Η Αλεξάνδρα Τσίγκου αφηγείται
Στην Ηπειρο, πριν από εκατόν δύο χρόνια
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
4 λεπτά Το κείμενο του πεζογράφου Σωτήρη Δημητρίου για τη φωτογραφία του Φρεντ Μπουασονά, τραβηγμένη στην Ηπειρο στα 1913, επιβεβαιώνει μια μεγάλη αλήθεια: κάθε τόπος, μικρός ή μεγάλος, γνωστός ή άγνωστος, σπουδαίος ή λιγότερο σημαντικός, φέρει βαθιά κλεισμένο μέσα του, σαν μια αξερίζωτη προίκα, ένα σύνολο από μορφές και μνήμες, ήχους και χρώματα. Με τη γλώσσα να καιροφυλακτεί να τα μεταβάλει όλα σε μια ζωντανή πραγματικότητα, όσα χρόνια κι αν έχουν μεσολαβήσει από τη γέννησή τους
Το σκολειό το ήθελα πολύ. Αλλά ήμασταν μεγάλη φαμίλια και μας έστελλαν πότε για ξύλα, πότε να φυλάξωμε τα μελίσσια, το ‘να, τ’ άλλο. Με τα έρημα τα πρόβατα εμένα και τη Σοφιά. Μια μέρα στο σκολειό, μια μέρα στα πρόβατα.
Αφεγγα η δόλια μάνα μου μας έβανε λίγο ζάχαρι στο στόμα να ξυπνήσωμε. Φεύγαμε με τα μάτια κλειστά, ζόρκες, ξυπόλητες.
Τι ‘μασταν τώρε, κοπελόπλες στη Δευτέρα και στην Τρίτη τάξη. Φου να μας έκανες πέφταμαν.
Ηθελα πολύ και τα πρόβατα. Κουναριώμουν με ταύτα, τα βόσκαγα καλά.
Τα μεσάριζα στις άκρες απ’ τα στάρια, στους όχτους, που ένιωθα χορτάρι, τους έρινα κλαρί.
Γιόμιζα κι αράδα ποδιά και σακκούλι με βελάνια που τα ήθελαν πολύ.
Τα πρόβατα δεν περιχαίρονται.
Μόναχα με τα βελάνια στη φούχτα τα μαύλιζα κι έρχονταν σιμά.
Αμα τα ‘νιωθα τον χειμώνα, που το χιόνι ήφερνε τον αποκλεισμό, νηστικά, έκλαιγα απ’ το κακό μου.
Πρόβατα και μελίσσι εύκολα γένονται κι εύκολα ξεγένονται.
Σπύρο Μάνο με ήλεγαν τόσο καλά τα περέτευα.
Ηταν καλοκουναρημένα, είχαν καλή σειρά. Το μαλλί τους σαν λινάρι, μια πιθαμή και τέσσερα δάχτυλα.
Είχαν και μια άξια προβατίνα που ήταν νοητή σαν άνθρωπος.
Τη λέγαμαν ψηλή γιατί είχε μακρυά ποδάρια.
Καμαρωμένη προβατίνα, με την κουδούνα τέτοια.
Είχε και τρεις θυγατέρες ψηλές κι αυτές σαν τη μάνα τους.
Οτε λέγαμαν τραγούδια στο σκολειό άχαγε όλο το χωριό. Εβγαινε ο κόσμος και αφρηκάζονταν.
Ως τη Λιντίζντα πήγαινε ο αέρας το τραγούδι.
Ηλεγα κι εγώ τραγούδια στα πρόβατα κι αυτά τα μαύρα με τοίραζαν πράα και πονετικά.
Την είδα την Ξανθούλα
την είδα ψες αργά
που μπήκε στη βαρκούλα
να πάει στην ξενιτειά.
Ερχότανε τ’ αγέρι, ερχότανε τ’ αγέρι. Οχι. Τι λέει παρακάτω ο βρυκόλακας, τ’ αστόησα.
Κάτι έρημα Χριστούγεννα ήμασταν με τα πρόβατα όλες τις μέρες που το σκολειό ήταν κλειστό.
Μας είχε πει ο δάσκαλος να γράψωμε έκθεση για τις γιορτές.
Εκατσα σε μια κόντρα και έγραψα.
«Παρακαλώ τον Θεό και την Παναγία να βγει ένας λύκος να φάει τα έρημα τα πρόβατα που δεν με αφήνουν να πάω στο σκολειό.
Οι συμμαθητές μου χορεύουν και τραγουδούν κι εμείς τυραγνιούμαστε με το έρημο το βιο».
Δεν τους έδωκα ούτε ένα βελανίδι κείν’ τη μέρα.
Τι ένιωθε τώρε η ψηλή και με τοίραζε αράδα.
Τη Σοφιά δεν την έμελλε πολύ για τα πρόβατα.
«Θα φέρεις κανένα πίσω ή θα τα ψοφήσεις στο πλάι;» της έλεγα όταν ήταν η αράδα της.
«Ω μάνα ο Σπύρο Μάνος με περγελάει» έλεγε αυτή η αχάρτη. «Χα, χα, χα».
Τη μαυρο-Σόφια μας την έχει γλυτωμένη η ψηλή.
Τα πάει μια μαύρη μέρα στο πλάι κι αυτή καθότανε όλη μέρα συλλογισμένη σε μια γράβα.
Τα πρόβατα μαρμαρωμένα κι αυτά, δεν ακούμπησαν μύτη σιάδι.
Τι θ’ ακούμπαγαν, εκεί που τα ‘χε φούντες και μοσφακίδια ήταν. Δεν το τρώει το μοσφακίδι το πρόβατο.
Ερινε κι αράδα βροχή. Οι λάκκοι ωκεανός. Δεν της έκοψε κι αυτηνής να τα φέρει πίσω.
Ητανε η μέρα μικρή και νύχτωσε γρήγορα.
Αντα μούσγκωσε σκιάχτηκε κι έκανε πάνω για τον Παλιόμυλο να βγει στις Γκορτσοπούλες. Εκεί την απόκλεισε το μεγάλο ρέμα, δεν μπόρεσε να ριχτεί. Κείνο το νερό σ’ έρινε, τέτοιο θυμό είχε.
Τότε μπήκε μπροστά η ψηλή βελάζοντας αράδα.
Ρίνονταν σαν τα ελάφια κοντά της, αρνάκια και πρόβατα. Απόκοντα κι η Σοφιά.
Διάβηκε τα σταροχώραφα τον πάτο-πάτο, να μην πατήσουν τα στάρια.
Κατόπι σαν την αρμούνεψε άνθρωπος έφτακε εκεί που χώριζε ο λάκκος στα δυο και γένονταν βατός.
Διάβηκαν όλα, διάβηκε κι η Σοφιά.
Εκεί είχε πάει και το χωριό με φανάρια και δαδιά.
Αχαγε ο τόπος.
«Ω Σοφιά, ω Σοφιά».
Εγώ έτρεμα σαν τη βέργα. Αντα βγήκαν δεν πήγα στη Σοφιά μας, αλλά ίσια ρίχτηκα στην ψηλή και την αγκάλιασα σαν αδερφή.
Google news
