ΔΡΟΜΟΙ

Η αποχή…

… στις βρετανικές εκλογές, τον Ιούνιο, αναμένεται να είναι μεγάλη. Μεγάλη
ήταν και στις προηγούμενες εκλογές, το 1997, που έφεραν τον Μπλερ στην
εξουσία: είχε φθάσει στο 31%. Στις πρόσφατες επεισοδιακές προεδρικές εκλογές
στις ΗΠΑ, περισσότεροι από 90 εκατομμύρια Αμερικανοί δεν μπήκαν στον κόπο να
πάνε να ψηφίσουν ­ περισσότεροι από όσο ο συνολικός πληθυσμός της Αγγλίας, της
Ιρλανδίας και της Σκανδιναβίας. Στις ευρωεκλογές του 1999 ψήφισαν λιγότεροι
από τους μισούς εγγεγραμμένους ψηφοφόρους ­ στη Βρετανία, λιγότεροι από το ένα
τέταρτο. Η αποχή στις εκλογές δεν είναι πια ένα μεμονωμένο, αλλά ένα
γενικευμένο φαινόμενο.

Οι άνθρωποι…

… έχουν χάσει την πίστη τους στην πολιτική, επειδή δεν γνωρίζουν πια σε τι
χρησιμεύουν οι κυβερνήσεις. Στην εφημερίδα «Observer», η Νορίνα Χερτς,
συνδιευθύντρια στο Ινστιτούτο Σπουδών Μάνατζμεντ του Πανεπιστημίου του
Καίμπριτζ, υποστηρίζει πως, χάρη στην προϊούσα συρρίκνωση του κράτους τα
τελευταία 20 χρόνια, αυτές που σήμερα καθορίζουν την πολιτική δεν είναι οι
κυβερνήσεις αλλά οι επιχειρήσεις. Στον Τρίτο Κόσμο, οι πολυεθνικές εταιρείες
ρίχνουν τη μια χώρα εναντίον της άλλης: για να προσελκύσουν επενδύσεις,
ανταγωνίζονται ποια θα καταργήσει πρώτη τους νόμους και τα συνδικάτα, ποια θα
κλείσει πρώτη τα μάτια στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Στη Γερμανία, τα
έσοδα από τη φορολόγηση των επιχειρήσεων μειώθηκαν 50% τα 20 τελευταία χρόνια,
μολονότι τα επιχειρηματικά κέρδη αυξήθηκαν 90% (όταν, το 1999, ο υπουργός
Οικονομικών Όσκαρ Λαφοντέν επιχείρησε να αυξήσει τους φόρους, «έφαγε» το
κεφάλι του).

Οι συνέπειες…

… από τις ιδιωτικοποιήσεις προκαλούν ανησυχία στη Βρετανία. Σε αυτές ρίχνει
το φταίξιμο για τα πρόσφατα ατυχήματα στους βρετανικούς σιδηροδρόμους ο πρώην
πρόεδρος της Railtrack Τζέραλντ Κορμπέτ. Στην παιδεία, η χορηγία 3,8
εκατομμυρίων στερλινών από την αμερικανική καπνοβιομηχανία ΒΑΤ σε ευρωπαϊκά
πανεπιστήμια, σίγουρα δεν πρόκειται να «ακονίσει» την ευαισθησία για τις
βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Όσο για την υγεία, επιχειρείται η εισαγωγή
του αμερικανικού μοντέλου στην Ευρώπη, μολονότι 45 εκατομμύρια Αμερικανοί δεν
έχουν σήμερα ασφαλιστική κάλυψη. Ο καταναλωτής μπορεί άραγε να πετύχει όσα δεν
μπόρεσε ο ψηφοφόρος; Το 60% των Βρετανών καταναλωτών είναι διατεθειμένοι να
μποϊκοτάρουν όσα προϊόντα θεωρούν ηθικώς απαράδεκτα. Το 75% των Αμερικανών
καταναλωτών θα μποϊκοτάριζαν τα προϊόντα που παράγονται με παιδική εργασία.
Όμως αρκεί αυτό; Άλλωστε, παρά το φιλανθρωπικό έργο τους (που εκπίπτεται από
τη φορολογία), οι επιχειρήσεις δεν μπορεί παρά να είναι κερδοσκοπικές. Τι άλλο
χρειάζεται;

Μια νεκρανάσταση…

… σαν και αυτή που διαφαίνεται σήμερα στο πολιτικό «πτώμα». Η Νέα Ζηλανδία,
που πριν από 20 χρόνια αγκάλιασε την «ελεύθερη αγορά», κρατικοποιεί πάλι την
εργατική ασφάλιση, ξαναφτιάχνει κρατικές τράπεζες και κόβει τις φοροαπαλλαγές
των πλουσίων. Η πρωθυπουργός Έλεν Κλαρκ αναγγέλλει: το πείραμα της «ελεύθερης
αγοράς» απέτυχε οικτρά. Στις ΗΠΑ, όπου οι ιδιωτικές εταιρείες ηλεκτρικής
ενέργειας βύθισαν την Καλιφόρνια στο σκοτάδι, οι πολιτικοί σκέπτονται κάτι
αδιανόητο: να αναλάβει το κράτος τον έλεγχο της ηλεκτρικής ενέργειας, που
ιδιωτικοποιήθηκε πριν από πέντε χρόνια. Το «πτώμα» κινείται πάλι. Τόσο το
καλύτερο για την πολιτική.