Περιμένοντας τα μελτέμια

Εξαφανίζονται τα μελτέμια. Οι πιο χαρακτηριστικοί άνεμοι του Αιγαίου
Πελάγους έκαναν αισθητή την απουσία τους τα τελευταία δύο χρόνια. Τώρα οι
μετεωρολόγοι περιμένουν να δουν αν και φέτος θα έρθουν ή όχι. Αν για τρίτη
συνεχόμενη χρονιά δεν κάνουν την εμφάνισή τους, τότε οι επιστήμονες θα
αρχίσουν να προβληματίζονται για την αλλαγή του κλίματος στην Ελλάδα.

Τα μελτέμια είναι άνεμοι που πνέουν με βόρειες διευθύνσεις πάνω από το
Ανατολικό Αιγαίο το καλοκαίρι – και ειδικά τον Αύγουστο. Το Κεντρικό Αιγαίο
αλλά και η περιοχή ανατολικά της Κρήτης είναι αυτές στις οποίες… φυσάει
περισσότερο. H ένταση των ανέμων ξεπερνάει εκεί ακόμα και τα 9 Μπωφόρ.

Πώς δημιουργούνται. Όπως εξηγεί ο ερευνητής του Εθνικού Αστεροσκοπείου,
μετεωρολόγος κ. Κώστας Λαγουβάρδος, «τα μελτέμια δημιουργούνται εξαιτίας δύο
φαινομένων. Των χαμηλών ατμοσφαιρικών πιέσεων στην περιοχή της Τουρκίας και
του Ιράκ και των υψηλών πιέσεων στα Βαλκάνια. Τα μελτέμια, που δημιουργούν
τεράστια προβλήματα στην ακτοπλοΐα, επηρεάζονται και από το πέρασμα ψυχρών
μετώπων από την περιοχή των Βαλκανίων και τη συνοδευόμενη ροή ψυχρού αέρα πίσω
από αυτά».

Τα μελτέμια κάνουν την εμφάνισή τους στο τέλος Ιουλίου και είναι πολύ πιο
έντονα τον Αύγουστο και το πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου. Αυτούς τους
δύο μήνες, εκτός από πιο συχνά, είναι και πιο δυνατά, αφού η έντασή τους
ξεπερνάει τα 9 Μπωφόρ. Την ίδια εποχή, ο κυματισμός είναι έντονος, πολλές
φορές μάλιστα απαγορεύεται ο απόπλους των πλοίων. H ηπειρωτική Ελλάδα,
εντούτοις, δεν επηρεάζεται παρά ελάχιστα από τα μελτέμια. H περιοχή της Αθήνας
επηρεάζεται λίγο και βελτιώνεται αισθητά η ποιότητα της ατμόσφαιράς της. Όσο
για τα νησιά του Ιονίου Πελάγους, δεν επηρεάζονται καθόλου.

Οι περισυνές βροχές. Και ενώ τα μελτέμια εμφανίζονταν – σχεδόν με
μαθηματική ακρίβεια – την ίδια εποχή κάθε χρόνο, από το καλοκαίρι του 2001
κάτι άλλαξε. Οι άνεμοι δεν έπνεαν και… τόσο ισχυροί τους δύο τελευταίους
Αυγούστους. Πέρυσι είχαμε την εμφάνιση δύο φαινομένων. Καθόλου μελτέμια και
πολλές βροχές.

«Τον περυσινό Ιούλιο και Αύγουστο, λόγω της απουσίας υψηλών πιέσεων στην
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, δεν ευνοήθηκε η δημιουργία μελτεμιών» λέει ο κ.
Λαγουβάρδος. «Αντίθετα, σε γενικές γραμμές ευνοήθηκε η ανάπτυξη συστημάτων
χαμηλών πιέσεων, που έδωσαν αρκετές για την εποχή βροχοπτώσεις τόσο στα
Βαλκάνια όσο και στην Ιταλία και την Ελλάδα. Λόγω της συχνής για την εποχή
διέλευσης συστημάτων χαμηλών πιέσεων από τη χώρα μας, επικράτησαν συχνά άνεμοι
δυτικών και νότιων διευθύνσεων και ασφαλώς συνθήκες αυξημένης υγρασίας».

Οι δύο απόψεις. H συζήτηση για ακραία φαινόμενα άναψε για τα καλά. Μια
πλευρά επιστημόνων υποστηρίζει ότι η εξαφάνιση των μελτεμιών είναι άλλος ένας
κρίκος σε μια αλυσίδα αλλαγών εδώ και είκοσι χρόνια. «Ο καύσωνας τον Ιούλιο
του ’87, η ξηρασία στην περιοχή της Μεσογείου από το 1988 ώς το ’92, οι
έντονες βροχοπτώσεις το 1994 και το 1997, το ρεκόρ νεφοκάλυψης στην Κεντρική
και τη Βόρεια Ελλάδα το 1995 και το ’96, η αυξημένη ομίχλη στις ίδιες περιοχές
και τέλος η εξαφάνιση των μελτεμιών, είναι γεγονότα της τελευταίας
εικοσαετίας. Κάτι μας δείχνουν» λέει ο καθηγητής Φυσικής της Ατμόσφαιρας του
Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Χρήστος Ζερεφός.

«Αυτές οι αποκλίσεις αποτελούν συστατικό στοιχείο του κλίματός μας»
υποστηρίζει από τη δική του πλευρά ο κ. Λαγουβάρδος. «Άλλωστε, δύο καλοκαίρια
είναι πολύ μικρή περίοδος για να συμπεράνουμε ότι άλλαξε το κλίμα»
συμπληρώνει.

Φέτος τα πράγματα φαίνεται να είναι διαφορετικά. «Ειδικά στο Νοτιοανατολικό
Αιγαίο υπήρχε ένα συνεχές ρεύμα της τάξεως των 7 Μπωφόρ» εξηγεί ο κ.
Λαγουβάρδος. «Πολύ ισχυρό μελτέμι ωστόσο ακόμα δεν έχει εμφανιστεί.
Περιμένουμε», συμπληρώνει. «Αν “τριτώσει” το κακό, τότε τα δεδομένα
αλλάζουν»…