

Η συναυλία των Tindersticks στο Ηρώδειο, στις 13 Ιουλίου, στις 21.00. Εισιτήρια: 30 (ΑμεΑ, tameia@greekfestival.gr), 35, 40, 45, 50, 55, 60, 65 ευρώ. ticketmaster.gr, τηλ. 210-8938.112, εκδοτήρια Ελληνικού Φεστιβάλ (Πανεπιστημίου 39), καταστήματα ΟΠΑΠ, Public, βιβλιοπωλεία ΙΑΝΟΣ (Σταδίου 24 και Αιόλου 67)