[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Το θέμα Τουρκία είναι και πάλι στην επικαιρότητα. Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού
Συμβουλίου του Ελσίνκι (Δεκέμβριος 1999) αποτελούν σταθμό στις σχέσεις
Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας αλλά και Ελλάδας – Τουρκίας. Οι αποφάσεις αυτές
δημιουργούν μια νέα δυναμική και ένα νέο πλαίσιο για την ανάπτυξη των σχέσεων
Ελλάδας και Τουρκίας και για την υπέρβαση των προβλημάτων μέσα από τον
εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας. Και, όπως είπε ο J. Monnet, η αλλαγή του πλαισίου
μεταβάλλει και τη φύση των προβλημάτων. Θα αποτελούσε επομένως μέγιστο λάθος
οι αποφάσεις του Ελσίνκι να ερμηνευθούν και εκτιμηθούν στη βάση πρόσκαιρων
συγκυριακών εκδηλώσεων, πολύ περισσότερο στη βάση σπασμωδικών αντιδράσεων της
Άγκυρας. Με τις αποφάσεις του Ελσίνκι, η Τουρκία μπαίνει σε μια σύνθετη,
μακροχρόνια διαδικασία εξευρωπαϊσμού, η έκβαση της οποίας κάθε άλλο παρά
βέβαιη είναι. Αλλά Ελλάδα και Ευρώπη δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να στηρίξουν
αυτή τη διαδικασία. Μόνο ο ουσιαστικός εξευρωπαϊσμός της Τουρκίας μπορεί να
φέρει τη χώρα αυτή στο ευρωπαϊκό σύστημα ως πλήρες μέλος με την υποστήριξη της
Ελλάδας.

Γιατί θα πρέπει να είναι σαφές στους Τούρκους ιθύνοντες ότι, παρά τις
αποφάσεις του Ελσίνκι και παρά τις ρητορικές διακηρύξεις, οι Ευρωπαίοι εταίροι
καθιστούν ολοένα και πιο ξεκάθαρο ότι δεν τους ενθουσιάζει καθόλου η προοπτική
πλήρους ένταξης της Τουρκίας στην Ένωση. Ήδη έχει αρχίσει να διαμορφώνεται η
«θεωρία της αυλής». Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, η Τουρκία μπορεί να έλθει
κάποτε μέχρι την αυλή του Συμβουλίου της Ένωσης αλλά όχι και να εισχωρήσει ως
πλήρες και ισότιμο μέλος στην αίθουσά του. Η αρνητικότητα που προβάλλουν τώρα
οι Ευρωπαίοι απέναντι στην προοπτική της τουρκικής ένταξης, επιβεβαιώνει την
ορθότητα της ελληνικής θέσης στο Ελσίνκι. Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει βεβαίως
εάν θα μπορέσει τελικά η Τουρκία να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του
εξευρωπαϊσμού. Οι πρόσφατες δηλώσεις και εκδηλώσεις από πλευράς Άγκυρας
δείχνουν το μέγεθος των προβλημάτων αλλά και της προσπάθειας που πρέπει να
γίνει. Και επιβεβαιώνουν ότι ο εξευρωπαϊσμός είναι η ενδεδειγμένη, αλλά όχι
και εύκολη επιλογή…

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.