Νέοι δρόμοι για το ΝΑΤΟ

Βαλκανική περιοδεία. Ο Χαβιέρ Σολάνα (αριστερά), που εικονίζεται με τον Ρουμάνο πρωθυπουργό Ράντου Βασίλε, στο Βουκουρέστι, άρχισε προχθές περιοδεία στα Βαλκάνια για να προωθήσει τη «νότια στρατηγική» του

Η αυξανόμενη εμπλοκή του ΝΑΤΟ στα Βαλκάνια επηρεάζει βαθιά το μέλλον της
Συμμαχίας. Προσελκύει την προσοχή και τους πόρους της στη Νότια Ευρώπη και
αυξάνει τις πιθανότητες οι χώρες της περιοχής να είναι οι επόμενες που θα
ενταχθούν στο ΝΑΤΟ.

Ύστερα από δεκαετίες προπαρασκευής για να αντιμετωπίσει ενδεχόμενη σοβιετική
εισβολή στη Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη, η Συμμαχία προσανατολίζει τώρα αλλού
τις στρατιωτικές δυνάμεις της. Περισσότεροι από 30.000 ΝΑΤΟϊκοί στρατιώτες
σταθμεύουν στη Βοσνία και άλλοι 29.000 βρίσκονται στο Κόσοβο. Επίσης, 10.000
στρατιώτες έχουν αναπτυχθεί στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της
Μακεδονίας και 7.000 στην Αλβανία.

Διεύρυνση

Πίσω από τους χιλιάδες στρατιώτες και τα δισεκατομμύρια δολαρίων που θα
χρειαστούν στο Κόσοβο και τη Βοσνία, η ΝΑΤΟϊκή ηγεσία θα αρχίσει αργά ή
γρήγορα να συζητάει μήπως ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί διαρκής
ειρήνη στη Νοτιοανατολική Ευρώπη είναι η ένταξη των γειτόνων της
Γιουγκοσλαβίας στη Συμμαχία. Μπορεί το ΝΑΤΟ ­ που τα μέλη του έγιναν δεκαεννιά
φέτος με την εισδοχή της Πολωνίας, της Ουγγαρίας και της Τσεχίας ­ να μη
σκόπευε να εξετάσει άλλη διεύρυνσή του πριν από το 2002, αλλά η σύγκρουση στο
Κόσοβο αύξησε τη στρατηγική σημασία της Σλοβενίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας.

Η Μόσχα

Οι τεταμένες σχέσεις του ΝΑΤΟ με τη Μόσχα εμποδίζουν την προοπτική ένταξης των
βαλτικών χωρών. Ενδεχόμενη ένταξη των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών της
Λετονίας, της Λιθουανίας και της Εσθονίας θα εξόργιζε τη Ρωσία. Παρά τη
σχετική επιτυχία των τριών χωρών στη μετάβαση προς την οικονομία της ελεύθερης
αγοράς και τη χαλάρωση των εντάσεων με τις ρωσικές μειονότητες, το ΝΑΤΟ
φαίνεται να έχει αλλάξει σκεπτικό. Διαπιστώνει ότι τα προβλήματα βρίσκονται
στον Νότο και όχι στον Βορρά. Και αναρωτιέται ποιους πρέπει να αγκαλιάσει:
τους ανίσχυρους και ενδεείς ή εκείνους που έχουν λιγότερα και πιο εύκολα προβλήματα;

Ο Σολάνα

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Χαβιέρ Σολάνα επιμένει ότι η Συμμαχία πρέπει να
εμβαθύνει στη δέσμευσή της στα Βαλκάνια και πιστεύει ότι η Νοτιοανατολική
Ευρώπη πρέπει να είναι κορυφαία προτεραιότητα για το ορατό μέλλον. Ο Σολάνα
και άλλοι υποστηρικτές της «νότιας στρατηγικής» επισημαίνουν τη ΝΑΤΟϊκή
επιτυχία στην αποτροπή μιας σύγκρουσης ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Οι
ξαφνικές προοπτικές που ανοίγονται για τις βαλκανικές χώρες έχουν απογοητεύσει
τους ηγέτες των βαλτικών χωρών, οι οποίοι πιστεύουν ότι άδικα σπρώχνονται στο
περιθώριο. Ο απερχόμενος πρόεδρος της Λετονίας Γκούντις Ουλμάνις λέει ότι οι
βαλτικές χώρες άξιζαν περισσότερη προσοχή από τη Δύση για τον τρόπο που
αντιμετώπισαν τις δικές τους κρίσεις μολονότι είχαν αφεθεί έξω από το ΝΑΤΟ και
την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι τρεις βαλτικές χώρες μετέχουν ενεργά στο πρόγραμμα της Συνεργασίας για την
Ειρήνη που κατέστρωσε το ΝΑΤΟ για να ενισχύσει τη στρατιωτική συνεργασία με τα
πρώην μέλη του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Όμως, η Συμμαχία έχει ιδρύσει ένα νέο
φόρουμ με επτά βαλκανικές χώρες ­ Σλοβενία, Βουλγαρία, Ρουμανία, πρώην
Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Αλβανία, Κροατία και Βοσνία ­ το
οποίο θα μπορούσε να ενισχύσει τη δέσμευση του ΝΑΤΟ στην περιοχή.

Βοήθεια

Το Βαλκανικό Σύμφωνο Σταθερότητας υπόσχεται ένα νέο επίπεδο οικονομικής και
στρατιωτικής βοήθειας προς τους γείτονες της Γιουγκοσλαβίας. Όμως, τώρα που ο
πόλεμος έχει τελειώσει, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν το ΝΑΤΟ θα εκπληρώσει
τις υποσχέσεις του σε μία περίοδο που η Συμμαχία δέχεται πιέσεις για τον
στρατιωτικό προϋπολογισμό της.

Όταν ο Σολάνα θα αποχωρήσει τον Οκτώβριο από το ΝΑΤΟ για να αναλάβει το νέο
του πόστο ως επικεφαλής της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, η πορεία της
«νότιας στρατηγικής» θα εξαρτηθεί από το όνομα του διαδόχου του. Ανάμεσα στα
ονόματα του Δανού Χανς Χέκερουπ και του Βρετανού Πάντι Ασντάουν δεν υπάρχει
κανένα φαβορί. Ο Χέκερουπ ήταν υποστηρικτής της «βαλτικής ζώνης ασφαλείας» και
είναι στενός φίλος του Αμερικανού υπουργού Άμυνας Ουίλιαμ Κοέν, που η
υποστήριξή του θα αποδειχθεί αποφασιστική. Από την άλλη μεριά, μπορεί να μην
έχει κυβερνητική εμπειρία, αλλά ο Ασντάουν ήταν υπέρμαχος της άποψης ότι το
ΝΑΤΟ έπρεπε να δείξει πυγμή στον Μιλόσεβιτς και να φέρει διαρκή ειρήνη στα Βαλκάνια.

Πολωνός

Όμως, άλλος ένας υποψήφιος είναι ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών Μπρόνισλαβ
Γκέρεμεκ, πρώην ηγετικό στέλεχος του συνδικάτου «Αλληλεγγύη». Πολλοί ΝΑΤΟϊκοί
διπλωμάτες θεωρούν τον Γκέρεμεκ χαρισματική προσωπικότητα που η επιλογή του θα
έστελνε θετικά μηνύματα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Όμως,
οι Ρώσοι δύσκολα θα «χώνευαν» την ιδέα ένας Πολωνός να ηγείται του ΝΑΤΟ, το
ίδιο δύσκολα όσο θα αποδέχονταν και την ένταξη των βαλτικών χωρών στη Συμμαχία.