Υπογραφή: Ανήλικος Κρατούμενος…

«Προσπαθώντας… για το αύριο», φύλλο 1ο. Μία μαθητική εφημερίδα. Οι
μαθητές-δημοσιογράφοι κατάφεραν να πάρουν συνέντευξη ακόμη και από τον Πρόεδρο
της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνο Στεφανόπουλο. Επιτυχία; Δημοσιογραφική, σίγουρα.
Όμως τα μικρά γράμματα κάτω από τον τίτλο του εντύπου, είναι ακόμη πιο μεγάλη
επιτυχία. «Εφημερίδα του παραρτήματος του Γυμνασίου Αυλώνας».

Ελπίδες, σκέψεις, εμπειρίες και βιώματα γραμμένα από τους ίδιους ανήλικους κρατούμενους. Βοηθός και εμψυχωτής στην προσπάθεια ο καθηγητής κ. Πέτρος Δαμιανός

Η επιτυχία της ζωής, της προσπάθειας για το αύριο, το ελεύθερο αύριο για τους
μαθητές που φοιτούν στο Γυμνάσιο, που για δεύτερη χρονιά φέτος λειτουργεί μέσα
στις φυλακές ανηλίκων. Οι έφηβοι κρατούμενοι και οι καθηγητές τους έστειλαν το
πρώτο φύλλο της εφημερίδας τους στα «ΝΕΑ», βάζοντας υποψηφιότητα για τα
βραβεία στον διαγωνισμό μαθητικών εντύπων.

«… Το χρονικό διάστημα που θα βρίσκεσαι με άδεια θα είναι ελάχιστο. Αυτό
έχει ως συνέπεια να σου δημιουργείται ένα συναίσθημα καταπιεστικό. Νιώθεις ότι
ο χρόνος ή καλύτερα οι ώρες περνούν πολύ γρήγορα, σε πιέζουν ασφυκτικά και το
πέρασμά τους, κοιτώντας το ρολόι, δεν αντέχεται…», Α.Κ. ετών 18. Το Α.Κ.
σημαίνει ανήλικος κρατούμενος, γιατί σε αυτήν την εφημερίδα μόνο οι επώνυμοι
προσκεκλημένοι της υπογράφουν τα άρθρα τους. Το Α.Κ. βρίσκεται κάτω από κάθε
κείμενο, κάθε ποίημα, όμως η ηλικία αλλάζει. Αλλού ετών 16, αλλού 18 ή 20,
σημασία δεν έχει η υπογραφή αλλά το κείμενο.

Λεπτή κόκκινη γραμμή. Το κείμενο μεταφέρει εμπειρίες, συναισθήματα,
βιώματα και απευθύνεται στους «έξω». Στην κοινωνία, την ελεύθερη κοινωνία, για
να της πει πώς περνούν οι ώρες για έναν 16χρονο στη φυλακή, τι θα πει άδεια,
τι σημαίνει δικαστήριο, να περιγράψει τις ημέρες λίγο πριν από την
αποφυλάκιση, να εξηγήσει πως έννοιες, όπως η φιλία, αλλάζουν περιεχόμενο μέσα
στα κελιά και στο προαύλιο της φυλακής. «Η φιλία στη φυλακή είναι σαν μία
λεπτή κόκκινη γραμμή… Φίλο δεν μπορείς να πεις κάποιον αλλά συμπατριώτη….
Κάθε φυλακή έχει τη δική της γλώσσα και όποιος ξέρει τη γλώσσα της φυλακής
μπορεί να είναι ασφαλής…».

Ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 2000. Πενήντα μαθητές του Γυμνασίου, που όμως για
να φτάσουν στα θρανία τους δεν περνούν από δρόμους, αλλά από έναν διάδρομο,
όπου οι φύλακες ξεκλειδώνουν και κλειδώνουν τις πόρτες πίσω τους. «Δεν ήταν
εύκολο να τους πείσουμε. Όχι γιατί δεν ήθελαν. Ήταν ζήτημα αυτοεκτίμησης.
Ξεκίνησαν δειλά δειλά να γράφουν τα πρώτα κείμενα. Στηριχτήκαμε σε αφορμές
μέσα από τα ίδια τα μαθήματα, στην αρχή», περιγράφει ο κ. Πέτρος Δαμιανός, ο
μαθηματικός του σχολείου, ένας από τους τέσσερις καθηγητές του Γυμνασίου.

Όσα ελπίζουν. Μέσα σε οχτώ σελίδες, το πρώτο φύλλο που μοιράστηκε σε
εφημερίδες, υπουργεία, εισαγγελίες, πανεπιστήμια διαγράφει την αόρατη γραμμή
επικοινωνίας των παιδιών με εκείνους που είναι «έξω», τους «ελεύθερους». «Μέσα
από τα ποιήματά τους, διαβάζει κανείς τις δυσκολίες τους. Όσα βιώνουν σήμερα
και σε όσα ελπίζουν για το μέλλον», λέει ο καθηγητής. Τον Μάιο του 2001
εκδόθηκε το πρώτο φύλλο. Και «προσπαθώντας… για το αύριο», τα κατάφεραν. Και
σήμερα έπειτα από ένα χρόνο είναι και το δεύτερο φύλλο της εφημερίδας στο
τυπογραφείο.

Για κάποιους από τους συντάκτες της εφημερίδας, η πόρτα της αποφυλάκισης ίσως
ήδη να έχει ανοίξει. Όμως σε αυτό το σχολείο, κάποιοι έχουν ήδη καταδικαστεί
για φόνο, άλλοι άκουσαν στις δικαστικές αίθουσες την ποινή να φτάνει τα 30
χρόνια, ενώ οι ίδιοι μόλις που έχουν ξεπεράσει τα μισά χρόνια ζωής. Όμως
επιμένουν και γυρνούν στο σχολείο γιατί ελπίζουν ότι θα βγουν σύντομα. Το
σχολείο είναι ίσως για εκείνους η φυγή, μία άλλη απόδραση.

«Για μένα δεν έχει σημασία για ποιο λόγο έρχονται στο σχολείο. Αρκεί που
βρίσκονται εκεί. Ποτέ δεν τους ρωτώ γιατί καταδικάστηκαν και πόσο. Αν θέλουν
θα μου το εξομολογηθούν μόνοι τους», λέει ο κ. Δαμιανός.

Γιατί για εκείνον, σημαντικότερο από τα μαθήματα είναι ένα βλέμμα και ένα
χαμόγελο. «Νομίζω ότι η μεγαλύτερη ευτυχία και δύναμη μαζί για μένα είναι όταν
βλέπω το βλέμμα τους να καταλαγιάζει, να γλυκαίνει. Γιατί ξέρω πως κρύβουν
μέσα τους οργή και θυμό. Όταν βλέπω τα σκυθρωπά πρόσωπα που μπαίνουν στην
τάξη, να σκάνε έπειτα από καιρό το πρώτο τους χαμόγελο».

1.000 φύλλα. Κατάφεραν να τυπώσουν 1.000 φύλλα. Και σε αυτό βοήθησαν
όλοι. Τα παιδιά έγραφαν χειρόγραφα. Οι καθηγητές έπαιρναν τα κείμενα και τα
περνούσαν σε δισκέτες του υπολογιστή. Η σελιδοποίηση δόθηκε σε ιδιωτικό
ατελιέ. Και τα φύλλα τυπώθηκαν στο τυπογραφείο των φυλακών Κορυδαλλού. Τα
χρήματα για το πρώτο τεύχος δόθηκαν από το υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ στο
δεύτερο φύλλο συμβάλλει οικονομικά και το υπουργείο Παιδείας.

Σήμερα, ενάμιση χρόνο μετά την πρώτη τους προσπάθεια, ξέρουν ότι μπορούν να τα
καταφέρουν. «Παιδιά που όταν πέρσι ξεκίνησε το σχολείο δεν ήξεραν ούτε καν να
διαβάζουν ελληνικά, φέτος μας έδωσαν κείμενα για το δεύτερο φύλλο. Είχαμε
απρόσμενα πολλά κείμενα», αναφέρει ο μαθηματικός. Κείμενα με αφορμή στίχους
του Ελύτη, άρθρα για την ανεργία. Όπως τονίζει ο κ. Δαμιανός, η θεματολογία
είναι ελεύθερη, γιατί επιλογή κειμένων δεν γίνεται, παρά μόνο για λόγους
χωρητικότητας. «Σημασία δεν έχει ο τρόπος και η ποιότητα γραφής, αλλά το
γεγονός ότι έγραψαν».

Έγραψαν για να κρατήσουν ανοιχτή αυτήν την αόρατη γραμμή επικοινωνίας με την
ελευθερία. «Όμως παρ’ όλο που είμαι στη φυλακή εγώ, κυρία κοινωνία, είμαι
ελεύθερος. Παρ’ όλο που το κορμί μου είναι φυλακή, το μυαλό μου ταξιδεύει
στους δρόμους σου, στη ζωή σου, που συνεχίζεται.

Παρ’ όλο που εγώ έχω πέσει μέσα, εύχομαι να σε συναντήσω κάποια μέρα και να
μην σε αφήσω να με διώξεις ξανά μακριά σου. Περιμένω και επιμένω να σε
συναντήσω. Σε θαυμάζω!», έγραφε πριν από ένα χρόνο ένας από τους ανήλικους κρατούμενους.