ΔΡΟΜΟΙ

… οικονομική αστάθεια κάνει πολύ πιθανή την επιστροφή στον σκληρό κόσμο που
κατέγραψε ο Στάινμπεκ, τον κόσμο της κρίσης του 1929. Άνθρωποι λοιπόν ή
ποντίκια; Και ποιος θα τρυγήσει τα σταφύλια της οργής; Ο καθηγητής της
Οικονομικής Σχολής του Λονδίνου Τζον Γκρέι δεν είναι αισιόδοξος. Οι οιωνοί που
βλέπει να έρχονται από την Ανατολή δεν είναι άριστοι. Ούτε και η διαβεβαίωση
του Κινέζου πρωθυπουργού ότι δεν πρόκειται να υποτιμηθεί το νόμισμα της χώρας.
(Έτσι κάνουν όλοι.) Είτε στη Λατινική Αμερική είτε στην Ασία, ένας νέος γύρος
ανταγωνιστικών υποτιμήσεων θα μπορούσε να γίνει αφόρητο βάρος για τις ΗΠΑ.

… επικρατεί η μακάρια αντίληψη ότι το «αμερικανικό καπιταλιστικό μοντέλο»
έχει οριστικά νικήσει όλα τα άλλα. Και η ακλόνητη πεποίθηση ότι οι Αμερικανοί
βρήκαν τη φιλοσοφική λίθο που εξασφαλίζει διαρκή ανάπτυξη χωρίς ανεργία. Όσο
για τη λυδία λίθο του συστήματος, είναι λέει η Γουώλ Στρητ. Όμως, ο Γκρέι
φοβάται ότι μία νέα, γενικευμένη νομισματική κρίση θα κάνει τον ναό του
χρήματος να καταρρεύσει. Θα σπρώξει τις προβληματικές χώρες στον
προστατευτισμό, έναν «οικονομικό ρετροϊό» που θα μεταδοθεί και στο Κογκρέσο,
οδηγώντας την Αμερική στον οικονομικό εθνικισμό. Έως τώρα, στόχος της
αμερικανικής πολιτικής ήταν η διάδοση του μοντέλου της ελεύθερης αγοράς σε
όλον τον κόσμο. Με το τέλος της μακράς περιόδου άνθησης της αμερικανικής
οικονομίας, η εποχή των ελεύθερων αγορών θα λήξει οριστικά. Ίσως, λοιπόν, η
νέα χιλιετία βρει τον κόσμο να αγωνίζεται να προσαρμοστεί σε ένα παλιότερο
αμερικανικό μοντέλο.

… του Κέυνς είναι λοιπόν φυσικό να κατατρύχει τους Αμερικανούς. Αναδύεται
κάθε τόσο μέσα από τις σελίδες της «Γενικής Θεωρίας» του, όποτε τα πράγματα
δεν πηγαίνουν καλά. Μία ακόμη εμφάνισή του «καταγγέλθηκε» χθες, από τις
σελίδες της «Γουώλ Στρητ Τζόρναλ». Το είδαν πάλι στην Ευρώπη, στη Γερμανία.
Τόσο έχει κυριέψει, λέει, τον υπουργό Οικονομικών Όσκαρ Λαφοντέν (φωτ.), που
προσπαθεί να αναβιώσει τις κεϋνσιανές οικονομικές θεωρίες. (Η βασικότερη άποψη
του Κέυνς ήταν ότι, ως σταθεροποιητικός παράγοντας, το κράτος πρέπει να
λειτουργεί σαν ένας συμπληρωματικός επενδυτής και εργοδότης, εξασφαλίζοντας
απασχόληση και ανάπτυξη μέσω των δημόσιων δαπανών.) Από όλους μάλιστα τους
κεϋνσιανούς, ο αρθρογράφος βλέπει τον Λαφοντέν ως τον πιο επιθετικό, που
αρνείται επίμονα να «απελευθερώσει» την αγορά εργασίας (δηλαδή να μειώσει τους
μισθούς και τις παροχές και να αυξήσει τα περιθώρια του επιχειρηματικού
κέρδους). Η επανεμφάνιση του κεϋνσιανού εκτοπλάσματος έρχεται να κλονίσει τη
νεοφιλελεύθερη σιγουριά ότι ο Βρετανός οικονομολόγος δεν θα μπορούσε ποτέ να
σηκώσει από πάνω του την ταφόπλακα που έβαλαν οι ριγκανικές και θατσερικές
οικονομικές πολιτικές.

… χαρακτηρίζεται από μια επιστήμη. Ή μήπως το αντίστροφο; Στους αιώνες που
έρχονται, όλα δείχνουν ότι θα κυριαρχεί η γενετική (και οι εταιρείες
βιοτεχνολογίας ­ ούτε από εδώ λείπει η Οικονομία). Από τα εργαστήρια της
Καλιφόρνιας, οι επιστήμονες υπόσχονται σχεδόν αιώνια ζωή. Στην Αμερικανική
Ένωση για την Πρόοδο της Επιστήμης, ο πρωτοπόρος της βιοτεχνολογικής έρευνας
Κρεγκ Βέντερ ανακοίνωσε ότι είναι έτοιμος να «δημιουργήσει» μία απόλυτα
τεχνητή μορφή ζωής. Από ένα άψυχο βακτήριο, ένα ζωντανό κύτταρο. Παράλληλα
συνεχίζονται τα πειράματα για τη δημιουργία κλώνων. Τα ηθικά και θεολογικά
διλήμματα επιμένουν, σχεδόν φαουστικά. Βακτήριο ή κλώνος; Ανθρωποι ή ποντίκια;
Όμως παραμένει και η ελπίδα, πως αν κάποτε «παραχθεί» μια γενιά σκλάβων, ίσως
καταφέρει να «παρεισφρήσει» ανάμεσά τους ένας Σπάρτακος, έτσι, σαν γενετική διαμαρτία.