[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Ο σημαντικότερος, αν όχι ο μοναδικός παράγοντας που συνέβαλε στην
εμπέδωση της δημοκρατίας στις χώρες της (πρώην) Αν. Ευρώπης, στη σταθεροποίηση
των Δ. Βαλκανίων και στις μεταρρυθμίσεις στην Τουρκία υπήρξε η ένταξη ή η
προσδοκία ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (E.E.). Παρά τα οποιαδήποτε επιμέρους
προβλήματα, η διεύρυνση της Ένωσης υπήρξε μια εξόχως επιτυχής διαδικασία
εκδημοκρατισμού, σταθεροποίησης και βελτίωσης της ευημερίας για το σύνολο της
Ευρώπης. H Ελλάδα ανέδειξε τη διαδικασία της διεύρυνσης σε στρατηγικό στόχο
της εξωτερικής της πολιτικής, ως μέσο για τη σταθεροποίηση των Βαλκανίων και
εξευρωπαϊσμού της Τουρκίας. Στον στόχο αυτό επένδυσε σημαντικές διπλωματικές
προσπάθειες και πόρους. Κι όμως, η προοπτική της παραπέρα διεύρυνσης της
Ένωσης φαίνεται ότι βρίσκεται σε κίνδυνο εγκατάλειψης. Εκτός από τη Βουλγαρία
και τη Ρουμανία που πρόκειται να ενταχθούν στην Ένωση το 2007 (ή 2008 το
αργότερο, κάτι που θα αποφασισθεί τον Ιούνιο) οι προοπτικές για τις χώρες των
Δ. Βαλκανίων, την Τουρκία αλλά και άλλες χώρες που προσβλέπουν σε ένταξη
(Ουκρανία κ.λπ.) φαίνεται να απομακρύνονται ή και να εγκαταλείπονται. Οι
πολιτικές ηγεσίες αλλά και η «κοινωνία» της Ευρώπης επιδεικνύουν συμπτώματα
έντονης «κόπωσης από τις συνεχείς διευρύνσεις». Έτσι πάρα πολλοί προτείνουν τη
διακοπή της διαδικασίας, τον καθορισμό των συνόρων της Ένωσης, την επεξεργασία
«προνομιακών σχέσεων» για ορισμένες χώρες. H αδυναμία επικύρωσης του
Ευρωπαϊκού Συντάγματος αποτελεί έναν αλλά όχι τον μοναδικό λόγο για την
«κόπωση» αυτή. Ωστόσο το ενδεχόμενο ακύρωσης της διευρυνσιακής διαδικασίας θα
αποτελούσε μια ιδιαίτερα αρνητική εξέλιξη ειδικά για την Ελλάδα, χώρα – μέλος
που έχει τους ισχυρότερους λόγους να διασφαλίσει τη συνέχιση της διευρυνσιακής
διαδικασίας. H ενδεχόμενη διακοπή της θα δημιουργούσε τεράστιο κενό στην
ελληνική εξωτερική πολιτική. Έχει, επομένως, σημασία να ξεπερασθούν οι
συνθήκες που υπονομεύουν τις προοπτικές της παραπέρα διεύρυνσης της Ένωσης.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι θα πρέπει να ξεπερασθεί η κρίση στην οποία έχει
περιπέσει η Ένωση – πολιτική, συνταγματική και οικονομική. Και προς την
κατεύθυνση αυτή πρέπει να μπορεί να εργασθεί η Ελλάδα…

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ