Παραπλανήσεις και απώλειες

Οι στιγμές δόξας – και κέρδους – είναι ελάχιστες τα τελευταία χρόνια. Μια τέτοια περίπτωση, εκτός από εκείνη με τον πίνακα του Ματίς, συνέβη το 1999 όταν εντοπίστηκε έργο του Πολ Σεζάν, το «Κανάτα και φρούτα» που είχε κλαπεί το 1978 μαζί με άλλους έξι πίνακες από το σπίτι του αμερικανού εκατομμυριούχου Μάικλ Μπάκγουιν στο Στόκμπριτζ της Μασαχουσέτης. Ο υποτιθέμενος δράστης πέθανε το 1979 και τα κλοπιμαία πέρασαν στα χέρια του δικηγόρου του. Οταν εκείνος προσπάθησε να τα πουλήσει, οι ασφαλιστικές εταιρείες υποπτεύτηκαν πως κάτι δεν πήγαινε καλά και απευθύνθηκαν στον Κατάλογο. Τα λαγωνικά του Καταλόγου σε συνεργασία με το FBI και την ελβετική Αστυνομία κατάφεραν να εντοπίσουν τον πολύτιμο Σεζάν, που πωλήθηκε αργότερα σε δημοπρασία γύρω στα 33 εκατ. ευρώ.

Στο μεταξύ δεν λείπουν τα περιστατικά που αποτελούν βούτυρο στο ψωμί των αντιπάλων του Καταλόγου, όπως η παραπλάνηση ενός πελάτη, ο οποίος θέλησε να ελέγξει την προέλευση ενός πίνακα προτού τον αγοράσει. Από τον Κατάλογο τον ενημέρωσαν ότι το έργο είναι καθαρό, ενώ στην πραγματικότητα ήταν κλεμμένο ώστε μετά την αγορά να μπορεί η εταιρεία να διεκδικήσει εύρετρα.

Αλλο μελανό σημείο αφορά την τακτική του Καταλόγου να προσφέρει αμοιβές σε μεσάζοντες και πληροφοριοδότες, κάτι που έμμεσα ευνοεί τις κλοπές – τακτική όμως την οποία υιοθετεί και η Αστυνομία -, ενώ δεν είναι λίγες οι φορές που υιοθετεί και συμπεριφορά κυνηγού κεφαλών χρεώνοντας εύρετρα που φτάνουν και το 20% της αξίας του έργου.

Μπροστά στο κέρδος μάλιστα ο Κατάλογος φαίνεται να ρισκάρει την απώλεια του ίδιου του έργου, όπως συνέβη με το Μουσείο Καλών Τεχνών της Ορλεάνης στη Γαλλία. Ο διευθυντής του υποστηρίζει ότι εκπρόσωπος του Καταλόγου τον προσέγγισε το 2003, λέγοντας ότι διαθέτει πληροφορίες για ελαιογραφία του Αλφρεντ Σίσλεϊ που είχε κλαπεί. Αδυνατώντας το μουσείο να πληρώσει τα υψηλά εύρετρα, επικοινώνησε με την Αστυνομία και τελικά το έργο δεν βρέθηκε  ποτέ.

Πάντως και οι πιο αυστηροί πολέμιοι του Καταλόγου δεν παύουν να υποστηρίζουν τη λειτουργία του. «Υπηρετούν ένα σκοπό. Είναι η μοναδική ιδιωτική βάση δεδομένων», λέει ο Ρόμπερτ Ουίτμαν, ιδιωτικός ερευνητής ειδικός σε θέματα τέχνης και πρώην προϊστάμενος της δίωξης εγκλημάτων περί την τέχνη του FBI. «Προβλήματα δημιουργούνται μόνο όταν ξεπερνούν τα όριά τους και προσπαθούν να λειτουργήσουν σαν να ήταν η Αστυνομία».