Καλλιεργούν φυτά σε σωλήνα

Τα πρώτα φυτά του σωλήνα καλλιεργούνται ήδη! Είναι φυτά εξυγιασμένα από
ασθένειες και ανθεκτικά σε παθογόνους ιούς, που δημιουργήθηκαν στα εργαστήρια
του ΤΕΙ Κρήτης σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Προστασίας Φυτών του Εθνικού
Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, στο Ηράκλειο. Αμπέλια, πατάτες και μπανανιές
διατίθενται πλέον στους αγρότες, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη παραγωγή, υγιή φυτά
και χωρίς μάλιστα να χρειάζονται φυτοφάρμακα.

ΗΡΑΚΛΕΙΟ

Φυτά μπανάνας αναπτύσσονται στον δοκιμαστικό σωλήνα του ΤΕΙ Ηρακλείου. Τους επόμενους μήνες θα διατεθούν στους παραγωγούς

Οι επιστήμονες – ερευνητές μπορούν σήμερα να δώσουν σπόρους και υβρίδια
αμπελιού, πατάτας και μπανάνας, ενώ έχουν προχωρήσει και στη δημιουργία
τράπεζας γενετικού υλικού, που θα αποτελέσει τη βάση για την εξέλιξη της
συγκεκριμένης έρευνας.

Τα πρώτα φυτά του σωλήνα αμπελιού και μπανάνας καλλιεργούνται ήδη. Η αρχή
έγινε πριν από 7 περίπου χρόνια στην Πάρο, όπου ο βιολόγος Απόστολος Αυγελής,
ερευνητής στο ΕΘΙΑΓΕ, μετέφερε τα πρώτα γενετικά υλικά – πρέμνα αμπέλου – από
την Πάρο στην Κρήτη. «Τα φυτά του σωλήνα δημιουργήθηκαν χωρίς μετάλλαξη στο
γενετικό τους υλικό, αλλά με φυσικό πολλαπλασιασμό των κυττάρων», επισημαίνει
η ερευνήτρια – καθηγήτρια στο ΤΕΙ Ηρακλείου, κ. Γαριφαλιά Γραμματικάκη –
Αυγελή, παρουσιάζοντας στα «ΝΕΑ» τα αποτελέσματα της ερευνητικής προσπάθειας,
στην οποία συνεργάζονται επίσης το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο των Αθηνών, το
Διεθνές Κέντρο Έρευνας που έχει έδρα τη Ρώμη και άλλα ερευνητικά κέντρα της
Ιταλίας.

Υγιή αμπέλια που μπορούν να δώσουν καλύτερη ποιοτικά και ποσοτικά παραγωγή καλλιεργούν ήδη οι αμπελοκαλλιεργητές της Πάρου

Ένας από τους κύριους στόχους της έρευνας είναι να μειώσει τις εισαγωγές
σπόρων από το εξωτερικό, καθώς η Κρήτη και γενικότερα η Ελλάδα «πάσχει» στην
παραγωγή ντόπιου πολλαπλασιαστικού υλικού. Η έλλειψη ντόπιων φυτωρίων οδηγεί
τους Έλληνες αγρότες στην εισαγωγή πολλαπλασιαστικού υλικού, αμφίβολης πολλές
φορές ποιότητας ή «άρρωστο» κι έχει προκαλέσει πολλά προβλήματα, με πολύ
πρόσφατα αυτά στην παραγωγή πατάτας του Οροπεδίου Λασιθίου, που είχαν ως
αποτέλεσμα να μπει η κρητική παραγωγή πατάτας σε καραντίνα.

Η κ. Αυγελή κρατώντας στα χέρια της τον δοκιμαστικό σωλήνα όπου «γεννιέται» ένα ακόμη υγιές φυτό, σημειώνει πως η προσπάθεια μπορεί να έχει συνέχεια

«Ο κρητικός αμπελώνας έχει χαθεί, κι αυτό με πονάει τόσο ως επιστήμονα όσο και
ως παλαιό παραγωγό», λέει η κ. Αυγελή. «Παρ’ όλα αυτά», τονίζει η ερευνήτρια,
«οι Παριανοί αγρότες συνειδητοποίησαν την ανάγκη παραγωγής εξυγιασμένων
φυτωρίων και μέσω της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών προχωρούν στη δημιουργία
αμπελώνα βασικού πολλαπλασιαστικού υλικού με φυτά του σωλήνα». Και η κ. Αυγελή προσθέτει:

«Είναι πρωτοπόροι, όπως και η ομάδα μπανανοπαραγωγών της Άρβης, που σε λίγους
μήνες θα λάβει τα πρώτα φυτά μπανάνας παραγμένα με την ίδια μέθοδο».

«Θαλαμοθεραπεία» σε μπανάνες

Οι Κρητικοί παραγωγοί μπανάνας είναι έτοιμοι να πάρουν τους επόμενους μήνες τα
πρώτα υγιή φυτά του σωλήνα και η διαδικασία παραγωγής τους έχει σχεδόν
τελειοποιηθεί. Στο Εργαστήρι Γεωργίας του ΤΕΙ, όταν φθάσουν τα πρώτα γενετικά
υλικά από συμβατικά φυτά περνούν από… θαλαμοθεραπεία. Εκεί, σε θερμοκρασία
37Ψ Κελσίου απολυμαίνονται για να μπορέσουν στη συνέχεια οι επιστήμονες να
πάρουν τα κατάλληλα κύτταρα.

Στη συνέχεια, με τη χρήση ειδικών θρεπτικών συστατικών φτάνουν σταδιακά στα
νέα υγιή φυτά, που έχουν όμως «γεννηθεί» στον δοκιμαστικό σωλήνα του
εργαστηρίου.

Προς το παρόν, η κυτταρική αναπαραγωγή φυτών απαιτεί πάνω από ένα χρόνο
προετοιμασίας στο εργαστήριο για να δώσει στη συνέχεια φυτώρια που θα
μεταφυτευθούν στο φυσικό περιβάλλον.

Οι Κρητικοί παραγωγοί μπανάνας είναι οι πρώτοι αγρότες που θα έχουν τον
ερχόμενο Αύγουστο 2.500 με 3.000 υγιή φυτά από κυτταρική αναπαραγωγή, από το
Εργαστήρι Γεωργίας και Πολλαπλασιαστικού Υλικού του ΤΕΙ Κρήτης. Ήδη η Ομάδα
Μπανανοπαραγωγών Κρήτης έχει υπογράψει με το Εργαστήρι της Σχολής Γεωπονίας
του ΤΕΙ συμφωνία για την αγορά των φυτών του σωλήνα, τα οποία θα ενταχθούν σε
προγράμματα βιοκαλλιέργειας.

Όπως επισημαίνει η κ. Αυγελή, σήμερα οι μπανανοπαραγωγοί αντιμετωπίζουν σοβαρά
προβλήματα με φυτά που πάσχουν από ιούς ή είναι εκφυλισμένα, κι αυτό
περιορίζει αισθητά την παραγωγή τους.

«Η δική μας έρευνα δίνει υγιή φυτά, απαλλαγμένα από κάθε ασθένεια και
αγρονομικά ελεγμένα».

Εντυπωσιακά αποτελέσματα σε αμπέλια

Η εξέλιξη της έρευνας και της επέκτασής της και σε άλλα φυτά φαίνεται πως
«σκοντάφτει» στην έλλειψη χρηματοδότησης.

Έτσι, οι αγρότες που θα ενδιαφερθούν να χρησιμοποιήσουν τα νέα «υγιή» φυτά
καλούνται μέχρι στιγμής να πληρώνουν και το κόστος παραγωγής των φυτωρίων.

Έως τώρα, πάντως, οι αμπελοκαλλιεργητές της Πάρου μέσω της ένωσής τους
έχουν προμηθευτεί χιλιάδες φυτά του σωλήνα από την Κρήτη και έχουν προχωρήσει
στην ανάπτυξη μητρικών φυτειών για να λάβουν υγιή φυτώρια.

Παρά τις δυσκολίες που παρουσιάστηκαν στην πορεία τής έρευνας για την
κυτταρική αναπαραγωγή φυτών αμπέλου, τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Όπως
λέει η κ. Αυγελή, χρειάστηκαν δύο χρόνια για να εγκλιματίσουν τα φυτά και να
περιορίσουν τις απώλειες, αυξάνοντας τα ποσοστά επιτυχίας.

Εν όψει μάλιστα της αναδιάρθρωσης των οιναμπέλων, η συμβολή του Εργαστηρίου
Γεωργίας και Πολλαπλασιαστικού Υλικού κρίνεται εξαιρετικά σημαντική.

Ωστόσο, η κ. Αυγελή σπεύδει να επισημάνει ότι οι παραγωγοί πρέπει να πάρουν
την υπόθεση στα χέρια τους.

«Οι παραγωγοί είναι απαραίτητο να καταλάβουν ότι πρέπει να βάλουν το χέρι
στην τσέπη μαζί με τους φορείς που τους εκπροσωπούν για να εξασφαλίσουν την
αύξηση και την ποιότητα της παραγωγής τους».