Στα ευπώλητα της Γαλλίας και στα ράφια της Τουρκίας

Ποιος τη χάρη του του Soloup: τον περασμένο Σεπτέμβριο, ύστερα από μια έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη και περάσματα από Λέσβο, Χανιά, Λάρισα και Πάτρα, το «Αϊβαλί» του όχι μόνο κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Steinkis στη Γαλλία, αλλά πρόλαβε και να βρεθεί πρώτο σε λίστες ευπώλητων με θέμα την ελληνική Ιστορία και τρίτο στα γαλλικά graphic novels της ιστοσελίδας meilleurs-tops-10.fr. Εδώ και λίγες μέρες βρίσκεται και στα ράφια των βιβλιοπωλείων της Τουρκίας από τον οίκο Istos, ενώ στην Ελλάδα ο Κέδρος το στέλνει ξανά στο τυπογραφείο, για την τρίτη πλέον έκδοση. Τα περίμενε άραγε όλα αυτά ο κομίστας και γελοιογράφος του «Ποντικιού» όταν έπιασε να σχεδιάζει εκείνα τα πρώτα πάνελ με το λιμάνι της Μυτιλήνης; «Το “Αϊβαλί” πρώτα απ’ όλα ήταν μια προσωπική αναζήτηση στα “γιατί” της Ιστορίας και στις ιστορίες των παππούδων μου» αποκρίνεται. «Καταλάβαινα πως είχα βυθιστεί σε κάτι σημαντικό, με τίποτα όμως δεν μπορούσα να φανταστώ ότι θα άγγιζε τόσο πολύ κόσμο από όλες τις ηλικίες και για τόσο διαφορετικούς λόγους».

Τελικά έτσι έγινε. Στη Γαλλία, αφενός, παρότι οι εκδότες αφαίρεσαν μέρος του παραρτήματος και την εισαγωγή του Bruce Clark, το «Αϊβαλί» διατήρησε τη δύναμή του: από σχετικές συζητήσεις, ο δημιουργός του συνειδητοποίησε πως το ευρωπαϊκό κοινό αγνοεί τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον ξεριζωμό δύο εκατομμυρίων ανθρώπων, διάβασε λοιπόν με χαρά τίτλους άρθρων όπως «Κάποτε οι πρόσφυγες ήταν Ελληνες και Τούρκοι», που συνδέουν το θέμα της ανταλλαγής πληθυσμών με τη σημερινή προσφυγική τραγωδία στο Αιγαίο – το έργο εξάλλου έχει ως επίκεντρο το μπουγάζι ανάμεσα στο Αϊβαλί και τη Λέσβο, εκεί όπου σήμερα εκτυλίσσεται ένα ανάλογο δράμα. Στην Τουρκία αφετέρου, το «Αϊβαλί» μετράει λίγες μέρες, η προσμονή ωστόσο είναι μεγάλη. Οχι ότι ο Soloup δεν έχει αγωνία για τη γνώμη των καθημερινών αναγνωστών εκεί. «Το “Αϊβαλί” είναι ένα βιβλίο που πληγώνει δύο φορές. Τη μία γι’ αυτά που μας κάνανε και την άλλη γι’ αυτά που κάναμε. Και αυτό ισχύει τόσο για τους Ελληνες όσο και για τους Τούρκους» επισημαίνει.

ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΒΕΝΕΖΗ. Πώς αλλιώς να συμβεί με ένα graphic novel που περιέχει αφηγήσεις του συγγραφέα Αχμέτ Γιορουλμάζ για τις περιπέτειες των Τουρκοκρητικών, αλλά και του Ηλία Βενέζη, της αδελφής του Αγάπης και του Φώτη Κόντογλου; «Δείχνει πόσο εύκολο είναι» επισήμαινε στην εισαγωγή του ο Clark, «να δεθούν οι άνθρωποι από τις αντίθετες πλευρές του ελληνοτουρκικού καθρέφτη, τουλάχιστον επιφανειακά, μας υπενθυμίζει όμως και ότι οι δαίμονες του παρελθόντος δεν μπορούν να εξορκιστούν με μια κουβέντα και ένα φλιτζάνι καφέ». Είναι ένα χωρίο για το οποίο ο Soloup ρωτήθηκε και από τουρκικό μέσο. «Και μόνο ότι δύο δημοσιογράφοι από τις δύο “αντίπαλες” χώρες ρωτούν το ίδιο πράγμα» παρατηρεί σήμερα, λίγο πριν ταξιδέψει για παρουσιάσεις σε Ιωάννινα, Κέρκυρα, Ρέθυμνο, Θεσσαλονίκη, Παρίσι, Κωνσταντινούπολη ή Αϊβαλί, «φανερώνει την ανάγκη των δύο λαών για συνεύρεση και συνεννόηση. Οι γεωστρατηγικές συμμαχίες, η διπλωματία κάθε χώρας έχει την ατζέντα της, τα θύματα όμως είναι οι απλοί άνθρωποι. Ακούγεται ουτοπικό να προσπαθείς να στεριώσεις ειρήνη στις κουβέντες τους. Ωστόσο αυτή δεν είναι εντέλει η μόνη ρεαλιστική αφετηρία;».