Όπλα για παιχνίδια

«Ήταν πολύ άσχημα. Έβαλαν όλους τους 15χρονους και τους 16χρονους στην
πρώτη γραμμή, ενώ ο στρατός υποχωρούσε. Ήμουν μαζί με 40 ακόμα παιδιά.
Πολεμούσα επί 24 ώρες. Όταν είδα ότι είχαν μείνει ζωντανοί μόνο τρεις από τους
φίλους μου, έτρεξα να φύγω».

Παιδιά – στρατιώτες. Μόνο στην Αφρική, υποστηρίζει η Συμμαχία Εναντίον της Χρησιμοποίησης Παιδιών Στρατιωτών, πολεμούν πάνω από 120.000 παιδιά

Ο 17χρονος, σήμερα, Μοχάμεντ στρατολογήθηκε και υποχρεώθηκε να πολεμήσει στην
Αιθιοπία όταν ήταν 15 ετών. Η μαρτυρία του περιλαμβάνεται στην έκθεση που
δημοσιοποίησε χθες η Συμμαχία Εναντίον της Χρησιμοποίησης Παιδιών Στρατιωτών.
Ο Μοχάμεντ είναι πλέον ασφαλής. Σύμφωνα όμως με αυτή την μη κυβερνητική
οργάνωση, περισσότερα από 300.000 παιδιά ­ ακόμα και επτά ετών ­ πολεμούν
σήμερα ως στρατιώτες (στο πλευρό ανταρτών, παραστρατιωτικών οργανώσεων ή
κυβερνητικών δυνάμεων) σε 41 χώρες του κόσμου.

Ο αριθμός των παιδιών στρατιωτών, όπως αποκαλούνται, δεν έχει μεταβληθεί πολύ
τα τελευταία χρόνια. Ο αριθμός των χωρών στις οποίες χρησιμοποιούνται, όμως,
έχει αυξηθεί σημαντικά ­ πριν από τρία χρόνια δεν ξεπερνούσαν τις τριάντα.
Μόνο στην αφρικανική ήπειρο, πολεμούν σήμερα περισσότερα από 120.000 παιδιά,
ενώ η Μυανμάρ έχει τον υψηλότερο αριθμό παιδιών στρατιωτών στον κόσμο, περίπου
50.000. Όσο πιο μακρόχρονη είναι η ένοπλη σύγκρουση τόσο πιθανότερο είναι να
συμμετάσχουν παιδιά. Σύμφωνα με τη Συμμαχία, τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των
παιδιών στρατιωτών στη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή έχει μειωθεί ­ η
Αφρική και η Ασία, όμως, φροντίζουν να συντηρούν την «παράδοση».

Στην πρώτη γραμμή

Πολλά από αυτά τα παιδιά, από αυτούς τους ανήλικους στρατιώτες η ηλικία των
οποίων κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 15 και 18 ετών, πολεμούν στην πρώτη γραμμή.
Άλλα χρησιμοποιούνται ως ναρκοσυλλέκτες, κατάσκοποι, αγγελιαφόροι, φρουροί,
υπηρέτες, μέχρι και σκλάβοι του σεξ. Συχνά υποχρεώνονται να διαπράξουν
θηριωδίες ακόμα και εις βάρος των οικογενειών ή των κοινοτήτων τους. Τα
σύγχρονα ελαφριά όπλα έχουν επιδεινώσει ακόμα περισσότερο το πρόβλημα «αφού
επιτρέπουν και στο μικρότερο παιδί να μετατραπεί σε αποτελεσματικό δολοφόνο»,
όπως λέει χαρακτηριστικά ο Ρόρι Μανγκόβεν, διεθνής συντονιστής της οργάνωσης.

Κάποια από αυτά τα παιδιά κατατάσσονται εθελοντικά ωθούμενα από τη φτώχεια,
την περιθωριοποίηση και τις προκαταλήψεις. Τα περισσότερα, όμως,
στρατολογούνται διά της βίας. Πολλές κυβερνήσεις και ένοπλες ομάδες
υποστηρίζουν ότι αναγκάζονται να καταφεύγουν σε αυτήν τη λύση λόγω της
έλλειψης ενήλικων στρατιωτών. Συνήθως, όμως, τα παιδιά στρατολογούνται λόγω
ακριβώς της ιδιότητάς τους: είναι οικονομικά, αναλώσιμα και περισσότερο
χειραγωγήσιμα ­ όπως λέει και ο ηγέτης ενός αντάρτικου της Δημοκρατίας του
Κονγκό «νομίζουν ότι όλα είναι ένα παιχνίδι, οπότε είναι ατρόμητα». Αν πάλι
δεν είναι, «γίνονται» με τη βοήθεια του αλκοόλ και των ναρκωτικών που τους
χορηγούνται.

Στην πραγματικότητα τα παιδιά στρατιώτες δεν χάνουν μόνο την παιδικότητά τους
και όποιες τυχόν πιθανότητες είχαν να μορφωθούν και να εξελιχθούν. Τις
περισσότερες φορές, άλλωστε, στέλνονται στη μάχη έχοντας λάβει ελάχιστη ή
ακόμα και καθόλου εκπαίδευση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1980, για
παράδειγμα, στη διάρκεια του πολέμου ανάμεσα στο Ιράν και το Ιράκ, χιλιάδες
μικροί Ιρανοί στάλθηκαν μαζί με πολιτοφύλακες στην πρώτη γραμμή, έχοντας στην
τσέπη ένα συμβολικό κλειδί για τον Παράδεισο ­ εκεί τους είπαν ότι πηγαίνουν
οι «μάρτυρες». Τον Μάιο του 2000, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών
υιοθέτησε ένα πρωτόκολλο που καλούσε τις κυβερνήσεις να μην επιτρέπουν τη
στρατολόγηση ανηλίκων. Το πρωτόκολλο υπεγράφη από 79 χώρες ­ μόνον έξι το
έχουν επικυρώσει.