ή γιατί στους έλληνες αρέσει το φαλάφελ

Είναι μία απο τις πιο εθιστικές λιχουδιές του κόσμου. Και τα συστατικά της τα αγαπάμε ένα ένα χωριστά. Πάνω σε λεπτή αραβική πίτα ή μέσα σε  πίτα – τσέπη, ο φαλαφελοπώλης στρώνει επιδέξια με το μαχαίρι του λίγη καυτερή σάλτσα, γεμίζει με φρέσκα ψιλοκομμένα λαχανικά – λάχανο, αγγουράκι, ντομάτα, κρεμμύδι, μαϊντανό – προσθέτει ενίοτε τηγανητή μελιτζάνα και τηγανητές πατάτες, ακόμη και τουρσί, και από πάνω σπάει και απλώνει ένα αφράτο, ζεστό και τραγανό ρεβιθοκεφτέ. Περιχύνει με λίγη σάλτσα από ταχίνι, τυλίγει σφιχτά το σάντουιτς σε αλουμινόχαρτο και έφυγες. Θέλει και ρώτημα, λοιπόν, γιατί μας αρέσουν τα φαλάφελ; Είναι φαγητό του δρόμου, κι εμάς μας αρέσει να τρώμε στα γρήγορα κάτι νόστιμο και χορταστικό. Σαν το σουβλάκι. Αλλά νηστίσιμο και χορτοφαγικό και επιπλέον πολύ υγιεινό. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι αγκαλιάσαμε τα φαλαφελατζίδικα που άνοιξαν τα τελευταία χρόνια στο κέντρο της Αθήνας όπως εξάλλου συμβαίνει σε όλες τις πόλεις του κόσμου όπου έχουν εγκατασταθεί μετανάστες από τη Μέση Ανατολή, Αραβες, Εβραίοι, Αιγύπτιοι, Σύριοι και Λιβανέζοι. Οι Αθηναίοι δοκίμασαν για πρώτη φορά φαλάφελ τη δεκαετία του 1980 στο πολυτελές εστιατόριο του ξενοδοχείου Ledra Mariott και λίγο αργότερα στα λιβανέζικα με τις υπέροχες λιχουδιές της Μέσης Ανατολής. Όμως δεν μιλάμε γι’αυτά τα ακριβά εστιατόρια των βορείων και των  νοτίων προαστείωναλλά για τα αυθεντικά έθνικ μικρομάγαζα που έχουν γίνει πλέον κομμάτι της ζωής μας τα τελευταία χρόνια και πουλάνε πεντανόστιμη πίτα με φαλάφελ προς ένα ευρώ και όχι έξι που κοστίζει η παριζιάνικη στο L’As du Falafel του Μαρέ.

Στα στενά από το Μουσείο μέχρι το Μεταξουργείο, στην Αχαρνών, στη Μάρνη και στη Φαβιέρου, άραβες, κούρδοι, σύριοι και λιβανέζοι πωλητές φαλάφελ έχουν στήσει τις ψησταριές και τα τηγάνια τους και κάνουν θαύματα. Γιατί όλοι ξέρουν να τα κάνουν καλά. Ξεκίνησα την αναζήτησή μου από την οδό Αχαρνών.

Η μύτη μου με οδήγησε στο Περσέπολις (Αχαρνών 56), ένα μικροσκοπικό εστιατόριο με ένα μόλις τραπέζι στο βάθος και έναν πάγκο. Είναι περσικό take away, ψησταριά και φαλαφελατζίδικο. Ο ευγενικός Ρεστούν φτιάχνει ένα από τα πιο ωραία σάντουιτς με φαλάφελ που δοκίμασα αυτές τις μέρες. Ο κεφτές είναι διακριτικά πικάντικος, το λάχανο ψιλοκομμένο.

Λίγο παρακάτω στο Αζαντί (γωνία Ηπείρου και Αχαρνών), ένα καλοβαλμένο εστιατόριο με άσπρα και κόκκινα τραπεζομάντιλα, ομπρέλες και τραπεζάκια στο πεζοδρόμιο, μπορείς να δοκιμάσεις όλα τα καλά της Δυτικής και της Κεντρικής Ασίας. Ο μάγειρος, ένας λεπτός Κούρδος με περίτεχνα ψαλιδισμένο μούσι (σε λεπτές καμπύλες) μου λέει ότι μαγειρεύει αφγανικά, κουρδικά, αιγυπτιακά και ό,τι άλλο θέλεις. Είναι μάλιστα πολύ περήφανος για τα 10 διαφορετικά γιουβαρλάκια του. Φυσικά φτιάχνει και ρεβιθοκεφτέδες.

Φτάνω στην Πλατεία Βάθη. Εδώ χτυπάει η καρδιά της αραβικής νοστιμιάς. Το Φαλάφελ του Μοχάμεντ (Λιοσίων 5) είναι το πιο παλιό της γειτονιάς, «άνοιξε πριν από 10 χρόνια» μου λέει ο Γιάννης από τη Συρία καθώς σπάει τον κεφτέ και τον τυλίγει μέσα στη λεπτή αραβική πίτα. Παραδίπλα, στη γωνία ακριβώς, στο εστιατόριο Φαλάφελ Abu Milad (Λιοσίων 1) ρωτάω τον τύπου πλεϊμπόι ταμία με το ξανθό μαλλί και τον χρυσό σταυρό στο ηλιοκαμένο στέρνο αν είναι από τη Συρία. «Οχι, από Λίβανο» μου λέει και προσθέτει «αλλά όλοι, λιβανέζικο, αιγυπτιακό, συριακό, ένα σώμα» την ώρα που ο Ρέιμοντ Χαλίλ τυλίγει σε αλουμινόχαρτο την πίτα μου. Εδώ κοστίζει 1,50 ευρώ αλλά είναι μεγαλύτερη, έχει και τηγανητές πατάτες.  Στο Νούρα (Μεγάλου Αλεξάνδρου 85 και Σαλαμίνος) στο Γκάζι μπορείς να καπνίσεις και ναργιλέ. Ο Ηλίας Αντύπας, από πατέρα Ελληνα και μητέρα από τη Συρία, φτιάχνει τα νοστιμότερα φαλάφελ της περιοχής, από κουκιά εδώ και σε σχήμα καρδιάς, τραγανά απέξω και ζουμερά μέσα, ενώ η σάλτσα χούμους είναι σκορδάτη και λεμονάτη ταυτόχρονα. Προσέξτε μόνο μην τα ζητήσετε καυτερά. Σας προειδοποίησα.

Αφησα για το τέλος το Falafellas (Αιόλου 51). Δεν είναι τυχαίο ότι από τις 12 το μεσημέρι που ανοίγει, στον πεζόδρομο της Αιόλου υπάρχει μόνιμα μια ουρά. Εντάξει, αυτό το φαλαφελοστέκι έχει και πιασιάρικο όνομα και στυλ. Πού αλλού θα δεις ένα αγόρι με ψαθάκι και μπουκλάκια στους κροτάφους να τηγανίζει ρεβιθοκεφτέδες κάτω από την αφίσα του «Stranger than Paradise» του Τζιμ Τζάρμους; Ομως δεν αρκεί αυτό. Την μεγάλη επιτυχία του την οφείλει στα δύο είδη αραβικής πίτας που προσφέρει (2,50 και 3,50 ευρώ). Τσέπη και γίγας γεμίζουν με ταχίνι, και προαιρετικά καυτερή σάλτσα, ψιλοκομμένα φρέσκα λαχανικά αλλά και ζουμερή τηγανητή μελιτζάνα πριν πέσει από πάνω ο λαχταριστός φρεσκοτηγανισμένος κεφτές του χορτοφάγου. Μοναδικό μειονέκτημά του ότι κλείνει στις 6 μ.μ. ή στις 8.30 μ.μ. (Πέμπτη και Παρασκευή). Μετά τη δική του επιτυχία όμως, για τις ανάγκες των ξενύχτηδων στην περιοχή της Αγίας Ειρήνης άνοιξε πρόσφατα σε ένα νεοκλασικό κτίριο του Τσίλερ το Not Just Falafel (γωνία Ρόμβης 16 και Περικλέους). Είναι self service, με πάγκους και λίγα τραπεζάκια, που εκτός από φαλάφελ φτιάχνει επίσης «κίμπε» από πλιγούρι και κιμά, με σάλτσα γιαουρτιού και δυόσμου, αλλά και χούμους, φατούς (αραβική σαλάτα), ταμπουλέ και μουχαμάρα (ντιπ με πιπεριές και καρύδι).