Φεύγει η Δεξιά;

^«Αυτές τις ημέρες του 1980 αντηχεί στους δρόμους της Αθήνας το σύνθημα: Να φύγει η Δεξιά» έγραφε στις ημέρες της ακαταμάχητης ανόδου του ΠΑΣΟΚ η Ελένη Βλάχου. Και συμπλήρωνε: «Η Δεξιά όμως δεν φεύγει – οριστικά – με τίποτε».

Από μια άποψη, η Βλάχου μοιάζει να δικαιώνεται και ύστερα από 35 έτη. Ενώ το ΠΑΣΟΚ εξατμίστηκε στο καμίνι της κρίσης και περιορίστηκε σε μονοψήφια ποσοστά, η ΝΔ διατηρήθηκε σε ένα αξιοπρεπές 28% και προβάλλει ως ο ένας, έστω και μαραμένος, πόλος του νέου, «μικρού» δικομματισμού. Η αυριανή εσωκομματική εκλογή διεξάγεται, βέβαια, υπό βαριά σκιά, μ’ ένα απειλητικό βαρομετρικό χαμηλό στον κομματικό ορίζοντα και τις απειλές της μετεκλογικής διάσπασης να πλανιούνται στον αέρα. Μα, παρ’ όλα αυτά, ακόμη και μέσα στην παρακμή του το σημερινό κομματικό σχήμα της Δεξιάς μοιάζει, προς το παρόν, να αντιστέκεται στον θάνατο.

Εκπροσωπώντας όμως τι; Και ποιους;

Οι αριθμοί πρώτα. Στις εκλογές του 2004, τα ψηφοδέλτια της ΝΔ έριξαν στην κάλπη 3.359.862 πολίτες. Πέντε χρόνια και λίγους μήνες αργότερα, στις εκλογές του 2009, η ΝΔ πήρε 2.295.719 ψήφους – έχασε δηλαδή έναν στους τρεις ψηφοφόρους της, απώλεια μεγάλη αλλά όχι ασυνήθιστη ή ανεξήγητη από τη φθορά της διακυβέρνησης. Κι έπειτα, τον Μάιο του 2012, ύστερα από μόλις δυόμισι χρόνια – και μάλιστα χρόνια αντιπολίτευσης – σοκ: Η ΝΔ πήρε μόλις 1.192.103 ψήφους! Εχασε δηλαδή άλλον έναν στους τρεις ψηφοφόρους της – συνολικά δύο στους τρεις σε σχέση με το 2004. Η απώλεια μόνον εν μέρει αναπληρώθηκε στις δεύτερες εκλογές του 2012, όπου, στο περιβάλλον της πόλωσης, κέρδισε περίπου 700.000 επιπλέον ψηφοφόρους. Και κάπου εκεί έμεινε και στις διπλές εκλογές του 2015.

Ενα ερώτημα, λοιπόν, είναι: Ποιοι είναι και πού βρίσκονται σήμερα οι χαμένοι ψηφοφόροι του 2004 και του 2009; Ενα δεύτερο ερώτημα είναι: Τι εξηγεί τη μεγάλη δημογραφική αλλαγή του γαλάζιου εκλογικού σώματος που κρύβουν αυτοί οι αριθμοί; Γιατί γέρασε και άλλαξε γεωγραφική κατανομή και κοινωνική σύνθεση; Και ένα τρίτο ερώτημα είναι: Το κόμμα του ενάμισι εκατομμυρίου ψηφοφόρων είναι το ίδιο με το κόμμα των τριάμισι εκατομμυρίων του 2004; Το DNA της ελληνικής Δεξιάς παραμένει ακόμη το ίδιο, όπως πριν;

Στο ενδιαφέρον εκείνο μικρό της κείμενο, το 1980, η Βλάχου ονόμαζε την ελληνική Δεξιά ένα «παράξενο φαινόμενο». «Αποτελείται», έγραφε, «από ένα σύνολο που συνδέεται μεταξύ του περισσότερο από ένστικτο παρά από ιδεολογία ή ακόμη πίστη σε πρόσωπα, σε ηγέτες, σε αρχηγούς». Και προσέθετε ότι «αντίθετα απ’ ό,τι συμβαίνει σε όλα τα λογικά κράτη του κόσμου, η δική μας Δεξιά δεν συγγενεύει με το κεφάλαιο. Οι πλούσιοι ήταν ανέκαθεν οι εχθροί της». Οι δικοί της ήταν κυρίως «μια στέρεη, συμπαγής, φανατική φτωχολογιά».

Η ανάλυση σηκώνει πολλές αντιρρήσεις ιστορικά. Μα, προπάντων, θέτει επιτακτικά το ερώτημα: Ακόμη κι αν δεχθούμε ότι έτσι ήταν τότε, σήμερα ποιος ακριβώς είναι ο κόσμος της ελληνικής Δεξιάς;

Η δυσκολία της σημερινής Νέας Δημοκρατίας να δώσει μια καθαρή απάντηση στο ερώτημα έχει πολλές πιθανές εξηγήσεις. Μα συνδέεται, κυρίως, με την αδυναμία της να αναμετρηθεί κριτικά με την πρόσφατη ιστορία της.

Πώς είναι δυνατόν η ελληνική Δεξιά, το «κόμμα των νοικοκυραίων» που έλεγε και ο Αβέρωφ, να συνέδεσε την κυβερνητική της θητεία από το 2004 ώς το 2009 με τον ταχύτερο και βιαιότερο δημοσιονομικό εκτροχιασμό στην πρόσφατη Ιστορία; Πώς γίνεται οι συντηρητικοί και φιλελεύθεροι να διπλασίασαν τις πρωτογενείς δημόσιες δαπάνες και να προσέθεσαν 120 δισ. χρέος μέσα σε πέντε μόνο χρόνια; Και πώς γίνεται η ελληνική Δεξιά να είναι το μόνο συντηρητικό κόμμα σε όλη την Ευρώπη που αρνήθηκε να μοιραστεί την ευθύνη της διαχείρισης της κρίσης και πολιτεύθηκε ως κόμμα αντιμνημονιακής διαμαρτυρίας, το 2010-2011, μέχρι να κάνει μια κακοχωνεμένη στροφή λίγο πριν από την άβυσσο;

Τα ερωτήματα αυτά δεν τίθενται καν στην εσωκομματική συζήτηση. Κι όσο τα ταμπού και τα τοτέμ του κόμματος απαγορεύουν μια ανοιχτή συζήτηση και μια καθαρή (και καθαρτήρια) απάντηση, το πρόσωπο του κόμματος θα παραμένει θαμπό και η πολιτική του πρόταση μη πειστική.