Euclid: Τουλάχιστον 900 εκατομμύρια γαλαξίες και 15.000 πιθανοί βαρυτικοί φακοί αποκαλύπτουν το «σκοτεινό σύμπαν»

Τα πρώτα στοιχεία από την αποστολή Euclid προσφέρουν μια νέα εικόνα για το σύμπαν, καθώς η προσπάθεια για τη δημιουργία του πληρέστερου τρισδιάστατου χάρτη του διαστήματος οδήγησε στη δημοσιοποίηση δεδομένων για περισσότερους από 900 εκατομμύρια γαλαξίες. Παράλληλα, εντοπίστηκαν περίπου 15.000 πιθανές περιπτώσεις ενός φαινομένου που ενδέχεται να βοηθήσει στην κατανόηση του «σκοτεινού σύμπαντος». Η αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος, που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2023, στοχεύει να χαρτογραφήσει το ένα τρίτο του ουρανού, εξετάζοντας πάνω από 10 δισεκατομμύρια έτη κοσμικής ιστορίας.

Κύριος στόχος είναι η έρευνα της φύσης της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας, οι οποίες εκτιμάται ότι αποτελούν το 25% και το 70% του σύμπαντος αντίστοιχα. Ο καθηγητής Andy Taylor από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, επικεφαλής του βρετανικού επιστημονικού σκέλους, τόνισε ότι καμία άλλη έρευνα δεν διαθέτει τον όγκο και την ανάλυση του Euclid. «Το τεχνολογικό άλμα που αντιπροσωπεύει το Euclid είναι ότι μπορούμε να διατηρήσουμε αυτή την υψηλή ανάλυση, αλλά τώρα μπορούμε ουσιαστικά να χαρτογραφήσουμε τεράστιους όγκους του ουρανού, τεράστιους όγκους του σύμπαντος», δήλωσε, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα ως «Είναι η μεγαλύτερη εικόνα υψηλής ανάλυσης του σύμπαντος που έχουμε δει ποτέ».

Η σημασία του βαρυτικού φακού

Τα στοιχεία, που καλύπτουν το 14% της περιοχής που θα χαρτογραφηθεί, περιλαμβάνουν πάνω από 60 εκατομμύρια υποψήφια κβάζαρ. Επιπλέον, καταγράφηκαν υποψήφια περιστατικά ισχυρού βαρυτικού εστιασμού, όπου ένας γαλαξίας παραμορφώνει το φως ενός πιο απομακρυσμένου, σχηματίζοντας φωτεινά τόξα ή δακτυλίους. Σύμφωνα με τον Taylor, το φαινόμενο ενισχύεται από τη σκοτεινή ύλη, αποτελώντας εργαλείο αξιολόγησης των σχετικών θεωριών.

Ο Stephen Serjeant, καθηγητής αστρονομίας στο Open University, συμφωνεί: «Μέσω του φαινομένου του ισχυρού βαρυτικού φακού, μπορείς να διαπιστώσεις πώς συγκεντρώνεται η σκοτεινή ύλη, και αυτό αποτελεί πολύ σημαντικό διαγνωστικό στοιχείο για τον τύπο της ύλης, καθώς οι διαφορετικοί τύποι ύλης μπορούν να συγκεντρωθούν με πολύ διαφορετικούς τρόπους». Συμπλήρωσε πως «Επομένως, αν αναζητάτε πού θα γίνει η επόμενη σημαντική ανακάλυψη σχετικά με τις ιδιότητες της σκοτεινής ύλης και το τι είναι στην πραγματικότητα η σκοτεινή ύλη, υπάρχουν καλές πιθανότητες – δεν μπορώ να πω ότι είναι σίγουρο – αλλά υπάρχουν καλές πιθανότητες να προέλθει από τον ισχυρό βαρυτικό φακό».

Ενώ παλαιότερα ήταν γνωστά περίπου 1.000 τέτοια περιστατικά, το Euclid αναδεικνύει 15.000 πιθανές περιπτώσεις, με τον αριθμό να αναμένεται να φτάσει τις 170.000 έως το τέλος της αποστολής. Μια νέα δημοσιοποίηση προγραμματίζεται για το επόμενο καλοκαίρι, περιλαμβάνοντας αποτελέσματα για τον ασθενή βαρυτικό εστιασμό και την κατανομή των γαλαξιών. Καταλήγοντας, ο Taylor σημείωσε ότι ο όγκος των δεδομένων είναι πλέον τέτοιος που «Κανένα ανθρώπινο μάτι δεν είναι πλέον σε θέση να εξετάσει το σύνολο των δεδομένων του Euclid. Είναι πλέον υπερβολικά μεγάλο».