ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Μαρξ, ο επίκαιρος

Η εκκόλαψη. 150 χρόνια μετά την έκδοση του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου», ο «νέος άνθρωπος» περιμένει ακόμη να γεννηθεί (του Σεργκέι, από τη «Μοντ»)

Μια απορία: γιατί η διεθνής συνάντηση των Κομμουνιστικών Κομμάτων στον Περισσό
γίνεται κεκλεισμένων των θυρών; Για να μη διαρρεύσουν τα σχέδια της παγκόσμιας επανάστασης;

ΟΙ ΓΑΛΛΟΙ μάς πρόλαβαν. Η διεθνής συνάντηση για τα 150 χρόνια από την έκδοση
του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου» πραγματοποιήθηκε εκεί πριν από δέκα μέρες. Και
ήταν ανοικτή. Φαίνεται πως τα θέματα που είχαν να συζητήσουν δεν ήταν τόσο
σοβαρά. Ή ότι ο ταξικός εχθρός στη Γαλλία δεν είναι τόσο επικίνδυνος. Αυτό
αποδεικνύεται άλλωστε και από την άνεση με την οποία οι σύνεδροι συζητούσαν,
αστειεύονταν και ­ το κυριότερο ­ διαφωνούσαν.

Μήπως επαληθεύεται στις μέρες μας η θέση του Μαρξ ότι ο καπιταλισμός είναι
προορισμένος να επεκταθεί σε όλο τον πλανήτη; Μ’ άλλα λόγια, μήπως ο Μαρξ είχε
προβλέψει την παγκοσμιοποίηση έναν αιώνα νωρίτερα; Και τι μπορεί να διδάξει ο
Μαρξ στους σημερινούς νέους, στα παιδιά αυτού του τραγικού αιώνα που σε δύο
χρόνια κλείνει; Αυτά ήταν τα ερωτήματα που απασχόλησαν τους φιλοσόφους, τους
ερευνητές και τους συνδικαλιστές που συγκεντρώθηκαν από τις 13 ως τις 16 Μαΐου
στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας και τη Σορβόννη. Οι σκηνές που
εκτυλίσσονταν ήταν συναρπαστικές, γράφει η «Μοντ». Πρώην και νυν κομμουνιστές,
τροτσκιστές και μαοϊκοί, πενηντάρηδες πια, θυμούνταν τα παλιά και αντήλλασσαν
ιστορίες υπό τα βλέμματα νεότερων ­ και αυστηρότερων ­ μαρξιστών από την
Ινδία, το Βιετνάμ ή την Ιαπωνία. Ο γάλλος κομμουνιστής ηγέτης Ρομπέρ Υ,
καθισμένος στην πρώτη σειρά, χειροκροτούσε ευχαριστημένος τον τροτσκιστή
διανοούμενο Ντανιέλ Μπενσάιντ, συγγραφέα του βιβλίου «Μαρξ, ο παράκαιρος»
(1995), που τόνιζε:

«Είναι πάντα καλύτερα, λένε, να είσαι ελαφρύς παρά βαρύς, αδύνατος παρά παχύς,
ανοιχτός παρά κλειστός. Καταργώντας φραγμούς και σύνορα, η παγκοσμιοποίηση θα
έπρεπε έτσι να πηγαίνει στη σωστή κατεύθυνση. Κι όμως, δεν είναι κάθε
παγκοσμιοποίηση θετική. Όπως δεν υπάρχει αθώα τεχνική, έτσι δεν υπάρχει και
αθώα παγκοσμιοποίηση. Κι επειδή πρέπει να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους,
ας το πούμε καθαρά: πρόκειται για μια παγκοσμιοποίηση ιμπεριαλιστική».

Η πολυπληθέστερη αντιπροσωπεία ήταν εκείνη της Βραζιλίας, με 80 μέλη. Και μια
από τις εκπλήξεις της συνάντησης ήταν η παρουσία ορισμένων ακροαριστερών
κινημάτων από αναπτυσσόμενες χώρες που δεν μπορούσαν να κρύψουν τη νοσταλγία
τους για το «διεθνές κομμουνιστικό κίνημα». Αναφερόμενοι στους αντιπροσώπους
από το Βιετνάμ και την Κίνα, οι οργανωτές αναγνώριζαν με χαμόγελο ότι είχαν
χρόνια να ακούσουν έναν τόσο αρχαϊκό και ξύλινο λόγο.

Έτσι κι αλλιώς, αυτό που είχε σημασία δεν ήταν το περιεχόμενο των ομιλιών,
αλλά το γεγονός ότι όλοι αυτοί οι άνθρωποι με διαφορετική αφετηρία σκέψης ο
καθένας συναντήθηκαν και τα είπαν. Το ζητούμενο δεν ήταν αν ο Μαρξ δικαιώθηκε
ή διαψεύστηκε, αλλά κατά πόσον είναι πάντα επίκαιρος: και η απάντηση ήταν
ομόφωνα θετική. Η επόμενη συνάντηση θα γίνει στις 6 Ιουνίου με πρωτοβουλία των
κομμουνιστών. Καλά το μαντέψατε: θα είναι ανοικτή.