Παγκόσμια εποπτεία της ΤΝ τώρα
Ποιος έχει την ευθύνη αν κάτι πάει στραβά στον κόσμο της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ); Το ερώτημα παραμένει αναπάντητο, ακόμη και μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών την περασμένη εβδομάδα, όπου συζητήθηκαν οι υπαρξιακοί κίνδυνοι που ενέχει η ΤΝ. Πέρα από τους εκπροσώπους των κρατών-μελών, δεν μίλησε κανείς από τον Παγκόσμιο Νότο ή την κοινωνία των πολιτών, ούτε και κάποια γυναίκα.
Οι κοινωνικές, οικονομικές και εργασιακές επιπτώσεις της ΤΝ απουσίαζαν από την ενημέρωση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Επιπλέον, υπάρχουν οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των νέων και η βία που υφίστανται οι γυναίκες στο Διαδίκτυο.
Οι κυβερνήσεις ξέρουν πώς να δρουν γρήγορα όταν το επιθυμούν. Οταν ξεσπούσαν κρίσεις, τα κράτη-μέλη δεν αφιέρωναν χρόνια διαπραγματεύσεων για τη σύνταξη μακροσκελών ανακοινωθέντων ούτε περίμεναν να βρεθεί η τέλεια θεσμική δομή. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ιδρύθηκε άμεσα στον απόηχο των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970, ενώ η Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF) συστάθηκε το 1989 για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.
Θα πρέπει να υιοθετήσουμε την ίδια προσέγγιση και για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ). Αντί να εγκλωβιζόμαστε σε διαδικαστικά ζητήματα, οφείλουμε να ξεκινήσουμε προσδιορίζοντας τις αρμοδιότητες που πρέπει να έχει ένας διεθνής οργανισμός για την ΤΝ και, στη συνέχεια, να του παρέχουμε την τεχνογνωσία και τους πόρους για να τις υλοποιήσει.
Η φινλανδο-νορβηγική πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός διεθνούς θεσμού ικανού να θέτει πρότυπα και να συντονίζει μια συλλογική αντίδραση όταν τα συστήματα ΤΝ ξεπερνούν επικίνδυνα όρια δυνατοτήτων. Προβλέπει επίσης μηχανισμούς ανεξάρτητης αξιολόγησης. Ωστόσο, θα πρέπει να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, θεσπίζοντας υποχρεωτικά μητρώα κινδύνων και έναν μηχανισμό έκτακτης ανάγκης, στα πρότυπα εκείνων που – σύμφωνα με πληροφορίες – επεξεργάζονται ήδη οι ΗΠΑ και η Κίνα. Οι αξιολογήσεις αυτές θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο της ΤΝ στους ανθρώπους.
Για να λειτουργήσει κάτι τέτοιο, ο θεσμός χρειάζεται ένα ανεξάρτητο τεχνικό όργανο. Η Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία λειτουργεί αποτελεσματικά επειδή συγκεντρώνει αξιωματούχους με ουσιαστικά κοινή εντολή και αρμοδιότητες. Δεν υπάρχει αντίστοιχο σχήμα για την τεχνητή νοημοσύνη. Μόνο λίγες χώρες διαθέτουν υπουργείο αρμόδιο για την τεχνητή νοημοσύνη και όσα υφίστανται δεν έχουν τη δυνατότητα να διερευνήσουν ή να επιβάλουν κυρώσεις για τη συμπεριφορά των παραγόντων της αγοράς. Μέχρι να δημιουργήσουμε τους απαραίτητους θεσμούς, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, το αρχικό μας ερώτημα – «Ποιος φέρει την ευθύνη όταν τα πράγματα πάνε στραβά;» – θα παραμένει αναπάντητο, αφήνοντας τον κόσμο εκτεθειμένο σε κινδύνους αδιανόητου μεγέθους.
Η Γκαμπριέλα Ράμος είναι συμπρόεδρος της Ομάδας Εργασίας για τις Ανισότητες και τις Κοινωνικά Σχετικές Οικονομικές Γνωστοποιήσεις. Eίναι πρώην βοηθός γενική διευθύντρια κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών στην UNESCO και πρώην επικεφαλής του προσωπικού του ΟΟΣΑ και εκπρόσωπος της G20, της G7 και της APEC.














