ΗχοΔύναμα

Robert Casadesus: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην Columbia, SONY, 65 CD
Ο γάλλος πιανίστας Robert Casadesus κατέχει μία μοναδική θέση ανάμεσα στους συμπατριώτες ομοτέχνους του καθώς και μία εξαιρετική θέση στη διεθνή ιστορία της μουσικής του 20ού αιώνα. Αναμφίβολα υπήρξε ο πιο «διεθνής» γάλλος πιανίστας, αν και προέρχεται από μία παράδοση που γέννησε κορυφαίους μουσικούς: από τον Κορτό και τον Νατ μέχρι και σήμερα, η Γαλλία έχει δώσει δεκάδες. Ομως, λίγοι εξ αυτών βρήκαν τελικά τη θέση που τους άξιζε στην «πιανιστική διεθνή», που κυριαρχείται σχεδόν αδιάλειπτα από τους ρώσους και τους γερμανόφωνους συναδέλφους τους. Ο Casadesus έσπασε αυτό το «στεγανό» όσο κανείς. Βοήθησε φυσικά η μετάβασή του στην Αμερική και η, δεύτερη ουσιαστικά, μεγάλη καριέρα που έκανε εκεί, κύριο στοιχείο της οποίας υπήρξε η διασύνδεσή του ως σολίστ με μαέστρους όπως ο Γκέοργκ Ζελ ή ο Ευγένιος Ορμαντι, αλλά πιο περιστασιακά και ο Μητρόπουλος, ο Ροζίνσκι και άλλοι. Φυσικά, κύριας σημασίας ήταν και οι συνεργασίες του με τον Σαρλ Μινχ, τον μεγάλο γάλλο μαέστρο που επί χρόνια κυριάρχησε στη Βοστώνη.
Οι ηχογραφήσεις του Casadesus με τον Ζελ στα κοντσέρτα του Μότσαρτ υπήρξαν από την πρώτη στιγμή και παραμένουν μέχρι σήμερα απλώς αξεπέραστες. Ενα πολύ ισχυρό χαρτί της φήμης του και μέτρο με το οποίο πολλές άλλες κρίθηκαν. Συνέπεσαν δε χρονικά με το μέγιστο σημείο ακμής της δισκογραφικής βιομηχανίας, κάτι που συνέβαλε καθοριστικά στη διάδοσή τους. Χωρίς ποτέ να εγκαταλείψει τη γαλλική μουσική, ιδίως τον Ντεμπισί και τον Ραβέλ – το αντίθετο μάλιστα –, ο Casadesus κατάφερε να εδραιωθεί ως ισότιμος των πιο μεγάλων ερμηνευτών του βασικού κορμού του κλασικού και του πρώιμου ρομαντικού ρεπερτορίου, σε μία εποχή που ο «ανταγωνισμός» ήταν επίσης στην ακμή του, ανάμεσα σε θρυλικούς πιανίστες που γεννήθηκαν και ανδρώθηκαν μέσα σε αυτή τη μουσική. Η ιδιαιτερότητα, η μουσικότητα, η ευγένεια, η ηρεμία, οι χρωματισμοί αλλά, ταυτόχρονα, η δύναμη και η ακρίβεια στο παίξιμο του Casadesus έδωσαν μία εντελώς φρέσκια αίσθηση δροσιάς και μία διαφορετική πνοή σε αυτό το ρεπερτόριο. Οι ίδιες αρετές ήταν που έκαναν τις ηχογραφήσεις του με τον Ζινό Φραντσεσκάτι να καταστούν κλασικές στο «βαρύ» ρεπερτόριο της μουσικής δωματίου, ιδίως στις σονάτες για βιολί και πιάνο του Μπετόβεν – και όχι μόνον.
Ο Casadesus ήταν περίπου ταυτισμένος με την Columbia για ένα μεγάλο και παραγωγικό διάστημα της καριέρας του. Ετσι η έκδοση, για πρώτη φορά, του συνόλου των ηχογραφήσεών του στην αμερικανική εταιρεία και μάλιστα με εξαιρετική ηχητική επεξεργασία και με τα πρωτότυπα εξώφυλλα των δίσκων του, επαναφέρει στο επίκεντρο ένα μεγάλο κεφάλαιο της δισκογραφίας, από έναν σπουδαίο καλλιτέχνη. Η δισκογραφία του Casadesus δεν είχε «καλές» και «κακές» στιγμές. Ανεξάρτητα από τα έργα και τη στιγμή, είχε μόνον τις πρώτες και πάντοτε με τα ίδια ερμηνευτικά χαρακτηριστικά. Και αυτή είναι μία ιδιαιτερότητα που σπανίζει ακόμα και ανάμεσα στους πιο μεγάλους.

Edith Peinemann: Οι πλήρεις ηχογραφήσεις στην SWR, SWR Classic, 5 CD
Σε αντίθεση με τον Γάλλο Casadesus που είναι πασίγνωστος, η Γερμανίδα Edith Peinemann παραμένει ένας θησαυρός που μένει ακόμα να ανακαλυφθεί από πολλούς φίλους της μουσικής. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες βιολονίστριες του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα. Και η ασυμμετρία ανάμεσα στη σημασία της και στη φήμη της στο ευρύ κοινό δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία απόδειξη ότι πολλές φορές η ίδια η δισκογραφία μπορεί να λειτουργήσει ως παραμορφωτικός φακός της πραγματικότητας.
Η Peinemann έχει πίσω της ηχογραφήσεις μετρημένες στα δάχτυλα, οι περισσότερες δε όχι από εταιρείες, αλλά από ραδιοφωνίες στη Γερμανία. Ανάμεσά τους όμως υπάρχουν πραγματικά διαμάντια, αλλά και ιστορικής σημασίας ντοκουμέντα, όπως η τελευταία ηχογράφηση του Ροζμπάουντ που τη συνόδευσε για τελευταία φορά μόλις λίγες ημέρες πριν ο ίδιος φύγει από τη ζωή. Στα κοντσέρτα του Ντβόρζακ, του Πφίτσνερ, του Σιμπέλιους ή, ακόμα περισσότερο, του Μπάρτοκ, η Peinemann δεν έχει «αντίπαλο»: οι αναγνώσεις της υπήρξαν αυτό που οι Αμερικανοί ονομάζουν second to none, όπως θα διαπιστώσει αμέσως ο ακροατής αυτής της έκδοσης. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι ο Γκέοργκ Ζελ την έθεσε αμέσως μετά την πρώτη τους συνεργασία το 1964-65 υπό τη σκέπη του, φτάνοντας στο σημείο να ζητήσει από γερμανούς βιομηχάνους της εποχής να χρηματοδοτήσουν την αγορά ενός κατάλληλου γι’ αυτήν βιολιού. Κάτι που όχι απλώς έγινε, αλλά και που ο ίδιος βρέθηκε στη Ζυρίχη για να το ακούσει και να γνωμοδοτήσει για την τελική επιλογή ανάμεσα σε μια σειρά από υποψήφια Γκουαρνέρι και Στραντιβάριους…