Η Κίνα σαρώνει το παγκόσμιο εμπόριο

Η Κίνα συνεχίζει να ενισχύει την κυριαρχία της στο παγκόσμιο εμπόριο, αποδεικνύοντας ότι οι δασμοί, οι εμπορικοί περιορισμοί και οι προσπάθειες των δυτικών οικονομιών να μειώσουν την εξάρτησή τους από το Πεκίνο δεν έχουν καταφέρει να ανακόψουν την εξαγωγική της δυναμική. Δύο μήνες πριν από την ολοκλήρωση του 2026, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου έχει ήδη ξεπεράσει το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια σε εμπορικό πλεόνασμα, επιβεβαιώνοντας τη διαρκώς ισχυρότερη παρουσία της στις διεθνείς αγορές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της κινεζικής τελωνειακής διοίκησης, το εμπορικό πλεόνασμα της χώρας στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου αυξήθηκε σχεδόν κατά 9% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά που η Κίνα ξεπερνά το συγκεκριμένο όριο, μετά το ιστορικό ρεκόρ των 1,2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που είχε καταγράψει πέρυσι.

Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η ανισορροπία στις εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το κινεζικό πλεόνασμα έναντι των 27 κρατών-μελών ξεπέρασε τα 310 δισεκατομμύρια δολάρια στο δεκάμηνο, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού εμπορικού πλεονάσματος της χώρας. Μόνο τον Οκτώβριο, η αξία των κινεζικών εξαγωγών προς την ευρωπαϊκή αγορά υπερέβη τις αντίστοιχες εισαγωγές κατά 33,4 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ οι πωλήσεις κινεζικών προϊόντων στην ΕΕ αυξήθηκαν περισσότερο από 20% σε ετήσια βάση.

Η εξέλιξη αυτή προκαλεί προβληματισμό στις Βρυξέλλες, καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν ανταγωνιστή που δεν περιορίζεται πλέον στην παραγωγή φθηνών καταναλωτικών αγαθών. Η Κίνα έχει αποκτήσει ισχυρή παρουσία στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, στις μπαταρίες, στα φωτοβολταϊκά συστήματα, στους βιομηχανικούς αυτοματισμούς και σε άλλους τομείς υψηλής τεχνολογίας.

Ανάλογη είναι η εικόνα στις εμπορικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά τους αμερικανικούς δασμούς και τις περιοριστικές πολιτικές, το κινεζικό εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ διαμορφώθηκε στα 266,5 δισεκατομμύρια δολάρια κατά το πρώτο δεκάμηνο του έτους. Τον Οκτώβριο περιορίστηκε ελαφρώς στα 32,71 δισεκατομμύρια, από 34,01 δισεκατομμύρια τον Σεπτέμβριο.

Ωστόσο, οι εμπορικές ροές δεν αποτυπώνονται πλήρως στις απευθείας συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών. Σύμφωνα με την Capital Economics, σημαντικό μέρος των κινεζικών εξαγωγών κατευθύνεται πλέον προς οικονομίες της Ασίας και του Ειρηνικού, όπου ενσωματώνεται σε προϊόντα που στη συνέχεια εξάγονται στις ΗΠΑ. Τον Οκτώβριο, οι συγκεκριμένες αγορές απορρόφησαν το 18,6% των κινεζικών εξαγωγών, έναντι περίπου 10% που κατευθύνθηκε απευθείας στην αμερικανική αγορά.

Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα ενίσχυσης των κινεζικών εξαγωγών. Οι πωλήσεις προϊόντων υψηλής τεχνολογίας αυξήθηκαν κατά 67% τον Οκτώβριο, ενώ οι εξαγωγές ημιαγωγών και υπολογιστών κατέγραψαν τριψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης. Σύμφωνα με ανάλυση της Goldman Sachs, η εξαγωγική επέκταση επεκτείνεται πλέον σε ένα ευρύ φάσμα προηγμένων βιομηχανικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών ρομπότ.

Παρά την εντυπωσιακή επίδοση, η κινεζική οικονομία αντιμετωπίζει μια σημαντική διαρθρωτική αδυναμία. Η εσωτερική κατανάλωση παραμένει ανεπαρκής για να απορροφήσει την τεράστια παραγωγική δυναμικότητα της χώρας, αυξάνοντας την εξάρτησή της από τη ζήτηση του εξωτερικού.

Για την Ευρώπη, η πρόκληση είναι διπλή: να προστατεύσει τη βιομηχανική της βάση χωρίς να διαταράξει τις εμπορικές σχέσεις από τις οποίες εξαρτώνται πολλές επιχειρήσεις και καταναλωτές. Η ενίσχυση της κινεζικής παρουσίας δεν αφορά μόνο το εμπορικό ισοζύγιο, αλλά και τον έλεγχο των τεχνολογιών, των πρώτων υλών και των παραγωγικών αλυσίδων του μέλλοντος.