[Iστορίες] «Εσείς τι θα κάνατε…»

«…αν ξαφνικά βλέπατε να εκτυλίσσεται μπροστά σας μια δολοφονία;». 
Μια ανοιξιάτικη νύχτα του 1964, η Κίτι Τζενοβέζε έπεσε θύμα επίθεσης καθώς επέστρεφε από τη δουλειά στο σπίτι της, στο Κουίνς της Νέας Υόρκης. Το έγκλημα διήρκεσε μισή ώρα. Ο μανιακός τη μαχαίρωσε, απομακρύνθηκε, επέστρεψε, τη μαχαίρωσε ξανά, τη βίασε. Συνολικά 38 άνθρωποι, γείτονες οι περισσότεροι, φέρεται να έγιναν αυτόπτες μάρτυρες ή να άκουσαν τις κραυγές της. Κανένας δεν έκανε κάτι για να βοηθήσει. Κανένας δεν τηλεφώνησε εγκαίρως στην Αστυνομία. Η υπόθεση τράβηξε το ενδιαφέρον των κοινωνικών ψυχολόγων, κάπως έτσι γεννήθηκε ο όρος «σύνδρομο Τζενοβέζε» ή «σύνδρομο του θεατή».  

«Θα τρέχατε μακριά; Θα φωνάζατε βοήθεια; Θα τηλεφωνούσατε στην Αμεση Δράση; Θα παρακολουθούσατε; Θα παρεμβαίνατε; Θα καταγράφατε τα πάντα σε βίντεο;».

Σχεδόν 50 χρόνια έπειτα από εκείνο το έγκλημα στο Κουίνς, μέσα σε κάποιο ασανσέρ της Νέας Υόρκης, ένας άνδρας προσπάθησε να στραγγαλίσει με καλώδιο έναν άλλο άνδρα. Επεσαν και οι δύο στο πάτωμα, το θύμα πάλευε να απελευθερωθεί. Ξαφνικά, οι πόρτες του ασανσέρ άνοιξαν. Το έγκλημα απέκτησε θεατές. Ξανά και ξανά. Δεκάδες θεατές. 
Από τους συνολικά 110 ανυποψίαστους ανθρώπους που συμμετέσχον άθελά τους στο πείραμα, βλέποντας ξαφνικά μπροστά τους έναν στραγγαλισμό εν εξελίξει, μόνον 20 παρενέβησαν. Και δεν ήταν απαραίτητα οι δυνατότεροι, μια κοπέλα άρχισε να χτυπάει τον δράστη με την τσάντα της, ένας γεράκος τον άρπαξε και προσπάθησε να τον τραβήξει μακριά από το θύμα. Ολοι οι υπόλοιποι ούρλιαξαν / σάστισαν / πάγωσαν / απομακρύνθηκαν με ελαφρά πηδηματάκια / έτρεξαν να φύγουν, σε κάθε περίπτωση δεν έκαναν τίποτα. 
Σχεδόν πέντε εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη δει το βιντεάκι με τίτλο «Το πείραμα του φόνου στο ασανσέρ» στο YouTube. Τον στόχο τους, οι εμπνευστές του τον πέτυχαν. Η εταιρεία μάρκετινγκ Thinkmodo ήθελε να προμοτάρει τη νέα ταινία του δανού σκηνοθέτη Νιλς Αντερς Οπλεφ, το «Dead man walking», με τον Κόλιν Φάρελ και τη Ναόμι Ραπάς. Βρήκε έναν μάλλον κακόγουστο και εν δυνάμει επικίνδυνο τρόπο να το κάνει. Αλλά αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.