«Να μην υποβιβάζουμε τα επιτεύγματά μας»

Η απώλεια της πίστης στον Θεό μπορεί να ήταν σημαντικό νέο γύρω στο 1900.
Στο τέλος του αιώνα το μεγάλο γεγονός είναι η απώλεια της πίστης στον άνθρωπο.
Ανεξάρτητα από την υπόσχεση για αιώνια ζωή στο μέλλον, οι περισσότεροι από
εμάς δεν πιστεύουν πλέον στη δυνατότητα να βελτιώσουμε τις συνθήκες διαβίωσης
«εδώ και τώρα».

Γιατί αισθάνεται άσχημα η κοινωνία με τα επιτεύγματά της; Για πολλούς, η
«επιστήμη» σημαίνει μεταλλαγμένα τρόφιμα και ευγονική, η «βιομηχανία»
ταυτίζεται με τη φτώχεια και τη μόλυνση και η «γνώση» αποτελεί τον κωδικό για
την αλαζονεία και τον ελιτισμό. Όταν η συζήτηση δεν υποδαυλίζει τους φόβους,
ψαλιδίζει τις προσδοκίες. Βρισκόμαστε στο τέλος του πιο εντυπωσιακά
επιτυχημένου αιώνα, και τι μας προτείνει το Εργατικό Κόμμα; Μια ημέρα που να
θυμόμαστε το Ολοκαύτωμα για να μετατρέψουμε το μοναδικό έγκλημα του Άουσβιτς
σε σύμβολο του αιώνα. Λες και οι τραγωδίες ήταν σπάνιες στη σύγχρονη εποχή. Τα
προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται και μάλιστα σε αφθονία. Παρά ταύτα, η
εποχή μας είναι η καλύτερη που θα μπορούσε να φανταστεί να ζήσει κανείς.

Πριν σταυρώσουμε τον 20ό αιώνα και στήσουμε χορό γύρω από τον τάφο του,
σκεφτείτε μόνο αυτό το στατιστικό στοιχείο, που δείχνει πόσο μακριά έχουμε
φτάσει και σε πόσο μικρό χρονικό διάστημα. Το προσδόκιμο ζωής είναι πολύ
υψηλότερο και η παιδική θνησιμότητα πολύ χαμηλότερη από οποτεδήποτε άλλοτε στο
παρελθόν. Ακόμα και στις χώρες του Τρίτου Κόσμου αυτοί που θα είχαν πεθάνει
στα σαράντα τους πριν από μισό αιώνα τώρα μπορούν να περιμένουν ότι θα φτάσουν
μέχρι τα εξήντα. Όταν τελείωσε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, η παιδική θνησιμότητα
στη Βρετανία έφτανε τα πενήντα παιδιά στις 1.000 γεννήσεις. Τώρα ο δείκτης
αυτός βρίσκεται κάτω από το έξι.

Αλεξάντερ Φλέμινγκ: Στο εργαστήριό του, όπου ανακάλυψε την πενικιλίνη. Χωρίς αυτό το φάρμακο, εκατομμύρια παιδιά δεν θα είχαν επιζήσει

Και όμως αυτά τα επιτεύγματα, αντί να μας κάνουν να χαιρόμαστε, γίνονται
αφορμή για ανησυχία. Η ευλογία της αύξησης του πληθυσμού της Γης, από το 1,5
στα 6 δισεκατομμύρια, προκαλεί πανικό λόγω του «υπερπληθυσμού». Η αύξηση της
γεωργικής παραγωγής όμως σημαίνει ότι, για πρώτη φορά, υπάρχει περισσότερο
φαγητό από ό,τι χρειάζεται για να τραφεί ο κόσμος. Η γήρανση του πληθυσμού,
άλλη μια απόδειξη της ανθρώπινης προόδου, γίνεται δεκτή με προειδοποιήσεις για
τη δημογραφική ωρολογιακή βόμβα. Όπως υποστηρίζει όμως ο Φιλ Μούλαν στο βιβλίο
του «Η φανταστική ωρολογιακή βόμβα», αν η ανάπτυξη συνεχιστεί με τον μέτριο
ρυθμό του 2,25% ετησίως, το παγκόσμιο προϊόν θα τριπλασιαστεί μέχρι το 2040
και θα είναι εύκολο να αντιμετωπίσουμε ακόμα και τα πιο απαισιόδοξα σενάρια
σχετικά με την αύξηση ενός γηρασμένου πληθυσμού.

Διαβάζοντας τους τίτλους για τα λάθη των γιατρών, θα μπορούσε να πιστέψει
κανείς ότι η σύγχρονη ιατρική είναι μια διασταύρωση της χασαπικής με τη μαύρη
μαγεία. Η πραγματική εικόνα είναι αυτή μιας συνεχούς προόδου, από τις
μεταμοσχεύσεις μέχρι την αντισύλληψη, που βελτιώνει τη μακροβιότητα και τις
συνθήκες της ζωής μας. Και αυτά που θα έρθουν στο μέλλον είναι ακόμα
σημαντικότερα. Η χρήση των νέων τεχνολογιών μπορεί να θεραπεύσει ασθένειες σαν
τον διαβήτη, την ασθένεια του Πάρκινσον, του Αλτσχάιμερ, του καρκίνου και της καρδιοπάθειας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η πρόοδος της επιστήμης δημιουργεί προβλήματα και
κρύβει παγίδες. Αλλά αν αρνηθούμε τα ευεργετήματά της υποκύπτοντας σε μια
κουλτούρα που φωνάζει «να ο δράκος!» κρατώντας επιφυλακτική στάση απέναντι σε
οτιδήποτε καινούργιο, δεν πρόκειται να γευθούμε ποτέ αυτά τα οφέλη.

Η παγκοσμιοποίηση σήμερα

Η απώλεια της εμπιστοσύνης στο δυναμικό της ανθρωπότητας σημαίνει ότι είναι
ευρύτατα παραδεκτή υπόθεση ότι η τύχη μας έχει ξεφύγει από τα χέρια μας. Η
φράση της Μάργκαρετ Θάτσερ «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση» εξακολουθεί να
κυριαρχεί στη δημόσια ζωή, και η αλλαγή παραμένει εκτός ημερήσιας διάταξης. Ο
-ισμός της μόδας δεν είναι ούτε ο σοσιαλισμός ούτε καν ο καπιταλισμός, αλλά ο
φαταλισμός (μοιρολατρία). Συνοψίζεται στην παγκοσμιοποίηση, μια νέα γλώσσα με
την οποία καταλογίζουμε τα προβλήματά μας σε ενέργειες του Υψίστου.

Έχει περάσει ένας αιώνας από τότε που ο Νίτσε ανακοίνωσε ότι «ο Θεός είναι
νεκρός». Το αντικείμενο της κριτικής είναι τώρα η ανθρωπότητα, και οι
κληρονόμοι της απαισιοδοξίας του βρίσκονται στο απόγειό τους: Η παλιά θρησκεία
και η αναβίωση της αντίληψης ότι οι άνθρωποι είναι πάντα το πρόβλημα, είτε ως
αμαρτωλοί είτε ως εστίες μόλυνσης.

Σίγουρα, δεν πρέπει να υπήρξε ποτέ μια πιο σημαντική στιγμή για να
ξαναθυμηθούμε το αξίωμα ότι μόνον ο ανθρωπισμός προσφέρει τη μόνη λύση. Για να
θυμηθούμε τον Οζιμανδία, βασιλέα των βασιλέων, τον άνθρωπο που έχτιζε
πυραμίδες αντί για ναούς: Κοιτάξτε τα έργα μας και σταματήστε να απελπίζεστε.