Ιδέες και σταθερές αξίες εναντίον της δημαγωγίας

Οι ευρωπαϊκές εκλογές της 26^ης Μαΐου προσλαμβάνουν ιδιαίτερη σημασία και όχι μόνο γιατί υπάρχει ο φόβος της ενίσχυσης των δημαγωγικών και λαϊκιστικών κομμάτων. Εξήντα δύο χρόνια μετά την υπογραφή της Συνθήκης της ΕΟΚ με τη δημοκρατική Ευρώπη να ζει περίοδο ευημερίας, σεβασμού των ανθρωπίνων και ατομικών δικαιωμάτων και άνθησης των ιδεών, η Ευρώπη φαίνεται να ζει ταυτόχρονα την ισχυρή θεσμική κατοχύρωση και την αποσύνθεση με αποθέωσή της το Brexit.

Η Ευρώπη μπήκε στον αυτόματο πιλότο και άφησε πλήρωμα και επιβάτες εν υπνώσει. Τώρα ξαφνικά οι άλλοτε διαπρύσιοι κήρυκες της ευρωπαϊκής ιδέας, θυμήθηκαν ότι οι ξεχασμένες ιδέες κινδυνεύουν από την απειλή των ακραίων και δημαγωγικών απόψεων και των κερδών που θα αποκομίσουν αυτές, στις ευρωπαϊκές εκλογές. Οι ιδέες αυτές όμως δεν πολεμούνται με ευχολόγια και αφ’ υψηλού παραινέσεις. Χρειάζεται ουσιαστική δέσμευση για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής ιδεολογίας και τη συρρίκνωση των εθνικιστικών ιδεών που θυμίζουν τις μαύρες σελίδες της ευρωπαϊκής ιστορίας. Εννοιες όπως η αλληλεγγύη, το κοινωνικό ευρωπαϊκό μοντέλο, η κοινωνία ίσων ευκαιριών, η στήριξη των αδυνάμων κρατών μελών και πολιτών συγκροτούν το ιδεώδες που απέτρεψε ένα νέο πόλεμο.

Πολλές φορές στο παρελθόν ακουγόταν η άποψη ότι είναι τόσο στενός ο σύνδεσμος των κρατών μελών, τόσο πολλά τα συμφέροντα που τα συνδέουν, ώστε το κόστος της διάσπασης θα ήταν πολύ μεγάλο και κανείς δεν θα μπορούσε να το αναλάβει. Το Brexit μας αποδεικνύει το αντίθετο. Οι ευθύνες των πολιτικών ηγεσιών είναι πολύ μεγάλες. Ευθύνες που αρχίζουν από τις επιλογές των προσώπων για τις ευρωπαϊκές εκλογές και εκτείνονται ώς τις πολιτικές συμπεριφορές στα εθνικά Κοινοβούλια. Παρόμοιες παράμετροι δεν μπορούν παρά να  λαμβάνονται υπόψιν κατά την κρίση των αποτελεσμάτων των ευρωπαϊκών εκλογών. Αν η Ευρώπη είχε περισσότερο από ποτέ ανάγκη από πεπεισμένους ευρωπαίους ιδεολόγους, αυτό είναι σήμερα, τώρα.

Παρατηρώντας τη σύνθεση των ευρωπαϊκών οργάνων βλέπουμε ότι στο μεν Κοινοβούλιο έχουν αρχίσει να αυξάνονται ήδη αντιευρωπαϊκές δυνάμεις και η έννοια των στενών εθνικών συμφερόντων ενισχύεται. Αυτό φέρνει σύγκρουση συχνά για μικρά και επουσιώδη ζητήματα, τα οποία υποτίθεται η Ευρώπη  θεωρούσε λελυμένα. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κυριαρχεί η γραφειοκρατία των γενικών διευθυντών και μεγάλος αριθμός Επιτρόπων αδυνατεί να παρουσιάσει νέες πολιτικές επ’ ωφελεία των ευρωπαίων πολιτών. Οσο για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εξετάζει θέματα όπως το προσφυγικό, τόσο ώστε να παραμένουν άλυτα. Αν δεν έχει γίνει ακόμη αντιληπτή η σημασία των προσώπων και το πώς συνδέονται με τους θεσμούς, αλίμονο στην Ευρώπη. Οι πολίτες θα παραπονούνται ότι δεν υπάρχουν προσωπικότητες να τραβήξουν το άρμα της Ευρώπης μπροστά, οι κυβερνήσεις και τα εθνικά Κοινοβούλια θα λένε ότι φταίνε οι ευρωπαϊκοί θεσμοί και όλοι θα κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου, ενώ «το καζάνι βράζει». Και φυσικά η Ευρώπη θα δυσκολεύεται να παίξει και τον διεθνή της ρόλο, την ώρα μιας υπόγειας αντιπαράθεσης ανάμεσα στις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσική Ομοσπονδία. Την ώρα, που νέες δυνάμεις προβάλλουν στο παγκόσμιο σκηνικό εις βάρος των ευρωπαϊκών συμφερόντων.

Πόσο μπορούμε εμείς να επηρεάσουμε ως χώρα προς τη σωστή κατεύθυνση; Στο μέτρο που μας αναλογεί, θα μπορέσουμε αν σκεφτούμε στα σοβαρά ότι η Ελλάδα όπως τη θέλουμε, χωρίς την Ευρώπη και μάλιστα ισχυρή και ενωμένη, δεν υπάρχει.Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει με όλες τις χώρες. Ούτε η Γερμανία είναι κάτι σημαντικό, χωρίς την Ευρώπη. Αντί λοιπόν το πολιτικό προσωπικό να επιδίδεται σε αντιπαραθέσεις αποθεώνοντας «απίθανες» νεολεξίες και πρωτοφανείς για το εθνικό Κοινοβούλιο, καλό θα ήταν να αντιληφθεί την τεράστια σημασία των ευρωπαϊκών εκλογών, να επικοινωνήσει με τους πολίτες χωρίς συνθηματολογίες, να καλέσει όλους σε συμμετοχή και να επισημάνει τη σημασία της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, ιδιαίτερα στους νέους που όπως φαίνεται ενισχύουν περισσότερο από τις άλλες ηλικίες τους δημαγωγούς και ακραίους.

Η Μαριέττα Γιαννάκου είναι πρώην υπουργός, βουλευτής, ευρωβουλευτής