ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μόλις σαράντα χιλιάδες γονίδια

Όποιος θέλει να διαλέξει τα γονίδια του παιδιού που θα αποκτήσει, πρέπει να
βιαστεί. Σε λίγο καιρό η ποικιλία θα είναι τόσο μεγάλη, ώστε η επιλογή θα
είναι αδύνατη.

Ανθρώπινο είδος. Τα γονίδια που διαθέτει είναι μόλις διπλάσια από της κάμπιας (το σκίτσο από τον «Νιου Στέιτσμαν»)

Ο Ματ Ρίντλεϋ δεν ανησυχεί και τόσο πολύ με τις εξελίξεις της γενετικής. Οι
επιστήμονες μπορεί να ανακαλύψουν 10 ή 20 γενετικά χαρακτηριστικά που θα
συνδέονται με την υψηλή ευφυΐα, σύμφωνοι. Το 99% των ανθρώπων δεν θα διαθέτουν
όμως αυτά τα χαρακτηριστικά. Και φυσικά δεν μπορεί να υπάρξουν διακρίσεις
εναντίον του 99% των ανθρώπων. Στο κάτω – κάτω, οι γονείς, οι δάσκαλοι, όλα τα
ανθρώπινα όντα τέλος πάντων, δεν χρειάστηκαν ποτέ το DNA για να ξεχωρίσουν
ποιοι διαθέτουν ειδικό ταλέντο και να το αξιοποιήσουν. Πιο ενδιαφέρουσα θα
ήταν η ανακάλυψη των χαρακτηριστικών που συνδέονται, για παράδειγμα, με την
τάση προς την τοξικομανία. Γιατί αυτό θα βοηθούσε έναν ευγενή σκοπό, δηλαδή τη
θεραπεία μιας έμφυτης ασθένειας, πράγμα τελείως διαφορετικό από τη βελτίωση
των γονιδίων που αφορούν την εξυπνάδα ή την ομορφιά. Τα όρια είναι βέβαια
θολά, δεν υπάρχει αμφιβολία.

Η γνώμη του Ματ Ρίντλεϋ είναι βαρύνουσα: ο 42χρονος διδάκτωρ Βιολογίας από το
Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης κατόρθωσε να πουλήσει στις Ηνωμένες Πολιτείες 60.000
αντίτυπα από το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Γονιδίωμα. Η αυτοβιογραφία ενός
είδους σε 23 κεφάλαια». Ξέρει έτσι τα όρια του είδους στο οποίο ανήκει. Και
κατόπιν τούτου είναι ταπεινός. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις,
επισημαίνει σε συνέντευξή του στην Ελ Παΐς, το ανθρώπινο είδος έχει
μόνο 40.000 γονίδια, μόλις τα διπλάσια από μια μικροσκοπική κάμπια. Και το
γεγονός αυτό δεν συμβάλλει πολύ στην αυτοεκτίμησή μας. Οι συνδυασμοί αυτών των
γονιδίων είναι βέβαια απεριόριστοι, και κάθε γονίδιο παράγει πολλές
διαφορετικές πρωτεΐνες. Τα μοντέλα του τύπου «ένα γονίδιο, μία συνέπεια» είναι
πια ξεπερασμένα. Η βιοηθική πρέπει να αναπτυχθεί πολύ περισσότερο για να
μπορέσει να δώσει απαντήσεις στον τρόπο που αλληλοεπηρεάζονται τα γονίδια.

Και τότε θα μπορούμε να σχεδιάζουμε τα ιδανικά παιδιά; Δεν είναι τόσο εύκολο,
απαντά ο Βρετανός επιστήμονας. Σήμερα μπορούμε να πάρουμε αποφάσεις για τα
γονίδια που θα θέλαμε να έχουν τα παιδιά μας, γιατί οι πληροφορίες που
διαθέτουμε δεν είναι πολλές: ένα γενετικό χαρακτηριστικό για την τοξικομανία,
κάνα δυο για την ευφυΐα, τρία ή τέσσερα για μερικές ασθένειες. Σε λίγο καιρό
θα υπάρχουν όμως 30.000 με 40.000 τέτοια χαρακτηριστικά, και οι μέλλοντες
γονείς θα καλούνται να διαλέξουν ανάμεσα σε εκατομμύρια συνδυασμούς. Θα τους
δίνει ο γιατρός τη λίστα, και θα λένε, για να δούμε, αυτός ο συνδυασμός δίνει
ένα παιδί πιο έξυπνο από τον μέσο όρο, με ταλέντο στη μουσική, αλλά μεγάλη
μύτη, ο άλλος συνδυασμός δίνει πολύ καλή όραση, καστανά μαλλιά, αλλά τι
ατυχία, τάση προς την παχυσαρκία. Κι έτσι, οι επίδοξοι γονείς δεν θα έχουν
ιδέα τι γονίδια επιθυμούν για τα παιδιά τους.