Η τέχνη στα όρια, η Ευρώπη στο μουσείο

Η Ευρώπη διαλύεται και τα απομεινάρια της ψάχνουν τη θέση τους στις προθήκες ενός μουσείου. Οσοι δεν έχουν δικαίωμα ψήφου γεμίζουν την Αθήνα με αφίσες όπου έχουν χωρέσει τα «θέλω» και τα θραύσματα των ονείρων τους. Οι περαστικοί στην Πλατεία Συντάγματος δεν είναι αθώοι περαστικοί, αλλά ηθοποιοί μιας παράστασης οι θεατές της οποίας κάθονται στην κεντρική σκάλα, σαν σε εδώλια αρχαίου θεάτρου. Η βία που υφίστανται οι Παλαιστίνιοι από τους Ισραηλινούς μετατρέπεται σε χορογραφία. Και οι νεκροί της Συρίας που τάφηκαν στους κήπους των σπιτιών τους επιστρέφουν, στη Λεωφόρο Συγγρού, και διηγούνται τις ιστορίες τους.  Κομμάτια ενός κόσμου που διαλύεται, που τείνει να χάσει τη φωνή του, που συνθλίβεται σε νεκρές ζώνες ανάμεσα σε συνοριακές γραμμές. Κομμάτια που την ίδια ώρα μετατρέπονται σε έργα τέχνης, απλώνονται στους δρόμους, στα ξεχασμένα κτίρια και στις πλατείες της πόλης συνθέτοντας το φετινό, τρίτο Fast Forward Festival της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση.

Τι θα συμβεί λοιπόν από την επόμενη Δευτέρα στο φεστιβάλ που «δεν φιλοδοξεί να ασκήσει πολιτική, αλλά να επιτρέψει την άτυπη συνάντηση καλλιτεχνών που δεν θα μπορούσαν υπό άλλες συνθήκες να συναντηθούν – καλλιτεχνών από τη Ραμάλα και τη Βηρυτό, την Ιερουσαλήμ και το Τελ Αβίβ, το Κέιπ Τάουν και τις Βρυξέλλες, τη Μελβούρνη και το Σέφιλντ», όπως επισημαίνει η καλλιτεχνική διευθύντρια Κάτια Αρφαρά; Το Σπίτι της Ευρωπαϊκής Ιστορίας στην Εξορία, ένα μουσείο γεμάτο σκονισμένους χάρτες και αντικείμενα σε αποσύνθεση, εγκαθίσταται στο κτίριο του παλιού υπουργείου Εργασίας, επί της Πειραιώς 40. Ενα μουσείο που έρχεται από το μέλλον καθώς προβλέπει τι θα μπορούσε να φιλοξενεί ένα τέτοιο ίδρυμα ύστερα από μια – πλέον όχι και τόσο υποθετική – κατάρρευση της Ενωμένης Ευρώπης. Εγχείρημα βασισμένο σε μια ιδέα του γερμανού καλλιτέχνη Τόμας Μπέλινκ που γεννήθηκε όταν άρχισε να θέτει σε πολιτικούς και εκπροσώπους της ακαδημαϊκής κοινότητας την ερώτηση «Τι θα συνέβαινε αν η Ευρώπη κατέρρεε», για να διαπιστώσει ότι η απάντηση ήταν σχεδόν πάντα η ίδια. «Δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση». Τι απαντούν οι έλληνες αρμόδιοι; (16-31/5).

Τα όνειρα των ανθρώπων που ζουν στην Αθήνα αλλά δεν έχουν φωνή – πρόσφυγες, νέοι, άστεγοι, όσοι δεν έχουν δικαίωμα ψήφου, από τη Νιγηρία ώς το Μπανγκλαντές κι από τη Ρωσία ώς την Ακτή του Ελεφαντοστού  – θα χωρέσουν σε μία φράση και θα μεταμορφωθούν σε συνθήματα για τις αφίσες που θα αναρτηθούν στο κέντρο, στην παρέμβαση του βρετανού ιδρυτή της πειραματικής ομάδας Forced Entertainment Tιμ Ετσελς, υπό τον τίτλο «Αnd for the rest» (16-29/5).

Σεβόμαστε τους ανθρώπους με αναπηρίες, τους ανέργους, τους περιθωριακούς; Τους βλέπουμε; Η απάντηση στην Πλατεία Συντάγματος όπου οι ηθοποιοί του Βack to Back Theatre (τους έχουμε ξαναδεί στη Στέγη με άτομα με ειδικές ανάγκες) θα χαθούν μέσα στους περαστικούς. Οι θεατές, πάλι, στα σκαλιά της πλατείας θα παρακολουθούν με ακουστικά τι συμβαίνει, αλλά χωρίς να το καταλάβουν ίσως γίνουν εκείνοι αντικείμενο θέασης στο πλαίσιο του «Small Μetal Objects» (20-22/5).

ΣΥΡΙΑ, ΔΥΤΙΚΗ ΟΧΘΗ. Θα ακούσουμε τους νεκρούς από τη Συρία να μιλούν. Θα σκύψουμε πάνω από τους τάφους που οι δικοί τους άνθρωποι έσκαψαν στους κήπους των σπιτιών τους για να μην τους ανακαλύψουν οι πολιτικοί τους αντίπαλοι. Θα μάθουμε την ιστορία τους και θα βρεθούμε αντιμέτωποι με τους ήχους που τους συνόδευσαν στις τελευταίες τους στιγμές στην ατμοσφαιρική εγκατάσταση της Τάνια Εκ Χούρι που εργάζεται στο Λονδίνο και τη Βηρυτό (25-29/5).

Η βία που ασκούν οι Ισραηλινοί στους Παλαιστινίους της Δυτικής Οχθης, όπως έχει καταγράφει σε 5.000 ώρες εγγραφής από τον οργανισμό B”Tselem (καταγραφεί τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κατεχόμενες περιοχές), συναντά τον χορό και γίνονται ένα στο σόλο του Αρκάντι Ζαΐντες που ζει από παιδί στο Ισραήλ (25-26/5).

Η αιρετική περφόρμανς – γροθιά στον ρατσισμό, που κατέβηκε τη βραδιά της πρεμιέρας της στο Λονδίνο και προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων στο Παρίσι, φέρνει για πρώτη φορά στην Αθήνα τον δραματουργό, σκηνοθέτη και επιμελητή φεστιβάλ Μπρετ Μπέιλι και το «Exhibit B», ανοίγοντας μάλιστα το κτίριο της Ακαδημίας 23 που παλαιότερα φιλοξενούσε την Ενωση Ανταποκριτών Ξένου Τύπου (24-29/5). Πριν πέσει η αυλαία, ένα διήμερο συμπόσιο σε συνεργασία με την Μπιενάλε της Αθήνας θα εξετάσει το θέμα «Η τέχνη στα σύνορα: Χωρικές και μετα-αποικιακές στρατηγικές στη Μέση Ανατολή» (27-28/5), ενώ η νέα δουλειά της Εντιτ Κάλντορ, η παράσταση «Ιστός εμπιστοσύνης», διευρευνά πόσα κλικ, tweets και like απαιτούνται για μια εξέγερση (29-30/5).