Υποχρεωτικό το τεστ DNA

Μπορεί ένα δικαστήριο να ισορροπήσει ανάμεσα στο δικαίωμα ενός φερόμενου πατέρα να αρνηθεί να δώσει δείγμα DNA για την αναγνώριση πατρότητας και στο δικαίωμα του φερόμενου παιδιού του να ανακαλύψει την αλήθεια για μία σημαντική πτυχή της ταυτότητάς του;

Στο δύσκολο αυτό ερώτημα, σταθμίζοντας κανόνες εθνικού δικαίου και με όριο τον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής, αλλά και το συμφέρον του παιδιού κλήθηκε να απαντήσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ). Και με την απόφασή τους τα μέλη του Δικαστηρίου του Στρασβούργου έκριναν τελικά ότι υπερισχύει το δικαίωμα του παιδιού να ανακαλύψει την ταυτότητα του πραγματικού γονέα του σε σχέση με το δικαίωμα του πατέρα να μην υποβληθεί σε εξέταση DNA.

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ. Υπό αυτό το πρίσμα τα μέλη του ΕΔΔΑ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι υποχρεωτική διενέργεια DNA σε τέτοιες περιπτώσεις, με στόχο και το συμφέρον του παιδιού που αναζητά τις ρίζες του, δεν συνιστά παραβίαση του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής του πατέρα. Είναι αλήθεια ότι πρόκειται για μία πρωτοποριακή απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, που θέτει νέα δεδομένα στο ευαίσθητο αυτό θέμα, που αφορά τη θεμελιώδη σχέση παιδιού και πατέρα. Η ιστορία ξεκινά τον Δεκέμβριο του 2012,όταν μία γυναίκα επιλέγει να προσφύγει στη δικαιοσύνη προκειμένου να αναγνωριστεί ο βιολογικός της πατέρας και να γραφτεί αυτό στο πιστοποιητικό γέννησής της.

Οπως προκύπτει από την ανάγνωση της απόφασης ο άνθρωπος αυτός, που η κοπέλα θεωρούσε βιολογικό της πατέρα, αρνήθηκε την πατρότητα. Και έτσι εκείνη ζήτησε από το δικαστήριο να διατάξει έλεγχο DNA, όπως προβλέπεται από τον Αστικό Κώδικα σε τέτοιες περιπτώσεις. Εκείνος από την πλευρά του διατύπωσε αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι ο εξαναγκασμός του σε τεστ DNA θα παραβίαζε τα δικαιώματά του βάσει του άρθρου 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης και απευθύνθηκε στο Συνταγματικό Δικαστήριο της χώρας του, το οποίο απέρριψε τους ισχυρισμούς του.

ΠΑΡΑΒΑΣΗ. Ο εμφανιζόμενος ως πατέρας, όμως, εξαντλώντας το δικαίωμα που του παρέχει ο νόμος παραπονέθηκε για το γεγονός ότι το δίκαιο της Μάλτας καθιστούσε υποχρεωτικό το τεστ DNA στις διαδικασίες περί πατρότητας και ότι του επιβλήθηκε παρά τη θέλησή του, κατά παράβαση του άρθρου 8 περί προστασίας της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Ετσι, αποφάσισε να φτάσει μέχρι τέλος τη δικαστική διαμάχη οδηγώντας την υπόθεση στο Δικαστήριο του Στρασβούργου.

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, λοιπόν, εστίασε στο ερώτημα κατά πόσον τα εθνικά δικαστήρια είχαν επιτύχει την απαιτούμενη ισορροπία μεταξύ της επιθυμίας του πατέρα να αρνηθεί να παράσχει δείγμα DNA, μια διαδικασία που ήταν μια παρέμβαση στα δικαιώματά του για σεβασμό της ιδιωτικής του ζωής και της επιθυμίας της κόρης να ανακαλύψει την αλήθεια για μία σημαντική πτυχή της ταυτότητάς της. Για την ιστορία αξίζει να αναφέρουμε ότι ακόμη και μετά την απόφαση του αστικού δικαστηρίου, ο προσφεύγων προσπάθησε να αμφισβητήσει το αποτέλεσμα του τεστ DNA.

ΚΑΝΟΝΕΣ ΔΙΚΑΙΟΥ. Το κρίσιμο σημείο, που στάθμισαν οι ευρωπαίοι δικαστές, ήταν ότι ο προσφεύγων μπορούσε να συμμετέχει σε όλη τη διαδικασία, να παρουσιάσει τα επιχειρήματά του και να προβεί στην εξέταση μαρτύρων. Η διενέργεια τέτοιων εξετάσεων δεν ερχόταν σε αντίθεση με τους κανόνες δικαίου και το φυσικό δίκαιο. Επιπλέον, στην περίπτωσή του, το τεστ DNA διατάχθηκε ύστερα από διεξοδική εξέταση από τα εγχώρια δικαστήρια, τα οποία δεν είχαν επιδείξει κανένα σημάδι ότι ήταν αυθαίρετα ή άδικα.

Συνολικά, τα εθνικά δικαστήρια, όπως είπε εν κατακλείδι το ΕΔΔΑ, είχαν επιτύχει μια δίκαιη ισορροπία κατά τη στάθμιση των συμφερόντων του πατέρα και εκείνων της κόρης. Και ως εκ τούτου αποφάνθηκε ότι δεν υπήρξε παραβίαση του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Στη χώρα μας η έννομη τάξη στις μεν ποινικές υποθέσεις όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις διάπραξης σοβαρών αδικημάτων καθιστά υποχρεωτική τη λήψη γενετικού υλικού από τον κατηγορούμενο, στις δε αστικές σε περίπτωση που ο διάδικος που διατάχθηκε με δικαστική απόφαση να υποβληθεί σε αντίστοιχες εξετάσεις, αρνείται, χωρίς να έχει ειδικούς λόγους υγείας, τότε, ενώ δεν εξαναγκάζεται προς τούτο, δημιουργείται αμάχητο τεκμήριο υπέρ των απόψεων του αντιδίκου του όχι για την πατρότητά του αλλά για την ύπαρξη στο αίμα του στοιχείων που την καθιστούν ως εξαιρετικά πιθανή.