O Βυθισμένος Καθεδρικός*

Είχε – δεν είχε περπατήσει τριάντα βήματα από τη γυάλινη εξώπορτα του ωδείου όπου δίδασκε.  Απέφυγε δύο-τρία διαβολάκια φορτωμένα με όργανα, υπερφυσικά για το μπόι τους, στην πλάτη. Είχε στα χέρια του την τρυπημένη απόδειξη πως είχε πληρωθεί τα δίδακτρα του τριμήνου – φυσικά ελάχιστα χρήματα.  Θα είχε διανύσει τώρα σαράντα μέτρα. Ηταν ακριβώς το σημείο όπου η καθημερινή εσωτερική του καταβύθιση ολοκληρωνόταν, έπαιρνε αυτή την παραισθητική διάσταση που του είχε γίνει πια μια απόλυτη ανάγκη. Ηταν ένας μηχανισμός όπου ο έξω κόσμος ανετίθετο ολικά ως διαχείριση σε ένα αυτοματοποιημένο τμήμα του εγκεφάλου, ένα Περιφερικό Νευρικό Σύστημα Πλοήγησης. Ολο το υπόλοιπο είναι του αφηνόταν σε έναν κόσμο ασυναίσθητο, δαιδαλώδη, με άναρχο συνειρμικό κώδικα, χωρίς αυτοσυναίσθηση, αλλά ούτε και δυνατότητα απομνημόνευσης των όσων βιώνει. Εναν κόσμο ωστόσο ηδονικής παραισθησίας που κρατούσε αυτή την ηδονή ερμητικά κλεισμένη στον εαυτό του. Το μόνο που ίσως έφθανε στη βραχώδη ακτή της συνείδησης, σαν κάποιο ξύλο από ναυάγιο, ήταν η επίγευση μιας απόμακρης ευτυχίας που διακόπηκε από κάποιο βίαιο ξύπνημα. Με τα χρόνια (αυτό το παιχνίδι με τον έξω κόσμο το ξεκίνησε στα δώδεκα και τώρα είχε πατημένα τα τριάντα πέντε) μπόρεσε να εξελίξει πολύ αυτόν τον θαυμαστό navigator. Ηταν ικανός να τον οδηγήσει να πραγματοποιήσει τελείως ασυναίσθητα όλα τα ορθά πράγματα, ώστε να επιστρέφει σπίτι του – ή να πηγαίνει οπουδήποτε, χωρίς αποδεδειγμένα να τον έχει πατήσει ποτέ ούτε ένα αμάξι. Τώρα πια στην εξελιγμένη του εκδοχή, ο βιολογικός του navigator τον βοηθούσε να πραγματοποιεί ακόμη και μια σημαντική συζήτηση, κατά ενενήντα τοις εκατό χωρίς διόλου να ακούει, ωστόσο μπορώντας να απαντά πάντα σωστά: συμπεραίνοντας το περιεχόμενο της κάθε ερώτησης του ανύποπτου συζητητή μόνο από τον απόηχο των τελευταίων του λέξεων πριν από το προετοιμαζόμενο ερωτηματικό του. Σε έναν αόρατο πανικό, στοιχειοθετούσε στο άψε – σβήσε σαν παλιός τυπογράφος την απάντηση και άφηνε το στόμα να την «εκτυπώσει» ηχητικά, ερήμην κάθε επαφής πλέον με το περιεχόμενο.

Εφθασε τώρα στα πενήντα μέτρα απόστασης από το ωδείο όπου εργαζόταν (αν και κατ’ ουσίαν ήταν ήδη απείρως «μακρύτερα»), λίγο πριν από την πρώτη γωνία της Ιπποκράτους. Με την περιφερειακή του όραση παρακολούθησε το κινούμενο είδωλό του, παράλληλα με το βαδίζον βαρύ σώμα του να ανακλάται στη γυαλιστερή τζαμαρία του βιβλιοπωλείου. Από τη βιτρίνα αυτή περνούσε πάντα, σαν παιχνίδι, τελείως ξυστά. Αυτή τη φορά τυχαία, από τα φώτα ίσως κάποιου διερχόμενου αυτοκινήτου, φάνηκε καθαρά το πρόσωπό του, ανακλώμενο στον υαλοπίνακα, στους εξήντα πόντους από το πραγματικό του πρόσωπο. Η ξαφνική εικόνα του καθυστέρησε την καταβύθισή του λίγο σε ένα μεσαίο βάθος:  

Aπό παιδί αναρωτιόταν ποιο να είναι το αληθινό  ύφος του, δηλαδή όχι μόνον αυτό που έχει όταν λ.χ. δεν κοιτάζεται στον καθρέφτη ή όταν δεν φωτογραφίζεται «στημένος», αλλά και όταν δεν είναι ο ίδιος που κοιτάζει τον εαυτό του (δύσκολο αυτό). Οταν λόγου χάριν έβλεπε κάποιον άλλον να κοιτάζεται στον καθρέφτη (παιχνίδι που του άρεσε πολύ στα καταστήματα ρούχων) παρατηρούσε κρυφά από πίσω τον αγοραστή με μιαν αίσθηση σαρκασμού: ήξερε, καθώς το θύμα της παρατήρησής του ποζάριζε με το ύφος εκείνο που προσυπέγραφε ως ο εαυτός του, πόσα ακόμη διέφευγαν του φτωχού καθρεφτιζόμενου από τη σκληρή αλήθεια.  Ετσι, λοιπόν, αυτό το ξαφνικό και απρόσμενο καθρέφτισμα του χάριζε τώρα ένα κλάσμα αλήθειας. Η πόρτα της αυτοσυνείδησής του άνοιξε να δεχθεί αυτή τη σπάνια εικόνα του.

Και τότε, είδε κάτι που τον συγκλόνισε. «Διπλοτυπία» με τη φευγαλέα εικόνα του στη γυάλινη βιτρίνα του βιβλιοπωλείου, από πίσω, μια φωτογραφία, που φευγαλέα του φάνηκε δική του, εξώφυλλο βιβλίου. Ομως το μήκος της βιτρίνας «στέρεψε» καθώς βάδιζε δίνοντας τέλος στο μικρό αυτό οπτικό εφέ. Κοντοστάθηκε δυο – τρία μέτρα μετά. Μήπως τρελάθηκε τελικά; Είδε καλά; Βιβλίο ο ίδιος δεν εξέδωσε ποτέ και η φωτογραφία του αυτή του ήταν τελείως άγνωστη αλλά και αλλόκοτη. Από παλαιότερη εποχή μεν, από μεταγενέστερη ηλικία δε, δηλαδή ηλικία που ο ίδιος δεν είχε φθάσει ακόμη. Ενα πολύ περίεργο συναίσθημα τον κυρίευσε, σαν μια αποκάλυψη που επιθυμείς και απεύχεσαι ταυτοχρόνως.

Εμεινε πετρωμένος, δύο μέτρα πέρα από την άκρη της τζαμαρίας. Να γυρίσει πίσω να δει καλύτερα; Μήπως το εξώφυλλο αυτό με τη φωτογραφία δεν υπάρχει στ’ αλήθεια αλλά ήταν ένα παιχνίδι του παραδομένου στην ονειροβασία εγκεφάλου του;  Εκανε σιγά σιγά πίσω. Ναι ήταν εκεί, μια φωτογραφία ενός ανθρώπου από τον προηγούμενο αιώνα που ήταν σχεδόν ίδιος ο εαυτός του. Ηταν δηλαδή σχεδόν ίδιος με το πώς ο ίδιος έβλεπε τον εαυτό του. Ηταν τόσο ίδιος που ό,τι δεν ήταν ίδιο πάνω του κραύγαζε ότι ήταν άλλο. Ρούχα και σχήμα κρανίου, η μύτη ελάχιστα αλλιώτικη και… ίσως μόνον αυτά. Αλλά το πιο δυνατό συναίσθημα ήταν η ομοιότητα στη ματιά, στο δαιμόνιό της. Ο ένοικος αυτού του σώματος ήταν σκανδαλωδώς πανομοιότυπος. Ναι, η ψυχή του εικονιζόμενου και η ψυχή του επικαθρεπτιζόμενου διαβάτη έγιναν από μια διπλοτυπία μια ταυτολογία. Ποιος είναι αυτός ο κύριος που ήρθε να τον συναντήσει από τα περασμένα; Δεύτερη τεράστια έκπληξη:

Ηταν ούτε λίγο ούτε πολύ ο Claude Debussy. Ο τίτλος του βιβλίου το πρόδινε αμέσως. Και το σημαντικό δεν ήταν ότι επρόκειτο περί ενός επίσης συνθέτη όπως και ο καθηγητάκος του πλαϊνού ωδείου, διαβάτης της Ιπποκράτους του 20ού αιώνα, «ψιλοέγραφε επίσης», αλλά ότι ο Debussy ήταν ο αρχετυπικός συνθέτης για τον καθηγητάκο, για τον οποίο μίλαγε μάλιστα στους μαθητές του πριν από λίγο. Μπορούσε να αυτοσχεδιάσει στο ύφος του Debussy από παιδί και αγάπησε το έργο του για ένα διάστημα με πάθος. Μάλιστα όταν ο δάσκαλός του στο πιάνο, φανατικός Debussiste, ήταν πια άρρωστος βαριά από άγνωστη ανίατη ασθένεια και ως εκ τούτου έχοντας γίνει μισάνθρωπος, όταν αυτός, ασπρομάλλης πλέον τον συνάντησε τυχαία μέσα στο πλήθος μιας συναυλίας τού φώναξε δυνατά: «Ο μόνος λόγος που δεν σε μισώ εσένα τελείως είναι ότι μοιάζεις στον Debussy!». Αποσβολωμένος από αυτή τη δήλωση, παιδί σχεδόν ακόμη, προσέτρεξε σε ένα βιβλίο Ιστορίας της Μουσικής στο πορτρέτο του Debussy. Ηταν ένας πίνακας-πορτρέτο σε νεαρή ηλικία. Η ομοιότητα σχεδόν ανύπαρκτη. Δεν έψαξε περαιτέρω. Ομως, να, τώρα μια παλαιά φωτογραφία μπροστά του και ο Debussy φτυστός, ίδιος. Αγόρασε το βιβλίο με μεγάλο φόβο.  

Στο σπίτι του με τρεμάμενο χέρι (και σφυγμό τέταρτο = 240 bpm) ξεφύλλισε και τις μέσα φωτογραφίες. Ναι, ήταν πολύ κοντά όλες. Ως και μια βλοσυρή που είχε και αυτή ταίριαζε. «Διάβολε! Μοιάζω σε αυτόν απείρως πιο πολύ από ό,τι στην ίδια την οικογένειά μου» ανέκραξε σιωπηρά!

Κρατώντας το βιβλίο στην τσέπη κρυμμένο ζήτησε να συναντήσει τον πιο έμπιστο φίλο, να του μιλήσει για μετεμψυχώσεις, μετενσαρκώσεις και όλα τα συναφή. Βγάζει το βιβλίο από την τσέπη του σαν τίμιο ξύλο και του τη δείχνει. Ο φίλος όμως μένει παγερά αδιάφορος.

«Ποιος είναι αυτός;» τον ρώτησε με νόημα ο καθηγητάκος. Σιωπή. «Ποιος είναι;» το ίδιο τον ρωτά κι ο φίλος, σαν ηλίθιος. «Ποιος είναι αυτός, λες, ο τύπος;» ξαναρώτησε ο καθηγητής. «Ξέρω ‘γώ!» απαντά ο φίλος. «Δες ρε! Ποιον σου θυμίζει;».  «Τι ποιον; Ποιος είναι;». «Ωχ στραβός είσαι; Δεν σου θυμίζει εμένα;».  Σιωπή. Τον κοιτάζει για επαλήθευση σαν να μην τον έχει ξαναδεί. «Ε, λίγο. Εσύ είσαι; Aποκριάτικο ντύσιμο;».  «Πω πω. Στραβός είσαι, σου φαίνεται μασκαρεμένος;». Ο φίλος υποψιαζόμενος μιαν υπερευαισθησία προσπάθησε να φανεί ευγενικός: «Οσο σας βλέπω, ναι, μοιάζεις και περισσότερο. Ποιος είναι;». «Τι το ψάχνεις, με ξενέρωσες» ψέλλισε o καθηγητής. Με τον Claude συναντήθηκα «20.000 λεύγες υπό την θάλασσα» είπε. «La cathédrale engloutie* υπήρξε ένα βιβλιοπωλείο στην Ιπποκράτους. Εκεί τρελός παπάς θα μας λειτούργησε ετεροχρονισμένα. Μόνο εμείς οι δύο το ξέρουμε… ευτυχώς!». Εκρυψε το βιβλίο ξανά στην αριστερή μέσα τσέπη του μπουφάν του. Κοντά στην καρδιά.  

Η συνέχεια της συζήτησής τους μπήκε – εννοείται – «στον αυτόματο πλοηγό».