Ο «κουτουρατζής» που ήξερε πώς να κάνει χίλιες νότες να κλαίνε

^«Τα ταξίμια στο βιολί είναι σαν να μιλάμε, και ο ένας να λέει στον άλλον το παράπονό του, το αίσθημά του, την ιστορία του, κάτι που του έτυχε και ο άλλος πάλι να του λέει, τι λες βρε παιδί μου, αυτά έπαθες; κ.λπ. Ετσι, εγώ κάνω με το βιολί το κλάμα του μέσα από την καρδιά του…». Με αυτά τα λόγια εξηγούσε ο κορυφαίος δεξιοτέχνης του βιολιού της δημοτικής μας μουσικής παράδοσης Γιώργος Κόρος τον τρόπο με τον οποίο έκανε με το δοξάρι του το βιολί να «κλαίει». Να συμπαρίσταται στον πόνο και τους καημούς, να ψέλνει κατανυκτικά βυζαντινούς ύμνους (μοναδικός ο δίσκος του με τα τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδας), να «λαλάει» όπως έλεγαν οι παλιοί στα πανηγύρια. Εκεί που ο Κόρος έφερε ήθος και γλύκα.

Προτού το αηδόνι του δημοτικού Γιώργος Παπασιδέρης τον ακούσει δίπλα στην άλλη μεγάλη, Σοφία Κολλητήρη – στο περίφημο κέντρο Ελληνικό Γλέντι που στέγαζε καημούς και ντέρτια των εσωτερικών μεταναστών και των μικρασιατών προσφύγων το ’50 – και τον επιβάλει στη δισκογραφική εταιρεία Columbia, σε μια εποχή που ως λαϊκό παραδοσιακό όργανο είχε «ανακαλυφθεί» μόνον το κλαρίνο.

Εκεί ο βιολιστής που έλεγε πως ζούσε και ανέπνεε με χίλιες νότες («στους νεώτερους», παρατηρούσε, «λείπουν οι 995 νότες, οι πέντε λοιπόν δεν λένε τίποτα»!) ξεδίπλωσε και ένα ακόμη ταλέντο του. Το συνθετικό ταλέντο που τον έζησε ώς τα 90 του, που τα έκλεισε, πλήρης, τον περασμένο Μάρτιο, παρά τα τρία σοβαρά χειρουργεία στα οποία είχε υποβληθεί προτού κλείσει τα μάτια, θρύλος πια της μουσικής μας παράδοσης και εσαεί μέγας δάσκαλος στον ήχο τού – μάλλον παραγκωνισμένου – παραδοσιακού βιολιού.

Πρώτο του τραγούδι το «Κλαίει ο Ολυμπος, θρηνεί» για τη Γιώτα Λύδια. Δεύτερο το φλιπ σάιντ: «Η αγάπη έχει θύματα». Επειτα ακολούθησαν, πέρα από τις χίλιες του νότες, άλλα 1.599 τραγούδια. Ανάμεσά τους το «Φύγε, φύγε» με τον Στράτο Διονυσίου – εκεί που η Λύδια πρωτοφώναξε μια φράση η οποία τον ακολουθούσε πάντα: «Γεια σου Κόρο με το βιολί σου!». Και η «Φαράχ», το «Κλαίει απόψε ο ουρανός», που είπε ο Στέλιος Καζαντζίδης. Και το σουξέ του «Μες στη ζωή έχω ζήσει τόσες πίκρες» με τον Μιχάλη Μενιδιάτη που του έλεγε – όπως αποκάλυψε στον «Ταχυδρόμο», σε συνέντευξη στον συνάδελφο Δημήτρη Μανιάτη – ότι «όταν το τραγουδάει στα κέντρα, το πιάτο φτάνει ώς το λαρύγγι». Μιλάμε για το σπασμένο πιάτο. Την εποχή του οποίου την έζησε ο Γιώργος Κόρος. Οπως και της χαρτούρας στα κέντρα – δηλαδή, των χαρτονομισμάτων που έριχναν στους δεινούς οργανοπαίκτες οι θαμώνες ή τους κολλούσαν στο μέτωπο. Οπως και στα πανηγύρια τα παραδοσιακά.

Κάποτε οι Ανδρωνιάνοι Ευβοίας θα είναι ίσως τόπος προσκυνήματος στον τόπο καταγωγής ενός μεγάλου μύστη του βιολιού, αυτοδίδακτου («κουτουρατζή», όπως έλεγε, που «πατάει όπως του ταιριάξει»), που μας έμαθε να ακούμε το παραδοσιακό βιολί με την κατάνυξη που ακούμε έναν βυζαντινό ύμνο.

Πέρα από τα 1.600 τραγούδια του (ανάμεσά τους και σε ταινίες, όπως η «Μαρία Πενταγιώτισσα» με την Αλίκη Βουγιουκλάκη) και τις πάμπολλες συγκινητικές ηχογραφήσεις μάς άφησε πίσω την κόρη του, τραγουδίστρια και συνθέτρια Κατερίνα Κόρου. Κι εκείνος πήρε μαζί του την εποχή της χαρτούρας, της παραγγελιάς στο βιολί. Και το μυστικό πώς κάνεις χίλιες νότες να «κλαίνε».