[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Τι είναι το άσυλο; Η έννοια και οι διαστροφές της

Το πανεπιστημιακό άσυλο συγκλονίζει τα πολιτικά κόμματα και θα πρέπει να ορίσουμε κατ΄ αρχήν αυτό το μέγεθος, γιατί φοβάμαι ότι έχει υποστεί αλληλοδιάδοχους εννοιολογικούς βιασμούς.

Έτσι, σίγουρα το συγκεκριμένο άσυλο δεν μπορεί να σημαίνει ένα είδος ουτοπικού καταφυγίου «τύπου Canudos», σαν αυτό δηλαδή που είχε φαντασθεί ο λογοτέχνης Μάριο Βάργκας Γιόσα, όπου θα καταφεύγουν όλοι οι περιθωριακοί και οι εξαθλιωμένοι. (Άλλωστε τα «Canudos» εκπέμπουν το λυτρωτικό μήνυμα μιας χειραφετημένης κοινότητας και όχι το μήνυμα μιας εξωθεσμικής ανομίας).

Επίσης, το παραπάνω μέγεθος δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη μεσαιωνική ασυλία που παρείχε τη δυνατότητα στους φεουδάρχες να απαλλάσσουν τους φιλοξενουμένους τους από κάθε (ποινική) δίωξη, όπως έγινε με τον μεγάλο Δάντη όταν εκδιώχθηκε στη Ραβέννα.

Οι αναφορές αυτές μπορεί να φαίνονται περίεργες, αλλά τις καταγράφω γιατί μερικοί πιστεύουν ακατανόητα, ότι ο πανεπιστημιακός χώρος είναι ένα πεδίο που βρίσκεται ολοκληρωτικά έξω από το κράτος.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ευκρινώς ότι η παραπάνω έννοια γεννήθηκε μέσα σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό περιβάλλον. Είχε ως στόχο, δηλαδή, να εξασφαλίσει θεσμικά την ομαλή διαπάλη των ιδεών απέναντι στις βάναυσες πρακτικές της αμερικανοκίνητης χούντας.

Όμως αν είναι αυτός ο ορισμός της διαπραγματευόμενης έννοιας, τότε θα πρέπει να συζητήσουμε άφοβα και κάτι άλλο: γιατί, δηλαδή, δεν επεκτείνεται σήμερα και σε άλλους μορφωτικούς χώρους στους οποίους γίνεται αναντίρρητα πραγματική ανταλλαγή ιδεών (όπως στο Κέντρο Ευρωπαϊκού Δικαίου στη Θεσσαλονίκη);

Θέτω αυτό το ζήτημα γιατί αν δεχόμαστε την ιστορικότητα των εννοιών (όπως επιτάσσει η μαρξιστική κουλτούρα), τότε είναιαπαραίτητο να ανιχνεύσουμε νηφάλια πώς θα συλλάβουμε αυτήν την πολύπαθη έννοια ύστερα από 30 χρόνια ομαλής καπιταλιστικής δημοκρατίας.

Ωστόσο στις μέρες μας το προκείμενο πρόβλημα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο, αφού δεν εφαρμόζονται, απαράδεκτα, ούτε οι

Η ΥΠΕΡΒΑΣΗ

της σημερινής κατάστασης που εκκολάφθηκε από το άσυλο προϋποθέτει μια μεταβολή στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο και στη νοοτροπία του εκπαιδευτικού κόσμου

υφιστάμενες νομοθετικές προβλέψεις. Υπ΄ αυτήν την έννοια θα πρέπει να πούμε ξεκάθαρα ότι ο νομοθέτης του 1982 στάθμιζε δημοκρατικά ότι όταν κινδυνεύει η ζωή ενός ανθρώπου, όλα τα άλλα πράγματα δεν έχουν σημασία σε αυτόν τον κόσμο.

Όμως τουλάχιστον δύο φορές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο διαπράχθηκαν αυτόφωρα κακουργήματα και δεν έγινε απολύτως τίποτε.

Την πρώτη φορά πέρυσι όταν κτυπήθηκε με πρωτοφανή αγριότητα ένας νεαρός από αντίπαλη φοιτητική (;) ομάδα. Τη δεύτερη φορά, όταν σημειώθηκε εμπρησμός (που έθετε σε κίνδυνο και τη ζωή κάποιων υπαλλήλων). Μάλιστα η Αστυνομία, ενώ ειδοποιήθηκε, δεν προσήλθε!

Αυτή η τελευταία παρατήρηση καταρρίπτει πανηγυρικά και έναν άλλο ανεπεξέργαστο μύθο, αφού αποδεικνύει παράδοξα ότι οι δυνάμεις της καταστολής δεν θέλουν να μπαίνουν μέσα στα Ιδρύματα Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης.

Βεβαίως μέσα σε αυτό το παρανοϊκό πλαίσιο υπάρχει και ένα άλλο εκρηκτικό ερώτημα: δηλαδή, είναι συμβατό με τον πολιτικό μας πολιτισμό το να μη τιμωρούνται οι συχνές καταστροφές των αυτοκινήτων και οι άλλες ασύλληπτες φθορές της πανεπιστημιακής περιουσίας, επειδή είναι πλημμελήματα και δεν αίρεται ποτέ το άσυλο;

Ωστόσο κανείς δεν επιθυμεί- ως θεσμικό αντίδοτο σε αυτήν την εκτροχιασμένη κατάσταση- να είναι η Αστυνομία πανταχού παρούσα και να κάνει «κουμάντο» μέσω του νόμου (fait la loi).

Όμως από την άλλη πλευρά πρέπει να ζει κανείς μέσα σε μιαν άλλη, πλανητική πραγματικότητα για να μη κατανοεί στοιχειωδώς ότι η εκπαιδευτική κοινότητα δεν χειρίσθηκε μέχρι σήμερα αυτό το καυτό πρόβλημα με την δέουσα κοινωνικοπολιτική ευαισθησία.

Παρ΄ όλα αυτά εξακολουθώ να πιστεύω, σε ένα τελικό επίπεδο, ότι η απόφαση για την άρση του ασύλου πρέπει να λαμβάνεται – με σχετική πλειοψηφία- από τη Σύγκλητο (που είναι πιο αντιπροσωπευτικό όργανο σε σύγκριση με το Πρυτανικό Συμβούλιο).

Ταυτόχρονα χρειάζεται και μια επαναστατική αλλαγή στη συνείδηση όλων μας, ώστε να αποτρέπεται ο σφετερισμός του πανεπιστημιακού πεδίου από οποιοσδήποτε τυραννικές λογικές («Ρ. Σένετ», «Η τυραννία της οικειότητας»).

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Η υπέρβαση της σημερινής κατάστασης που εκκολάφθηκε από το άσυλο προϋποθέτει μια μεταβολή τόσο στο υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, όσο και στη νοοτροπία του εκπαιδευτικού κόσμου. Αλλιώς το Πανεπιστήμιο θα είναι μονίμως υποδουλωμένο στις πιο άδικες εξουσίες (Derrida)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ