Ρατσισμός με πλοκάμια στη Σκότλαντ Γιάρντ

Για τον Στίβεν Λόρενς ήταν ένα συνηθισμένο απόγευμα. Έφυγε από το σπίτι του
για έναν περίπατο. Δεν επέστρεψε ποτέ. Το απρογραμμάτιστο «ραντεβού» του με
πέντε, επίσης, νεαρούς, όμως λευκούς, τον κράτησε μακριά για πάντα.

Το απόγευμα της 22ας Απριλίου του ’93 δεν θα μείνει τραγικά χαραγμένο μόνο στη
μνήμη των δικών του. Για την Αγγλία του 1990 σήμανε την απαρχή των ραγδαίων
εξελίξεων που ακολούθησαν, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Ο
18χρονος Στίβεν ζούσε στο νοτιοανατολικό Λονδίνο, σπούδαζε φυσική και σχέδιο
και το όνειρό του ήταν να γίνει αρχιτέκτονας. Εκείνο το μοιραίο βράδυ είχε
βγει με τον φίλο του Ντουέιν Μπρουκς… Τα δύο αγόρια έτρεχαν για να προλάβουν
ένα λεωφορείο. Η αντίστροφη μέτρηση για τον Στίβεν είχε αρχίσει. Στη στάση
τούς περίμεναν πέντε λευκοί. «Τι τρέχει νέγρε;», φώναζαν. Έπεσαν πάνω στον
Στίβεν. Ο ένας τον κτύπησε στο κεφάλι με ένα ρόπαλο και οι υπόλοιποι του
επιτέθηκαν», ανακαλεί ο Ντουέιν. Ο ίδιος κατάφερε να γλιτώσει. Στεκόταν
τρομαγμένος σε μια γωνιά… «Τα αγόρια έφυγαν γελώντας. Έτρεξα στον Στίβεν.
“Κοίταξέ με, κοίταξέ με”, μου έλεγε. Αιμορραγούσε στον λαιμό». Το μαχαίρι είχε
μήκος 20 εκατοστά. Ο Ντουέιν τον σήκωσε στους ώμους και τον κουβάλησε. Ύστερα
από λίγα μέτρα ο Στίβεν κατέρρευσε, σε μια λίμνη αίματος. Έτσι έχασε ο Ντουέιν
τον καλύτερό του φίλο. Η έρευνα γύρω από την υπόθεση Λόρενς οδηγεί την
αστυνομία και τη βρετανική δικαιοσύνη στο σκαμνί τού κατηγορουμένου για
συστηματική διαφθορά και διατήρηση καθεστώτος ρατσισμού. Ηαστυνομία έφθασε στο
σημείο της δολοφονίας λίγα λεπτά μετά το μακελειό. Και παρά τα στοιχεία που
είχε στη διάθεσή της, τα οποία θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη σύλληψη των
κακοποιών, προτίμησε να μην τα αξιοποιήσει. Ο 24χρονος σήμερα Ντουέιν Μπρουκς
θυμάται ότι κάποιος αστυνομικός τον απείλησε ότι θα του φορέσει χειροπέδες
γιατί όταν τους περιέγραφε τη σκηνή… «γινόταν υστερικός». Οι γονείς τού
Λόρενς, Ντορίν και Νέβιλ λένε ότι τους συμπεριφέρθηκαν σαν εγκληματίες και όχι
ως θύματα. «Περισσότερο νοιάζονταν για το αν ο γιος μας είχε πάρε-δώσε με
συμμορίες παρά για την εξιχνίαση της δολοφονίας του». Στο δικαστήριο, που
έγινε τον Απρίλιο του ’96, ο Ντουέιν είπε όλα όσα είχε δει εκείνο το βράδυ…
Ο δικαστής χαρακτήρισε την κατάθεσή του υπερβολική και ελλιπή και διέταξε την
αθώωση τριών υπόπτων.

Αλλεπάλληλες έρευνες

Έκτοτε η μία έρευνα διαδέχεται την άλλη. Πλέον, δεν ήταν μόνον η υπόθεση της
δολοφονίας που απασχολούσε την οικογένεια Λόρενς, αλλά η εξέλιξή της στα χέρια
της αστυνομίας. Διατάχθηκε επανεξέταση των στοιχείων από αξιωματικό της
Σκότλαντ Γιαρντ, αλλά και πάλι δεν κατέληξε πουθενά. Η Υπηρεσία Παραπόνων της
Αστυνομίας ­ το Τμήμα του Κεντ ­ ανέλαβε τότε να διερευνήσει την υπόθεση και
τις κατηγορίες εναντίον της αστυνομίας. Οι γονείς του Στίβεν άσκησαν ποινική
δίωξη, αλλά οι πέντε βασικοί κατηγορούμενοι αρνήθηκαν να απαντήσουν.

Τον Ιούλιο του 1997 ο νέος υπουργός Εσωτερικών Τζακ Στρο ανακοίνωσε τον
διορισμό του δικαστή σερ Ουίλιαμ Μακφέρσον στην υπόθεση Λόρενς και διέταξε τη
διεξαγωγή έρευνας. Τα στοιχεία που διέρρεαν γίνονταν πρωτοσέλιδα. Πολλά από
αυτά ήταν συγκλονιστικά. Ο αρχηγός της Αστυνομίας του Λονδίνου σερ Πολ Κόντον
παραδέχτηκε ότι πολλοί αξιωματικοί της αστυνομίας είναι ρατσιστές που
ντροπιάζουν την Υπηρεσία.

Απολογήθηκε στους γονείς του Στίβεν Λόρενς για την αποτυχία των υφισταμένων
του να συλλάβουν τους δολοφόνους του γιου τους και τόνισε ότι θα συνεχίσει να
προσπαθεί προς αυτήν την κατεύθυνση. Η Έκθεση Μακφέρσον αποτελείται από 70
σημεία. Απευθύνεται στην κοινωνία, την οποία καλεί να επιδείξει «μηδενική
ανοχή» στα κρούσματα ρατσισμού. Απευθύνεται στις αστυνομικές αρχές, τους
δικαστικούς, τις τοπικές αρχές, τα σχολεία, τις δημόσιες υπηρεσίες απαιτώντας
επαγρύπνηση αλλά και μεταρρυθμίσεις ώστε να εξαλειφθούν οι διακρίσεις στην
αντιμετώπιση ανθρώπου από άνθρωπο με κριτήριο τη φυλετική του υπόσταση.

Υπόθεση ρατσισμού. Οι πέντε ύποπτοι της δολοφονίας του μαύρου Στίβεν Λόρενς προσπαθούν να ξεφύγουν από το εξαγριωμένο πλήθος

Έξι χρόνια χρειάστηκε να περάσουν για να γνωρίσουν δικαίωση οι Λόρενς. Η
Έκθεση Μακφέρσον ήταν η πιο τρανή απόδειξη για την αλήθεια των ισχυρισμών
τους: Η Αστυνομία του Λονδίνου χαρακτηρίστηκε για το ρατσιστικό της καθεστώς
και οι αξιωματικοί της κατηγορήθηκαν για ουσιαστικά λάθη. Έξι χρόνια αγώνα που
όμως δεν σταματούν εδώ. Ο πατέρας τού Στίβεν μαζί με υπερασπιστές των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων ίδρυσαν το Εθνικό Κίνημα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα,
που στόχο έχει να διασφαλίσει την εφαρμογή των συστάσεων της Έκθεσης Μακφέρσον.

«Θα οδηγήσει στη θέσπιση νέων νόμων, αλλά περισσότερο από αυτό θα σημάνει
μια νέα εποχή στις φυλετικές μας σχέσεις», είπε ο Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι
Μπλερ στο Κοινοβούλιο. Η Ντορίν και ο Νεβίλ Λόρενς άκουγαν τον πρωθυπουργό από
το θεωρείο να εγκωμιάζει την εντιμότητά τους… Ο γιος τους ήταν ο τέταρτος
μαύρος νεαρός που δολοφονήθηκε μέσα σε δύο χρόνια στο μητροπολιτικό Λονδίνο.