[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Έλεος για τους πολιτικούς

«In cash we trust», δηλαδή ας τιμούμε το χρήμα που εμπιστευόμαστε και αγαπούμε αντί να τιμούμε και να λατρεύουμε τον Θεό, όπως έλεγε χαρακτηριστικά το παλιό αμερικανικό ρητό («Ιn God we trust»)!

Έτσι ειρωνικά ερμηνεύουν κάποιοι την απαράδεκτη μεταμόρφωση του δημοκρατικού Μπάρακ Ομπάμα στην Αμερική που αποκήρυξε τη δημόσια χρηματοδότηση της εκστρατείας του, γιατί κατάλαβε ότι οι ιδιώτες θα του δώσουν πολλά περισσότερα χρήματα στον αγώνα για το προεδρικό χρίσμα.

Γιατί τα λέω αυτά; Γιατί η υπόθεση της Siemens δεν θα πρέπει να μας βυθίσει σε μια απέραντη και θεολογική ηθικολογία, αφού η πολιτική διαφθορά υπάρχει αναντίρρητα σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες (έστω και αν η Ελλάδα είναι πολύ περισσότερο διεφθαρμένη). Και βέβαια δεν θα πρέπει να ξεχνούμε αφελώς αυτό που έλεγε ο μεγάλος δάσκαλος της ψυχανάλυσης Ζακ Λακάν. Δηλαδή ότι η δυσαρμονία και οι συγκρούσεις των συμφερόντων είναι εγγενή στοιχεία μέσα στη δυτική δημοκρατία και άρα ότι δεν θα υπάρχει κάποια ιστορική στιγμή όπου όλα θα λειτουργούν τέλεια και ευτυχισμένα (Σταυρακάκη, «Ο Λακάν και το πολιτικό»).

Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι θα πρέπει να καταπίνουμε κάθε εικονικότητα που μας πωλούν οι επαγγελματίες και οι μαθουσάλες της πολιτικής, όπως φάνηκε και από τη βαρετή συζήτηση που έγινε στη Βουλή, όπου ο κάθε αρχηγός εμφανίσθηκε περίπου ως ο πρωτομάστορας μιας νέας ηθικής κάθαρσης, έργο που το είδαμε πολλές φορές σε αυτή τη χώρα και δεν το πιστεύουμε καθόλου.

Έτσι, με αυτό το πνεύμα θα κάνω επιλεκτικά δύο παρατηρήσεις που σκοπίμως αποσιωπούνται.

Το φαινόμενο Siemens και η ροή του μαύρου πολιτικού χρήματος τουλάχιστον προς το ΠΑΣΟΚ διευκολύνθηκε σημαντικά, γιατί επί Κ. Σημίτη το πρωθυπουργικo-κεντρικό σύστημα εξουσίας έφθασε στο απόγειό του.

Όταν λοιπόν ένας πρωθυπουργός κυβερνά ουσιαστικά με μια μικρή ομάδα «εμπίστων», χωρίς να υπάρχουν ισχυρά αντίβαρα θεσμικού ελέγχου, τότε είναι πιθανό να παράγεται διαφθορά, γιατί κανένας δεν εποπτεύει αυτή

Η ΔΙΑΦΘΟΡΑ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ

και από τη μακρόχρονη παρουσία των ίδιων και των ίδιων προσώπων στον ευρύτερο πολιτικό και κομματικό στίβο

την ανεξέλεγκτη- σοβιετικού τύπου- κομματική νομενκλατούρα.

Άσχετα λοιπόν από το όνομα, γιατί ο καθένας προστατεύεται από το τεκμήριο της αθωότητας, το σύνθημα «Κόμμα και κράτος- Θόδωρος Τσουκάτος» εκφράζει την πολιτική λογική ενός ολόκληρου μοντέλου εξουσίας που άρχισε επί Α. Παπανδρέου και συνεχίζεται σήμερα επικίνδυνα και επί Κ. Καραμανλή.

Επομένως, δεν αρκεί να υπάρχει απλώς στην κορυφή μια ηθική προσωπικότητα, όπως ήταν αναμφισβήτητα ο Κ. Σημίτης, αλλά πρέπει επειγόντως να σπάσει και να αποκεντρωθεί αυτό το πρότυπο εξουσίας, γιατί ένας πρωθυπουργός δεν μπορεί να κάνει ό,τι θέλει! Επίσης, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς και σοβαροί θα πρέπει να πούμε και κάτι άλλο, το οποίο προκαλεί αλλεργία στους περισσότερους βουλευτές.

Δηλαδή η διαφθορά παράγεται και από τη μακρόχρονη παρουσία των ίδιων και των ίδιων προσώπων στον ευρύτερο πολιτικό και κομματικό στίβο, με άλλα λόγια από την αποκρουστική επαγγελματικοποίηση της πολιτικής.

Έτσι θα ήταν ενδιαφέρον να κοστολογήσουμε πώς ήταν από οικονομική και υπαρξιακή άποψη κάποιοι όταν μπήκαν στην πολιτική και πώς θα είναι όταν θα βγουν (αν βγουν ποτέ αυτοβούλως).

Φοβάμαι ότι οι περισσότεροι από αυτούς- γιατί εξαιρέσεις υπάρχουν- θα είναι αποκαταστημένοι και δεν θα αναγνωρίζουν στον καθρέφτη τον εαυτό τους. Θα βλέπουν το φάντασμά τους!

Επομένως, πέραν του πόθεν έσχες και των άλλων μέτρων που λειτουργούν πάντοτε ως καταπραϋντικά ευχολόγια, θα μπορούσε να προβλεφθεί θεσμικά ένας ανώτατος αριθμός κοινοβουλευτικών θητειών, που θα ήταν δυνατό να κάνει ένα άτομο (3 θητείες λ.χ.), ώστε να διαχέεται η πολιτική σε όλους τους πολίτες και να μην αναπτύσσονται ασφυκτικοί εναγκαλισμοί με κάποια ύποπτα επιχειρηματικά συμφέροντα (που δίνουν δωράκια εκατομμυρίων ευρώ)!

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Η υπόθεση της Siemens δεν προσφέρεται για παραπλανητικές ηθικολογίες. Ή θα συζητήσουμε σοβαρά και θα σπάσουμε το απολυταρχικό πρωθυπουργικό σύστημα που ευνοεί τη διαφθορά (μαζί βέβαια και με άλλα μέτρα) ή θα κινούμαστε σε ένα εικονικό κλίμα δήθεν ηθικών καθάρσεων.

Πάντως, πλήρης εξάλειψη της διαφθοράς δεν θα υπάρχει ποτέ!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ.