Ένα νέο είδος δεινοσαύρου αναγνωρίστηκε στο Νέο Μεξικό χάρη σε ψηφιακή ανασκευή κρανίου. Το άγνωστο αυτό είδος δεινοσαύρου που ανήκει στις αρχαιότερες γενιές δεινοσαύρου, ήταν θαμμένο στο Νέο Μεξικό και είχε καταλήξει «στο συρτάρι» χωρίς κανένας να το πάρει χαμπάρι για αρκετά χρόνια.
Το παραμορφωμένο απολίθωμα δεινόσαυρου που αρχικά δεν έμοιαζε με τίποτα που θα μπορούσε να αναγνωριστεί και τελικά αποδείχθηκε πως είναι κρανίο δεινόσαυρου, σύμφωνα με ανακοίνωση του Virginia Tech.
Το εύρημα, όπως περιγράφεται στο δελτίο Τύπου του πανεπιστημίου, ήταν τόσο συνθλιμμένο και παραμορφωμένο που δύσκολα θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι πρόκειται για κρανίο. Ο φοιτητής Simba Srivastava, που συμμετείχε στην έρευνα, το χαρακτήρισε με χιούμορ ως «μοναδικά απαίσιο δείγμα».
«Αν έβλεπες ένα ανθρώπινο κρανίο σε αυτή την κατάσταση, θα σου ερχόταν να κάνεις εμετό», είπε χαρακτηριστικά ο Srivastava, αποτυπώνοντας την εντύπωση που προκαλεί η εικόνα του απολιθώματος.
Για περισσότερα από 80 χρόνια, το Ghost Ranch στο βόρειο Νέο Μεξικό θεωρείται ένα από τα πιο διάσημα μνημεία παλαιοντολογικών ανασκαφών στον κόσμο. Είναι γνωστό κυρίως για τα εκατοντάδες απολιθωμένα ευρήματα που ανήκουν στον σκελετό του Coelophysis (Κοιλόφυσις), ενός μικρού, λεπτόσωμου σαρκοφάγου δεινοσαύρου. Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Papers in Palaeontology αποκαλύπτει ότι στο ίδιο σημείο ήταν θαμμένο και κάτι εντελώς διαφορετικό: ένα μέχρι πρότινος άγνωστο είδος δεινοσαύρου, που ανήκει σε μια από τις αρχαιότερες γενιές σαρκοφάγων που έχουν ποτέ εντοπιστεί.
Η παρουσία του δείχνει ότι ορισμένοι από αυτούς τους πρώιμους θηρευτές δεν εξαφανίστηκαν πριν το τέλος της Τριαδικής περιόδου, αλλά συνέχισαν να εξελίσσονται μέχρι και μία από τις μεγαλύτερες μαζικές εξαφανίσεις στην ιστορία της Γης.
Το νέο είδος, που ονομάστηκε Ptychotherates bucculentus (Πτυχοθήρας ο παρειώδης) που σημαίνει πτυχωτώς θηρευτής. Ανήκει στην ομάδα Morphoraptora (Μορφοράπτορα), συγγενική με τα πρώτα σαρκοφάγα δεινόσαυρα και με κοινά χαρακτηριστικά με την οικογένεια των herrerasaurians (Ερρεράσαυρος) .
Οι περισσότεροι γνωστοί εκπρόσωποι αυτής της ευρύτερης οικογένειας προέρχονται από παλαιότερα πετρώματα της Αργεντινής και της Βραζιλίας και δεν είχαν εντοπιστεί καθαρά σε στρώματα της ύστερης Τριαδικής περιόδου. Η ανακάλυψη στο Ghost Ranch αλλάζει τα δεδομένα της εξέλιξης των πρώιμων δεινοσαύρων, τουλάχιστον σε ορισμένες περιοχές του αρχαίου κόσμου.
Ένας διαφορετικός θηρευτής
Οι περισσότεροι που γνωρίζουν το Ghost Ranch το συνδέουν με τον Coelophysis, έναν ελαφρύ και ευκίνητο θηρευτή που συχνά αποτελεί έναν από τους πρώτους δεινόσαυρους που μαθαίνουν τα παιδιά. Εκατοντάδες σκελετοί του έχουν βρεθεί στο Ghost Ranch , συχνά σωριασμένοι ο ένας πάνω στον άλλο, υποδηλώνοντας μαζικούς θανάτους. Όμως, το οικοσύστημα του ύστερου Τριαδικού στη σημερινή περιοχή του Νέου Μεξικού ήταν πολύ πιο πολύπλοκο.
Ο Ptychotherates (Πτυχοθήρας) ανήκει σε διαφορετική γενεαλογική γραμμή των πρώιμων σαυρόποδων δεινοσαύρων — της ευρύτερης ομάδας που περιλαμβάνει τόσο τα φυτοφάγα με μακρύ λαιμό όσο και τους δίποδους σαρκοφάγους, προγόνους των σύγχρονων πτηνών. Οι συγγενείς του είχαν διαφορετική σωματική δομή και πιθανότατα διαφορετικό οικολογικό ρόλο από τον πιο ελαφρύ Coelophysis, προσθέτοντας νέα στοιχεία για τη σύνθεση της τότε κοινότητας θηρευτών.
Πώς αναγνωρίστηκε το νέο είδους μέσα από παλιά ευρήματα;
Η αναγνώριση ενός νέου είδους από απολιθώματα που βρίσκονται για δεκαετίες σε μουσεία δεν είναι ασυνήθιστη στην παλαιοντολογία. Πολλά δείγματα συλλέγονται μαζικά και χρειάζονται γενιές ερευνητών για να διαπιστωθεί ότι κάποια οστά ανήκουν σε άγνωστο ζώο.
Σε αυτή την περίπτωση, ένα μισό κρανίο που είχε συλλεχθεί από το Carnegie Museum of Natural History αποδείχθηκε καθοριστικό. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν αξονική τομογραφία (CT scanning) για να το ανακατασκευάσουν ψηφιακά, αποκαλύπτοντας χαρακτηριστικά που δεν αντιστοιχούσαν σε κανένα γνωστό είδος της περιοχής. Το κρανίο έχει μήκος περίπου όσο ένας χάρακας, και παρότι η ανάλυση θεωρείται αξιόπιστη, οι ακριβείς συγγενικές σχέσεις του είδους μπορεί να αναθεωρηθούν μελλοντικά, καθώς θα έρχονται στο φως νέα ευρήματα.
Γιατί έχει σημασία η ανακάλυψη
Για χρόνια, η επικρατούσα θεωρία για την εξέλιξη των πρώιμων δεινοσαύρων ανέφερε ότι οι πρώτες σαρκοφάγες γενεαλογίες εμφανίστηκαν, άνθισαν για λίγο και αντικαταστάθηκαν από νεότερες ομάδες πριν το τέλος της Τριαδικής περιόδου. Άλλοι κλάδοι των δεινοσαύρων διαφοροποιήθηκαν και κυριάρχησαν μετά την καταστροφική μαζική εξαφάνιση πριν από περίπου 201 εκατομμύρια χρόνια.
Η ανακάλυψη του Ptychotherates περιπλέκει αυτή την αφήγηση. Η παρουσία του Coelophysis, που χρονολογείται στο τέλος της Τριαδικής, αποδεικνύει ότι ορισμένα μέλη της γενεαλογίας του επιβίωναν και εξελίσσονταν σε χαμηλά γεωγραφικά πλάτη της υπερηπείρου Παγγαίας. Αντίθετα, σε περιοχές υψηλότερου γεωγραφικού πλάτους αυτά τα πρώιμα σαρκοφάγα είχαν ήδη αντικατασταθεί από νεότερες ομάδες.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η περιοχή του σημερινού νοτιοδυτικού τμήματος των ΗΠΑ ίσως λειτουργούσε ως εξελικτικό καταφύγιο, όπου παλαιότερες γενιές δεινοσαύρων επιβίωναν περισσότερο λόγω των ιδιαίτερων περιβαλλοντικών συνθηκών κοντά στον ισημερινό. Οι φυτοφάγοι σαυρόποδοι, που κυριαρχούσαν αλλού, απουσίαζαν από αυτές τις συναθροίσεις, γεγονός που δείχνει ένα οικοσύστημα διαφορετικό από τα υπόλοιπα της εποχής.
Παρότι παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν η εξαφάνιση της ομάδας των Morphoraptora συνέβη ακριβώς στο τέλος της Τριαδικής ή λίγο νωρίτερα, το βέβαιο είναι ότι η κοινότητα των θηρευτών στο Ghost Ranch ήταν πολύ πιο ποικιλόμορφη απ’ ό,τι πίστευαν οι επιστήμονες. Οι πρώιμες σαρκοφάγες γενεαλογίες των δεινοσαύρων αποτελούσαν ακόμη ενεργό μέρος των οικοσυστημάτων λίγο πριν από μία από τις πιο καθοριστικές στιγμές στην ιστορία της ζωής στη Γη — και ένα κρανίο που βρισκόταν ξεχασμένο σε ένα συρτάρι μουσείου επί δεκαετίες το απέδειξε.
